Dao

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filozofii chińskiej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dao
Nazwa chińska
Hanyu pinyin dào
Wade-Giles tao
Zn. tradycyjne
Zn. uproszczone

Dao (tao) – podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, kluczowe dla taoizmu, ale używane również przez inne kierunki, m.in. konfucjanizm. W zależności od autora i szkoły terminowi Dao przypisywane są bardzo różne znaczenia, od „uniwersalnej zasady kierującej wszechświatem” po „metodę postępowania [danej osoby]”.

Pochodzenie terminu[edytuj | edytuj kod]

Część serii na temat
Taoizmu
Yin yang.svg
Wierzenia
Dao · De
Wuji · Taiji
Yin i yang · Wu xing
Qi ·Neidan
Wu wei
Święte księgi
Daodejing · Zhuangzi
Liezi · Daozang
Główni myśliciele
Laozi · Zhuangzi
Zhang Daoling · Zhang Jiao
Ge Hong · Chen Tuan
Wang Chongyang
Szkoły
Wudoumi Dao · Tianshi Dao
Shangqing · Lingbao
Quanzhen · Zhengyi Dao
Xuanxue

Sam termin dao jest znacznie starszy niż taoizm. Znak dao (道) pojawia się już w inskrypcjach wróżebnych sprzed ok. 3 tys. lat. Oznaczał wówczas drogę łączącą Niebo z Ziemią[1].

Interpretacje i znaczenia[edytuj | edytuj kod]

Konfucjanizm[edytuj | edytuj kod]

  1. Dao pojawia się już w Księdze dokumentów z VI w p.n.e., uznanej przez konfucjanizm za klasykę (patrz: pięcioksiąg konfucjański). Znaczy on tam tyle, co model zachowania, słuszna droga, droga Nieba[2].
  2. U Konfucjusza dao znaczy tyle co nauka lub mądrość, przekazywana drogą ustną (w klasycznym chińskim inne znaczenie dao to wypowiedzieć). W Dialogach konfucjańskich czytamy: Mistrz rzekł: O, Zengzi! Moje dao, jedną myślą wszystko przenika. Zengzi powiedział: Zaprawdę tak jest[3].
  3. W idealistycznym ujęciu konfucjanizmu Mencjusza dao jest wzorcem moralnym, Drogą, którą Niebo odcisnęło w sercu człowieka[4].
  4. W realistycznym ujęciu konfucjanizmu według Xunzi dao powinno być obowiązkowym obiektem badań przez mędrca; jest miarą wszystkich rzeczy[4].

Taoizm[edytuj | edytuj kod]

  1. Zasada leżąca u podstawy wszechświata, ciągle się zmieniająca. Nie można jej zdefiniować, gdyż każda definicja byłaby jedynie przybliżeniem, ponadto jej wprowadzenie spowodowałoby zmianę wszechświata, a więc i definiowanego dao. Mówią o tym pierwsze słowa księgi Daodejing: „Dao, które mogłoby zostać wypowiedziane nie jest wiecznym dao”. Po chińsku dao oznacza także powiedzieć, tak więc wers ten w oryginale brzmi szczególnie paradoksalnie – „Dao, które można dao, nie jest wiecznym dao” (chiń. 道可道非常道). Harmonia z dao (utożsamiana czasem ze znanym w innych wschodnich filozofiach oświeceniem) jest ostatecznym celem taoisty.
  2. Zgodnie ze źródłosłowem dao oznacza w taoizmie i konfucjanizmie także właściwą drogę życia, drogę cnoty (de).

Psychologia analityczna[edytuj | edytuj kod]

Carl Gustav Jung w swojej przedmowie wydania księgi Daodejing uznał pojęcie dao za synonim terminu indywiduacja[5].

Przypisy

  1. Frederico Avanzini, Religie Chin, WAM, Kraków, 2004, str. 135
  2. Frederico Avanzini, Religie Chin, WAM, Kraków, 2004, str. 135-136
  3. Dialogi konfucjańskie, IV, 15
  4. 4,0 4,1 Frederico Avanzini, Religie Chin, WAM, Kraków, 2004, str. 136
  5. Leszek Kolankiewicz: Wstęp. Carl Gustaw Jung - wędrowiec Wschodu. W: Carl Gustav Jung: Podróż na Wschód. Leszek Kolankiewicz (red.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Pusty Obłok, 1989, s. 17. ISBN 83-85041-09-5.