Theodor Erdmann Kalide
Theodor Erdmann Kalide (ur. 8 lutego 1801 w Królewskiej Hucie (niem. Königshütte), zm. 23 sierpnia 1863 w Gliwicach (niem. Gleiwitz)) − niemiecki rzeźbiarz, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy górnośląskich XIX wieku, określany mianem "rzeźbiarza brązu i żelaza". Pochowany na Cmentarzu Hutniczym w Gliwicach.
Edukację rozpoczął w szkole brackiej (Knappschaftsschule) w Królewskiej Hucie, następnie od 1816 roku uczęszczał do nowo utworzonego gimnazjum w Gliwicach. Zamieszkiwał wówczas u pracującego w Królewskiej Odlewni Żeliwa w Gliwicach brata Wilhelma. Szybko jednak przerwał naukę i już w 1817 r. podjął pracę jako elew (uczeń) w hucie "Królewskiej", a następnie we wspomnianej Królewskiej Odlewni Żeliwa, jako pracownik modelarni. Kształcił się pod okiem Friedricha Wilhelma Ludwiga Beyerhausa[1].
W 1819 r. udał się do Berlina, gdzie uczęszczał na zajęcia do Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych, najpierw jako wolny słuchacz, a następnie jako student. Pobierał nauki u wybitnych mistrzów: Johanna Gottfrieda Schadowa i Chrystiana Daniela Raucha. Już w latach 20. XIX wieku Kalide zyskał sławę plastyka postaci zwierzęcych, szczególnie dzięki umiejętności tworzenia naturalnie ukształtowanych modeli śpiących i czuwających lwów[2].
Królewska Odlewnia Żeliwa w Gliwicach, jako fundator stypendium, zawarła w 1824 r. z Kalide nowy kontrakt, w którym zobowiązał się on do wykonywania i posyłania z Berlina do odlewni w Gliwicach modeli swoich prac, według których można było wykonywać formy odlewnicze. W ten sposób odlewnia poszerzyła swój asortyment, a modele zamieszczone zostały w katalogu wyrobów[3].
24 grudnia 1831 r. Kalide został mianowany artystą rzeźbiarzem akademickim i rozpoczął w Berlinie samodzielną działalność, którą prowadził do 1856 r. Jego pracownia znajdowała się w Berlinie, w pobliżu Bramy Brandenburskiej, na rogu Unter den Linden oraz Pariser Platz[4] Jednocześnie utrzymywał współpracę z gliwicką odlewnią, którą zakończyła dopiero śmierć rzeźbiarza w 1863 r.[5]
W 1824 roku w Berlinie odbyła się wystawa gipsowych modeli dwóch lwów (śpiącego i czuwającego) autorstwa Kalide. Wykonał rzeźbę Chłopca z łabędziem. Była ona w katalogu gliwickiej odlewni. jeden z egzemplarzy do roku 1912 był umieszczony na rynku w Królewskiej Hucie, obok miejskiej fontanny, a obecnie ustawiona na jest na chorzowskim Placu Matejki, a jej replika ustawiona jest w Gliwicach.
Ulica w Chorzowie, przy której znajduje się dom, w którym rzeźbiarz się urodził została nazwane jego imieniem.
Jest to ulica prostopadła do ulic 3 Maja, Krzyżowej, Stabika, Pudlerskiej i Traugutta i Nowej, a równoległa do ulicy Katowickiej
Spis treści |
[edytuj] Najpopularniejsze dzieła
- Chłopiec z łabędziem (niem. Knabe mit Schwan)
- Umierający lew (niem. Sterbender Löwe)
- Lew czuwający (niem. Wachender Löwe)
- Bachantka na panterze (niem. Bachantin auf dem Panther)
- Dziewczyna z lirą
- pomnik hrabiego Friedriecha von Redena
[edytuj] Galeria
-
Chłopiec z łabędziem (niem. Knabe mit Schwan) - rzeźba na Placu Matejki w Chorzowie
-
Chłopiec z łabędziem (niem. Knabe mit Schwan) - Gliwice
-
Śpiący lew (niem. Sterbender Löwe) - rzeźba na Rynku w Bytomiu
-
Lew czuwający, (niem. Wachender Löwe), Gliwice, Willa Caro
-
Lew czuwający, (niem. Wachender Löwe), Gliwice, Willa Caro
Przypisy
- ↑ Zbigniew Kapała (red.): Chorzowski Słownik Biograficzny, Edycja Nowa T. 1. Chorzów: Muzeum w Chorzowie, 2007, s. 163. ISBN 978-83-926587-1-9.
- ↑ Janusz Modrzyński (red.): Chorzowski słownik biograficzny. Chorzów: Muzeum w Chorzowie, 1997, s. 75. ISBN 83-903578-7-9.
- ↑ Zbigniew Kapała (red.): op.cit.. s. 163.
- ↑ Zbigniew Kapała (red.): op.cit.. s. 164.
- ↑ Janusz Modrzyński (red.): op.cit.. s. 75.
[edytuj] Literatura
- O T. Kalide, m.in. w: A. Kuzio-Podrucki, Tiele-Wincklerowie. Arystokracja węgla i stali, Bytom 2006. - info o książce na stronie: Śląska szlachta i arystokracja
- Janusz Modrzyński (red.): Chorzowski słownik biograficzny. Chorzów: Muzeum w Chorzowie, 1997. ISBN 83-903578-7-9.
- Zbigniew Kapała (red.): Chorzowski Słownik Biograficzny, Edycja Nowa T. 1. Chorzów: Muzeum w Chorzowie, 2007. ISBN 978-83-926587-1-9.
