Transfuzja krwi

Transfuzja krwi, przetoczenie krwi – zabieg polegający na przetaczaniu pewnej ilości krwi lub składników krwi. Ma na celu substytucję utraconych składników.

W przypadku transfuzji niezbędne jest stosowanie krwi zgodnej grupowo. Oprócz zgodności głównej (układ AB0) należy także wziąć pod uwagę zgodność czynnika Rh.

• Osoba z grupą krwi 0 jest uniwersalnym dawcą (obecność przeciwciał anty-A i anty-B).

• Osoba z grupą krwi AB jest uniwersalnym biorcą (brak przeciwciał).

• Grupa A posiada antygeny A i przeciwciała anty-B

• Grupa B posiada antygeny B i przeciwciała anty-A

Tabela zgodności grup krwi

Biorca	Dawca
	O-	O+	B-	B+	A-	A+	AB-	AB+
AB+	X	X	X	X	X	X	X	X
AB-	X		X		X		X
A+	X	X			X	X
A-	X				X
B+	X	X	X	X
B-	X		X
O+	X	X
O-	X

Jeśli w krwi biorcy znajdują się przeciwciała przeciwko antygenom dawcy to następują powikłania potransfuzyjne. Krwinki dawcy zostają zniszczone w organizmie biorcy.

Powikłania poprzetoczeniowe

Ze względu na czas, w jakim pojawią się powikłania poprzetoczeniowe, mówimy o powikłaniach:

• Wczesnych – występujących od czasu rozpoczęcia transfuzji do 24 godzin po jej zakończeniu;
• Późnych – występuje najczęściej między 3 a 21 dniem po transfuzji.

Powikłania poprzetoczeniowe możemy również podzielić ze względu na rodzaj ich przebiegu:

• Powikłania łagodne (najczęściej występują po zakończeniu przetoczenia lub w kilka dni po przetoczeniu);
• Powikłania średnie;
• Powikłania ciężkie (przeważnie są to powikłania wczesne, występujące już podczas przetoczenia krwi).

Powikłania wczesne – występujące od czasu rozpoczęcia transfuzji, do 24 godzin po jej zakończeniu:

• O łagodnym przebiegu:
  • Odczyny alergiczne- najczęściej są spowodowane przez przeciwciała dla białek osocza lub składnikami dodawanymi do preparatów: substancje zapobiegające krzepnięciu oraz stabilizatory zawarte w preparatach krwi;
  • pokrzywka;
• O średnio ciężkim przebiegu:
  • zakażenie bakteryjne (spowodowane przeważnie zainfekowaniem preparatu krwi w czasie przechowywania lub zakażenie dawcy bakteriami znajdującymi się na skórze pacjenta, bądź na nie sterylnym zestawie do przetoczeń) objawia się dreszczami, gorączką;
  • odczyn gorączkowy niehemolityczny – występują u około 2% biorców; może być spowodowany obecnością przeciwciał dla antygenów krwinek białych lub płytek krwi;
• o ciężkim przebiegu
  • hiperkaliemia – spowodowana jest wydostaniem się potasu z krwinek czerwonych, krew przechowywana dłużej zawiera więcej jonów potasu, gdyż większa ilość erytrocytów uległa rozpadowi;
  • hipokalcemia – występuję przy masywnych toczeniach, podczas których dochodzi do wiązania się cytrynianu (środka konserwującego) z wapniem, który znajduje się w osoczu, w ten sposób cytrynian usuwa wapń z układu krążenia. Przy transfuzjach masywnych magazyny wapnia znajdujące się w kościach nie zdążą być uruchomione, wskutek czego dochodzi do zaburzeń czynności serca, układu krzepnięcia.
  • przeciążenie krążenia – spowodowane zbyt dużą ilością przetoczonych preparatów krwiopochodnych przy zachowanej normowolemii, co objawia się zaburzeniem czynności serca, zaburzeniami oddychania oraz wzrostem ciśnienia tętniczego krwi
  • ostry odczyn hemolityczny
  • wstrząs septyczny
  • wstrząs anafilaktyczny
  • ostra niewydolność oddechowa poprzetoczeniowa (w 1:2000 przypadków)
  • zakrzepy i zatory w naczyniach serca i płuc (szczególnie gdy przetaczane są preparaty wspierające układ krzepnięcia krwi).

Powikłania późne występuje najczęściej między 3 a 21 dniem po transfuzji:

• przeniesienie zakażenia kiłą (jeśli preparat był przechowywany w temp. 4 °C krócej niż 96 godz)
• przeniesienie zakażenia HIV; 1:2–3 miliony przetoczeń; zakażenie wirusem doprowadza do nieuleczalnej choroby atakującej system immunologiczny – AIDS.
• zakażenie malarią
• plamica poprzetoczeniowa
• zapalenie wątroby typu B i C; 1:40 000–200 000 przetoczeń
• zakażenie CMV
• choroba Chagasa
• opóźniony odczyn hemolityczny
• plamica poprzetoczeniowa małopłytkowa
• przeciążenie żelazem (szczególnie u wielokrotnych biorców)
• GvHD – choroba "przeszczep przeciwko biorcy".

Transfuzja krwi a religia

Świadkowie Jehowy obecnie odmawiają przyjęcia transfuzji (krwi pełnej jak również jej 4 głównych składników) odwołując się do Pisma Świętego do słów z Dziejów Apostolskich 15:20,28-29. Również nie zgadzają się na autotransfuzje. Zgadzają się na stosowanie dostępnych metod alternatywnych wobec transfuzji jak hemodylucje i śródoperacyjne odzyskiwanie krwi. Przyjmowanie drobnych frakcji uzyskiwanych z krwi pozostawione jest osobistej decyzji.

Zobacz też

• autotransfuzja
• cell Saver
• hemodylucja

Linki zewnętrzne

• postanowienie polskiego Sądu Najwyższego dotyczące prawa do odmowy transfuzji krwi (zob. też literaturę przedmiotu: Piśmiennictwo)
• Co Biblia mówi o przetaczaniu krwi – Świadków Jehowy w sprawie transfuzji krwi (Oficjalna strona internetowa Świadków Jehowy)]

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.