Transfuzja krwi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Transfuzja krwi (przetoczenie krwi) – zabieg polegający na przetaczaniu pewnej ilości krwi lub składników krwi. Ma na celu substytucję utraconych składników.

W przypadku transfuzji niezbędne jest stosowanie krwi zgodnej grupowo. Oprócz zgodności głównej (układ AB0) należy także wziąć pod uwagę zgodność czynnika Rh.

  • Osoba z grupą krwi 0 jest uniwersalnym dawcą (obecność przeciwciał anty-A i anty-B).
  • Osoba z grupą krwi AB jest uniwersalnym biorcą (brak przeciwciał).
  • Grupa A posiada antygeny A i przeciwciała anty-B
  • Grupa B posiada antygeny B i przeciwciała anty-A
Tabela zgodności grup krwi
Biorca Dawca
O- O+ B- B+ A- A+ AB- AB+
AB+ X X X X X X X X
AB- X   X   X   X  
A+ X X     X X    
A- X       X      
B+ X X X X        
B- X   X          
O+ X X            
O- X              

Jeśli w krwi biorcy znajdują się przeciwciała przeciwko antygenom dawcy to następują powikłania potransfuzyjne. Krwinki dawcy zostają zniszczone w organizmie biorcy.

Powikłania poprzetoczeniowe[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na czas, w jakim pojawią się powikłania poprzetoczeniowe, mówimy o powikłaniach:

  • Wczesnych – występujących od czasu rozpoczęcia transfuzji do 24 godzin po jej zakończeniu;
  • Późnych – występuje najczęściej między 3 a 21 dniem po transfuzji.

Powikłania poprzetoczeniowe możemy również podzielić ze względu na rodzaj ich przebiegu:

  • Powikłania łagodne (najczęściej występują po zakończeniu przetoczenia lub w kilka dni po przetoczeniu);
  • Powikłania średnie;
  • Powikłania ciężkie (przeważnie są to powikłania wczesne, występujące już podczas przetoczenia krwi).

Powikłania wczesne – występujące od czasu rozpoczęcia transfuzji, do 24 godzin po jej zakończeniu:

  • O łagodnym przebiegu:
    • Odczyny alergiczne - najczęściej są spowodowane przez przeciwciała dla białek osocza lub składnikami dodawanymi do preparatów: substancje zapobiegające krzepnięciu oraz stabilizatory zawarte w preparatach krwi;
    • pokrzywka;
  • O średnio ciężkim przebiegu:
    • zakażenie bakteryjne (spowodowane przeważnie zainfekowaniem preparatu krwi w czasie przechowywania lub zakażenie dawcy bakteriami znajdującymi się na skórze pacjenta, bądź na nie sterylnym zestawie do przetoczeń) objawia się dreszczami, gorączką;
    • odczyn gorączkowy niehemolityczny – występują u około 2% biorców; może być spowodowany obecnością przeciwciał dla antygenów krwinek białych lub płytek krwi;
  • o ciężkim przebiegu
    • hiperkaliemia – spowodowana jest wydostaniem się potasu z krwinek czerwonych, krew przechowywana dłużej zawiera więcej jonów potasu, gdyż większa ilość erytrocytów uległa rozpadowi;
    • hipokalcemia – występuję przy masywnych toczeniach, podczas których dochodzi do wiązania się cytrynianu (środka konserwującego) z wapniem, który znajduje się w osoczu, w ten sposób cytrynian usuwa wapń z układu krążenia. Przy transfuzjach masywnych magazyny wapnia znajdujące się w kościach nie zdążą być uruchomione, wskutek czego dochodzi do zaburzeń czynności serca, układu krzepnięcia.
    • przeciążenie krążenia – spowodowane zbyt dużą ilością przetoczonych preparatów krwiopochodnych przy zachowanej normowolemii, co objawia się zaburzeniem czynności serca, zaburzeniami oddychania oraz wzrostem ciśnienia tętniczego krwi
    • ostry odczyn hemolityczny
    • wstrząs septyczny
    • wstrząs anafilaktyczny
    • ostra niewydolność oddechowa poprzetoczeniowa (w 1:2000 przypadków[1])
    • zakrzepy i zatory w naczyniach serca i płuc (szczególnie gdy przetaczane są preparaty wspierające układ krzepnięcia krwi).

Powikłania późne występuje najczęściej między 3 a 21 dniem po transfuzji:

  • przeniesienie zakażenia kiłą (jeśli preparat był przechowywany w temp. 4 °C krócej niż 96 godz)
  • przeniesienie zakażenia HIV; 1:2–3 miliony przetoczeń; zakażenie wirusem doprowadza do nieuleczalnej choroby atakującej system immunologiczny – AIDS.
  • zakażenie malarią
  • plamica poprzetoczeniowa
  • Wirusowe zapalenie wątroby typu B i C; 1:40 000–200 000 przetoczeń
  • zakażenie CMV
  • choroba Chagasa
  • opóźniony odczyn hemolityczny
  • plamica poprzetoczeniowa małopłytkowa
  • przeciążenie żelazem (szczególnie u wielokrotnych biorców)
  • GvHD – choroba "przeszczep przeciwko biorcy".

Transfuzja krwi a religia[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy obecnie odmawiają przyjęcia transfuzji (krwi pełnej jak również jej 4 głównych składników) odwołując się do Pisma Świętego do słów z Dziejów Apostolskich 15:20,28-29[2][3]. Również nie zgadzają się na autotransfuzje. Zgadzają się na stosowanie dostępnych metod alternatywnych wobec transfuzji jak hemodylucje i śródoperacyjne odzyskiwanie krwi. Przyjmowanie drobnych frakcji uzyskiwanych z krwi pozostawione jest osobistej decyzji[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. CC. Silliman, AJ. Paterson, WO. Dickey, DF. Stroneck i inni. The association of biologically active lipids with the development of transfusion-related acute lung injury: a retrospective study.. „Transfusion”. 37 (7), s. 719-26, Jul 1997. PMID 9225936. 
  2. „Albowiem duch święty i my sami uznaliśmy za słuszne nie nakładać na was dodatkowego brzemienia, z wyjątkiem następujących rzeczy koniecznych: macie powstrzymywać się od tego, co ofiarowano bożkom, i od krwi, i od tego, co uduszone, i od rozpusty. Jeśli będziecie się tego starannie wystrzegać, dobrze się wam powiedzie. Bądźcie zdrowi!”, Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata, Nowy Jork 1997
  3. Dlaczego Świadkowie Jehowy nie przyjmują transfuzji krwi?. jw.org.
  4. Frakcje krwi i zabiegi medyczne. W: „Trwajcie w miłości Bożej” [on-line]. Biblioteka Internetowa Strażnicy.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.