Uczep

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uczep
Morfologia (uczep zwisły)
Morfologia (uczep zwisły)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj uczep
Nazwa systematyczna
Bidens L.
Sp. Pl. 831. 1 Mai 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostan Bidens triplinervia

Uczep (Bidens) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego około 200 gatunków występujących na całym niemal świecie, z wyjątkiem obszarów o bardzo zimnym klimacie[2]. Większość gatunków pochodzi z obszaru Meksyku i sąsiadujących rejonów obydwu Ameryk[2]. Gatunkiem typowym jest Bidens tripartita L.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny jednoroczne, byliny, krzewinki lub krzewy[2]. Łodygi ulistnione, zwykle silnie rozgałęzione. Ulistnienie naprzemianległe, liście zazwyczaj głęboko podzielone, lub złożone. Kwiaty zebrane w koszyczki lub główki. Brzeżne kwiaty języczkowe są nieliczne, ale szerokie, przeważnie żółte, rzadko tylko czerwone lub pupurowe[2]. Dojrzewają stopniowo, dzięki czemu roślina kwitnie przez długi czas. Owocaminiełupki zaopatrzone w 2 haczyki, którymi przyczepiają się do sierści zwierząt lub ubrań ludzi, w ten sposób się rozsiewając (zoochoria). Łacińska nazwa rodzaju oznacza właśnie 2-ząbkowy.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[3][4]

Campylotheca Cass., Forbicina Séguier, Microlecane Sch. Bip. ex Benth. & Hook. f.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Bidens należy do plemienia Coreopsideae Lindl., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), plemię Bidentideae (Less.) Godr. in Gren. & Godr., podplemię Bidentidinae Griseb., rodzaj uczep (Bidens L.)[7].

Gatunki flory Polski[8]
Gatunki uprawiane[2]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. W Polsce uprawiane gatunki nie wytrzymują zimy i dlatego uprawiane są jako rośliny jednoroczne, głównie w pojemnikach na balkonach, werandach, itp. Uprawia się je z sadzonek wyhodowanych przez specjalistów. Są bardzo łatwe w uprawie, wymagają tylko systematycznego podlewania, w czasie upałów nawet dwukrotnie w ciągu dnia.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Bidens (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  9. B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.