Uniwersytet Moskiewski

Uniwersytet Moskiewski im. M. Łomonosowa
Universitas Publica Moscuensis Lomonosov Moscow State University Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова
Główny gmach Uniwersytetu Moskiewskiego
Data założenia	25 stycznia 1755
Państwo	Rosja
Adres	Moskwa
Położenie na mapie Rosji Uniwersytet Moskiewski im. M. Łomonosowa
55°42′10″N 37°31′50″E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Uniwersytet Moskiewski im. M. Łomonosowa (ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова, w skrócie МГУ, MGU) – największy i najbardziej znany uniwersytet w Rosji, otwarty 25 stycznia 1755, założony przez carycę Elżbietę Piotrowną, dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa.

Historia

Uniwersytet Moskiewski, zwany Imperatorskim, a następnie Narodowym, przechodził różne koleje losu szczególnie w okresie burzliwych lat 1905-1918. Został zorganizowany przez Łomonosowa, który był jego pierwszym rektorem, na wzór Uniwersytetu w Getyndze. Początkowo uczelnia składała się z 3 wydziałów: filozofii, prawa i medycyny. Miała kształcić przede wszystkim młodzież pochodzenia nieszlacheckiego. Pod koniec XVIII w. Uniwersytet reprezentował wysoki poziom zwłaszcza w zakresie nauk matematyczno-przyrodniczych, a w jego programach badań i nauczania dominowały idee oświeceniowe. W 1804 nowy statut rozszerzył autonomię uniwersytetu, ograniczoną następnie przez cara Mikołaja I w 1828, jednak idee wolnomyślicielskie na Uniwersytecie ciągle były żywe.

W 1883 uchwalono nowy statut uczelni, rozszerzający badania naukowe i przywracający system wyłaniania władz Uniwersytetu na drodze wyborów. Reforma cara Aleksandra II z 1884 ponownie odbiera uczelni autonomię.

Po 1917 uniwersytet stał się uczelnią państwową i uległ reorganizacji. Od lat 30. do 50. życie Uniwersytetu zostało zdominowane przez ideologię bolszewicką i politykę. Kryzys pogłębiał ograniczony dostęp do dokonań światowej nauki.

W roku 1940 Uniwersytetowi Moskiewskiemu nadano imię Michaiła W. Łomonosowa. W połowie lat 50. rozpoczęła się ograniczona liberalizacja i rozbudowa uczelni. W 1992 wszedł w życie nowy statut Uniwersytetu Moskiewskiego zapewniający mu autonomię.

Budynek

Najwcześniejszą siedzibą uczelni był budynek znajdujący się na obecnym Placu Czerwonym w Moskwie, na miejscu dawnego Muzeum Historycznego.

Dopiero w latach 1786-1793 powstał u zbiegu dzisiejszych ulic Hercena i Prospektu Marksa nowy budynek z przeznaczeniem na uniwersytet, zbudowany w stylu klasycystycznym. Budynek ten spłonął w 1812 i został przebudowany w latach 1817-1819 przez architekta Domenico Gilardi i stanowi przykład rosyjskiego stylu empire. Przed centralną częścią budynku znajdują się pomniki rewolucjonistów Aleksandra Hercena i Mikołaja Ogariewa, kształcących się na Uniwersytecie Moskiewskim, wykonane w 1922. W latach 1833-1836 dobudowano nowe budynki uniwersytetu w bezpośrednim sąsiedztwie dawnej siedziby. W skład kompleksu wchodziła także uniwersytecka cerkiew, zamieniona później na dom kultury. Przed nowym budynkiem uniwersytetu ustawiony został pomnik Łomonosowa. Rotunda wieńcząca jedno skrzydło zabudowań była zajęta przez bibliotekę naukową uniwersytetu.

W latach 1948-1970 Uniwersytet uzyskał zupełnie nową lokalizację i nowy kompleks budynków. Przeniesiony został na Wzgórza Leninowskie, na których zbudowano na powierzchni ponad 320 ha 30 głównych budynków uniwersyteckich, 20 budynków obsługujących. Założono też park i obiekty sportowe, ogród botaniczny oraz wybudowano obserwatorium astronomiczne. Budynek główny uniwersytetu, który bardzo szybko stał się jednym z symboli Moskwy, zbudowany został według projektu Lwa Rudniewa w latach 1949-1953.

Działalność

Uniwersytet Moskiewski liczy 21 wydziałów, ponad 200 katedr, 360 laboratoriów, 163 gabinety studyjne i 8 instytutów naukowo-badawczych. Uniwersytet prowadzi studia licencjackie, magisterskie, podyplomowe, studia doktoranckie, także w trybie korespondencyjnym, zaocznym i wieczorowym.

W 2008 pracowało na Uniwersytecie 9000 nauczycieli akademickich, a uczyło się 38000 studentów.

Władze Uniwersytetu Moskiewskiego podpisały 23 kwietnia 2002 umowę z Uniwersytetem Jagiellońskim o współpracy w dziedzinie nauki i edukacji oraz wymianie naukowców, wykładowców, stażystów, doktorantów i studentów.

Związani z uczelnią

• Aleksiej Abrikosow – fizyk, nagroda Nobla 2003
• Askar Akajew – prezydent Kirgistanu 1990-2005
• Paweł Aleksandrow – matematyk
• Władimir Arnold – matematyk
• Wasilij Bażenow – architekt
• Jerzy Wojciech Borejsza – polski historyk
• Konstanty Franciszek Borzobohaty - polski lekarz
• Zdzisław Cackowski - polski filozof marksistowski, rektor UMCS w Lublinie w latach 1987-1990
• Tadeusz Chrostowski - polski ornitolog i podróżnik
• Pafnutij Czebyszew – matematyk
• Anton Czechow – pisarz
• Julian Flatau – polski chemik, farmaceuta
• Grigorij Gamburcew – sejsmolog
• Witalij Ginzburg – fizyk, nagroda Nobla 2003
• Michaił Gorbaczow – prezydent ZSRR, pokojowa nagroda Nobla 1990
• Aleksander Hercen
• C.A.R. Hoare – informatyk, laureat Nagrody Turinga w 1980
• Ion Iliescu – prezydent Rumunii
• Wiaczesław Iwanow – filolog
• Władysław Marian Jakowicki - polski profesor
• Wiktor Jerofiejew – pisarz
• Józef Jeżowski - polski filolog klasyczny, poeta, tłumacz
• Jan Walery Jędrzejewicz - polski astronom i lekarz
• Wassily Kandinsky – malarz
• Piotr Kapica – fizyk, nagroda Nobla 1978
• Jan Kołłątaj-Srzednicki - polski doktor medycyny
• Andriej Kołmogorow – matematyk
• Andriej Korotajew – antropolog, orientalista, historyk
• Igor Kurczatow – fizyk
• Grigorij Landsberg – fizyk
• Jurij Lewada – socjolog
• Nikołaj Łuzin – matematyk
• Józef Morzy – polski historyk
• Siergiej Nowikow – matematyk, laureat Medalu Fieldsa w 1970
• Andriej Okunkow – matematyk, laureat Medalu Fieldsa w 2006
• Aleksandr Oparin – biochemik
• Michaił Pankiewicz – matematyk, dziekan
• Onufry Pietraszkiewicz - polski poeta
• Karł Roullier - zoolog i paleontolog
• Andriej Sacharow – fizyk atomowy, pokojowa nagroda Nobla 1975
• Sergiej Staniszew – premier Bułgarii
• Dmitrij Strelnikoff – rosyjski pisarz, zoolog i dziennikarz zamieszkały w Warszawie.
• Michaił Susłow – radziecki ideolog
• Warłam Szałamow – student, aresztowany i skazany, później pisarz
• Wojciech Świętosławski - polski chemik i biofizyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Warszawskiej (której w latach 1928–1929 był rektorem), senator RP
• Igor Tamm – fizyk; nagroda Nobla 1958
• Fiodor Tiutczew
• Władimir Toporow – filolog
• Nikołaj Siergiejewicz Trubieckoj – językoznawca
• Maksymilian Wołoszyn – poeta
• Lew Wygotski – psycholog
• Andriej Wyszynski – prawnik, zbrodniarz stalinowski

Organizacje absolwentów

W Niemczech działa Deutsche Assoziation der Absolventen und Freunde der Moskauer Lomonossow-Universität (DAMU), które wydaje zeszyty LOMONOSSOW.

Linki zewnętrzne

• Oficjalna witryna (w języku angielskim)