Urke Nachalnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Icek Boruch Farbarowicz[a], pseud. lit. Urke Nachalnik (ur. w czerwcu 1897 r. w Wiźnie nad Narwią, zm. 11 listopada 1939 r. w Otwocku) - przedwojenny autor kryminałów.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny żydowskiej. Był synem młynarza. Rodzice chcieli, aby został rabinem. W 1910 r. był uczniem jesziwy w Łomży, od 1911 do 1913 r. - jesziwy w Bychowie nad Dnieprem.

Urke przestępca[edytuj | edytuj kod]

Icek Farbarowicz przez większość swojego życia był przestępcą, o ksywie (złodziejskim pseudonimie) Nachalnik. Imię Urke wybrał sam. W więzieniu, w którym przebywał kilkanaście lat, pilnie czytał dzieła wybitnych pisarzy i uczył się języka polskiego.

Kariera literacka[edytuj | edytuj kod]

Twórczość literacka Icka Farbarowicza rozpoczęła się w więzieniu. Pierwsze wiersze opublikował w "Głosie Więźnia", czyli periodyku dzisiejszego aresztu śledczego na ul. Rakowieckiej w Warszawie. W 1920 r. postanowił wysłać do Wydawnictwa Rój, prowadzonego przez Melchiora Wańkowicza, maszynopis swojej pierwszej powieści "Miłość przestępcy". Wańkowicz nie był zachwycony dziełem, namówił jednak Nachalnika do napisania autobiografii.

W roku 1930 ukazała się jego książka pt. "Życiorys własny przestępcy", która jednak nie zyskała wówczas wielkiego rozgłosu. Urke Nachalnik pisywał też w tym okresie krótkie opowiadania w języku jidisz, które były publikowane w żydowskich gazetach w Stanach Zjednoczonych.

Po wyjściu z więzienia w wieku 35 lat Urke Nachalnik postanowił związać się na stałe z literaturą. Kontakty z wydawcami w Ameryce pozwalały mu ciągle na publikowanie opowiadań w jidisz, a otrzymywane honoraria - na godziwe życie na wolności. W 1934 r. ukazała się druga część jego autobiografii pt. "Żywe grobowce". Książka sprzedawała się lepiej niż poprzednie, Urke Nachalnik stał się znany, szczególnie za wierne oddanie warunków w półświatku. Kolejne powieści Nachalnika - "Rozpruwacze" i "W matni" - ukazały się w 1937 r. Odtąd jego kariera literacka nabrała tempa, ale w 1939 r. została ona przerwana przez wybuch II wojny światowej.

Życie i śmierć w Otwocku[edytuj | edytuj kod]

W 1932 r. Urke Nachalnik ożenił się z Sarą, pielęgniarką z żydowskiego szpitala w Wilnie. Małżonkowie Farbarowicz z Wilna przeprowadzili się do Otwocka. Zamieszkali w domu przy ul. Matejki 1. Tutaj w 1933 r. przyszedł na świat ich syn - Szmul.

W 1937 r. Farbarowiczowie przeprowadzili się do pensjonatu Radonińskich przy ul. Warszawskiej 37, sąsiadującego z otwocką synagogą Goldbergów. Tutaj zastał ich wybuch II wojny światowej.

W październiku 1939 Urke Nachalnik i jego sąsiad Gerszon Radoniński wynieśli z płonącej synagogi po 2 zwoje Tory i zakopali je w śródborowskim lesie. Doniesiono na nich i wkrótce potem zostali ujęci przez Niemców. Do tej dwójki komendant otwockiego gestapo Walter Schlicht dokooptował szwagra Calela Perechodnika - Wolfa Nusfelda, na którego także doniesiono, że zakopywał skrzynki z dynamitem. Całą trojkę w dniu 11 listopada 1939 r. wyprowadzono do lasu w Śródborowie, kazano wykopać groby i rozstrzelano. Rodzinom straconych pozwolono ekshumować zwłoki i pochować je prawdopodobnie na kirkucie w Anielinie. Był to jedyny taki przypadek podczas okupacji niemieckiej w Otwocku. Mimo to do dzisiaj nie ustalono, w którym dokładnie miejscu spoczął Urke Nachalnik. Nieznane są dalsze losy żony Nachalnika - Sary Farbarowicz, i ich syna - Szmula.

Dzieła Urke Nachalnika[edytuj | edytuj kod]

  • Menshen on a morgen (jidisz; tyt. pol. Ludzie bez jutra), Wydawnictwo Herkules, Warszawa 1938;
  • Życiorys własny przestępcy, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1989;
  • Żywe grobowce, 1934.
  • Milosc przestępcy
  • מיין לעבנסוועג : פון דער ישיבה און תפיסה - ביז צו דער ליטעראטור
  • אהבה ונקמה : רומן
  • Mayn lebensṿeg : fun der yeshive un tfise biz tsu der liṭeraṭur

Ekranizacja[edytuj | edytuj kod]

Biografia Urke Nachalnika została przedstawiona przez Discovery Historia w krótkim filmie dokumentalnym.

Uwagi

  1. W rozdziale "Zamiast posłowia, czyli gdzie byli literaci", w pitavalu Ryszarda Dzieszyńskiego pod tytułem:"Ciemna, węsząca, żerująca", str. 226, autor wspominając Urke Nachalnika podaje nazwisko Sarderowicz.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]