Węglany

Anion węglanowy (na górze) i wzór ogólny diestru węglanowego (na dole)

Węglany – związki chemiczne, sole (M^IICO₃) i estry (ROC(=O)OR') kwasu węglowego.

Sole

Węglany (sole) zawierają anion CO₃²⁻. Znane są też wodorowęglany, zawierające anion HCO₃⁻. Węglany są dość rozpowszechnione w przyrodzie, odgrywają również dużą rolę w gospodarce człowieka, np. w przemyśle chemicznym oraz w budownictwie. Sole te, prócz węglanów metali alkalicznych, są słabo rozpuszczalne w wodzie. Silne kwasy wypierają z tych soli resztę węglanową, która w roztworach wodnych szybko ulega przemianie do gazowego dwutlenku węgla (CO₂).

Ważniejsze węglany występujące w przyrodzie:

• węglan magnezu MgCO₃
• węglan sodu Na₂CO₃ (soda) znajduje zastosowania w życiu człowieka: produkcja szkła, produkcja proszków do prania, zmiękczanie wody
• węglan wapnia CaCO₃ (wapień, marmur, kreda) otrzymuje się z niego m.in. szkło oraz cement i kredę szkolną. Za jego pomocą wyrabia się także papier, oraz używa się do odtleniania żelaza
• węglan litu – Li₂CO₃ – stosowany w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.

Estry

Estry kwasu węglowego można podzielić na monoestry i diestry. Monoestry kwasu węglowego są nietrwałe i mogą być izolowane jedynie w formie soli, np. potasowych lub sodowych typu ^-M⁺, które są ciałami stałymi o wysokich temperaturach topnienia. Natomiast w formie kwasowej typu ROC(=O)OH, monoestry ulegają spontanicznemu rozkładowi do alkoholi i CO₂. Diestry, np. węglan dimetylu lub węglan difenylu są stabilne.

Zobacz też

• poliwęglany