Litowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grupa → 1
IA
↓ Okres
2 3
Li
3 11
Na
4 19
K
5 37
Rb
6 55
Cs
7 87
Fr
Litowce

Litowce (metale alkaliczne, potasowce[1]) – grupa pierwiastków 1 (dawn. IA lub I głównej) grupy układu okresowego (bez wodoru) o silnych własnościach metalicznych, tworzących z wodą silnie zasadowe (alkaliczne) wodorotlenki. Do metali alkalicznych zalicza się lit, sód, potas, rubid, cez i frans[2].

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Litowce to ciała stałe o najmniejszej spośród pierwiastków gęstości, z których lit, sód i potas mają mniejszą gęstość od wody. Wraz ze wzrostem liczby atomowej wzrasta ich gęstość i promień atomowy. Maleje zaś twardość, temperatura wrzenia i topnienia oraz potencjał jonizacyjny. Związki litowców barwią płomienie na charakterystyczne dla każdego metalu kolory: lit - na czerwono, sód - na żółto, zaś potas na kolor różowo-fioletowy.

Właściwości chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Własności metaliczne litowców, ich zasadowość oraz ogólna reaktywność z wodą i powietrzem wzrastają ze wzrostem ich liczby atomowej (w dół układu okresowego), co związane jest z malejącą elektroujemnością. Wszystkie te metale, oprócz najmniej reaktywnego litu (reaguje spokojnie), reagują gwałtownie z wodą z wytworzeniem gazowego wodoru i wodorotlenku danego pierwiastka, według schematu:

2M + 2H2O → 2MOH + H2

(gdzie M - metal alkaliczny)

W przypadku potasu, rubidu i cezu powyższa reakcja przebiega zazwyczaj wybuchowo, natomiast sód wybucha jedynie w sprzyjających warunkach. Rubid i cez samorzutnie zapalają się w kontakcie z powietrzem[3].

Przechowuje się je w nafcie lub w parafinie, ponieważ na powietrzu ulegają reakcji z zawartym w powietrzu tlenem bądź parą wodną.

Cechy wspólne[edytuj | edytuj kod]

tlenki, nadtlenki, ponadtlenki, np.
4Li + O2 → 2Li2O
wodorotlenki, np.
2Na + 2H2O → 2NaOH + H2
sole, np.
2K + 2HCl → 2KCl + H2

Inne pierwiastki[edytuj | edytuj kod]

Pierwiastki, których wodorotlenki alkalizują środowisko występują też w innych grupach układu okresowego. Są to w szczególności wszystkie lantanowce, część metali ziem alkalicznych, a także niektóre metale przejściowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jerzy Chodkowski (red.): Mały słownik chemiczny. Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.Według niektórych źródeł do potasowców nie zalicza się lit lub lit i sód. Zob. Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965.
  2. Encyklopedia techniki. Chemia. Warszawa: WNT, 1965.
  3. Frans jest niezwykle rzadkim pierwiastkiem i jego właściwości fizyczne i chemiczne są słabo poznane.