Węglan litu
| Węglan litu | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | Li2CO3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa molowa | 73,89 g/mol | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wygląd | bezwonny, krystaliczny, biały proszek | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | 554-13-2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| PubChem | 11125[4] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Inne aniony | Li2SiO3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Inne kationy | Na2CO3, K2CO3, Rb2CO3, Cs2CO3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | Li2C2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ATC | N05AN01 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Stosowanie w ciąży | kategoria D[5] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Hasło węglan litu w Wikisłowniku |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Węglan litu – nieorganiczny związek chemiczny, sól litowa kwasu węglowego.
Spis treści |
Zastosowanie [edytuj]
Stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych do przyspieszania wiązania cementu.
Zastosowanie medyczne [edytuj]
W psychiatrii węglan litu jest stosowany jako lek normotymiczny w profilaktyce choroby afektywnej dwubiegunowej (cyklofrenii).
Ma działanie stabilizujące nastrój, a także pewne działanie przeciwmaniakalne. Węglan litu był pierwszym w historii farmakoterapii lekiem zastosowanym w profilaktyce wystąpienia objawów choroby psychicznej, a odkrycie jego leczniczych właściwości na tym polu było w znacznej mierze dziełem przypadku[6]. Pomimo, iż jest on niewątpliwie jednym z najskuteczniejszych leków stosowanych w farmakoterapii choroby afektywnej dwubiegunowej, wykazuje wiele skutków ubocznych ze strony układu nerwowego, pokarmowego, krążenia jak również układu wewnątrzwydzielniczego. Lit prawdopodobnie bardziej zapobiega epizodom manii niż depresji i może zmniejszać ryzyko popełnienia samobójstwa[7].
Mechanizm działania [edytuj]
Aktualnie za najbardziej prawdopodobne uznaje się, że jony litu hamują przemianę IP3 do inozytolu, substratu do resyntezy fosfatydyloinozytolodifosforanu (PhIP2). Wiadomo, że jedno- i dwuwartościowe kationy wpływają na syntezę magazynowanie, uwalnianie i wychwytywanie zwrotne ośrodkowych neuroprzekaźników - katecholoamin i serotoniny. Neuroprzekaźniki te są zaangażowane w patogenezę stanów maniakalnych i depresji. Wiele wskazuje, że działanie antymaniakalne jonów litu może być wynikiem zwiększenia wychwytywania zwrotnego noradrenaliny i zwiększenia wrażliwości receptorów serotoninowych.
Farmakokinetyka [edytuj]
Węglan litu po podaniu doustnym łatwo się wchłania, osiągając maksymalne stężenie w surowicy po ok. 2–4 godzinach. Okres półtrwania wynosi 10–42 godzin. Nie wiąże się z białkami osocza, nie jest metabolizowany i wydalany jest prawie wyłącznie przez nerki (95–98%) i z tego względu wydolność nerek wpływa na jego poziom we krwi.
Przeciwwskazania [edytuj]
- uczulenie
- niewydolność serca
- niewydolność nerek
- niedoczynność tarczycy
- niewyrównane nadciśnienie tętnicze
- zaburzenia wodno-elektrolitowe
- choroba Addisona
- ciąża i okres karmienia piersią (kategoria D)
- otępienne choroby mózgu
- padaczka
- parkinsonizm
- wiek do 12 lat
- nadużywanie alkoholu
Działania niepożądane [edytuj]
- nadmierne pragnienie
- spadek apetytu
- nudności
- drżenie rąk
- osłabienie mięśniowe
- wysypka grudkowo-plamista
- zahamowanie czynności tarczycy
Interakcje z innymi lekami [edytuj]
Leki zwiększające poziom węglanu litu we krwi i zwiększające ryzyko wystąpienia zatrucia:
- tetracykliny
- metronidazol
- leki moczopędne
- inhibitory konwertazy
- neuroleptyki np. chlorpromazyna, flufenazyna, haloperidol i inne
- niesteroidowe leki przeciwzapalne
- blokery kanału wapniowego
- inne
Leki zmniejszające poziom węglanu litu we krwi i jego skuteczność w leczeniu:
- metyloksantyny
- zwiększenie spożycia chlorku sodu lub wodorowęglanu sodu
Dawkowanie [edytuj]
Dawkowanie indywidualne ustalane jest przez lekarza specjalistę, który ma doświadczenie w leczeniu tym lekiem.
Lek podaje się 2–3 razy dziennie, a dawki zwiększa się stopniowo. Zalecana jest kontrola stężenia leku we krwi. Powinno ono się znajdować w przedziale 0,6–1,6 mmol/l.
U większości osób zakres dawek terapeutycznych wynosi 500–1500 mg na dobę.
Po przekroczeniu stężenia litu w surowicy 1,6 mmol/l należy się liczyć z wystąpieniem ciężkich powikłań, chociaż nie ma bezpośredniego związku między poziomem leku we krwi, a wystąpieniem objawów zatrucia. Inne czynniki takie jak wiek, zaburzenia wodno-elektrolitowe lub towarzyszące schorzenia mogą wpływać na ujawnienie się zatrucia.
U osób w wieku podeszłym należy stosować mniejsze dawki leku.
Ciąża [edytuj]
Kategoria D – istnieją dowody na niekorzystne działanie leku na płód, ale w pewnych sytuacjach klinicznych potencjalne korzyści z jego zastosowania przewyższają ryzyko (np. w stanach zagrażających życiu lub chorobach, w których inne, bezpieczne leki nie mogą być zastosowane lub są nieskuteczne).
Objawy zatrucia [edytuj]
Zależą do pewnego stopnia od poziomu węglanu litu we krwi. W przypadku przedawkowania może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia nerek.
Przypisy [edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Komisja Europejska – Europejskie Biuro Chemiczne: IUCLID Dataset – lithium carbonate. [dostęp 2010-06-16]. (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Węglan litu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-06-25].
- ↑ Węglan litu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-06-25].
- ↑ Węglan litu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Lithium carbonate (pol.) w Indeksie Leków Medycyny Praktycznej.
- ↑ Rafał Jaeschke: Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania allopurinolu lub dipirydamolu w połączeniu z litem w przypadku ostrej manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego – badanie z randomizacją (pol.). Medycyna Praktyczna. [dostęp 2011-06-25].
- ↑ R.J. Baldessarini, L. Tondo, P. Davis, M. Pompili i inni. Decreased risk of suicides and attempts during long-term lithium treatment: a meta-analytic review. „Bipolar disorders”. 5, cz. 2 (8), s. 625–639, październik 2006. doi:10.1111/j.1399-5618.2006.00344.x. PMID 17042835.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
