Władysław Toruń

Władysław Toruń (ur. 7 lipca 1889, zm. 9 sierpnia 1924) – polski lotnik wojskowy, podpułkownik obserwator inżynier.

Podpułkownik Władysław Toruń około 1922 roku.

Młodość i służba w armii austriackiej

Urodził się 7 lipca 1889 w Nowym Sączu. Studiował na Politechnice Lwowskiej, z której został w 1911 powołany do służby wojskowej w marynarce Austro-Węgier. Uczył się w szkole jednorocznych ochotników i odbył praktykę na krążowniku pancernym "Sankt Georg". W 1912 podczas wojny bałkańskiej służył 6 miesięcy na okręcie "Gea". Ukończył następnie studia, działał przy tym (od 1909) w niepodległościowym Związku "Strzelec" i Związku Awiatycznym studentów.

I wojna światowa

Po wybuchu I wojny światowej powołany do marynarki austro-węgierskiej, od grudnia 1914 służył w artylerii fortecznej, a od marca 1915 w fortyfikacjach bazy Pola i batalionie piechoty morskiej. Od sierpnia 1916 skierowany na kurs obserwatorów lotniczych do Szybeniku, służył następnie w lotnictwie marynarki wojennej (Marine Seefliegerkorps). Latał nad Adriatykiem w lotach rozpoznawczych, na wykrywanie okrętów podwodnych i min oraz eskortując konwoje, głównie na łodziach latających typów Hansa-Brandenburg K i Lohner R. Do października 1918 spędził w powietrzu ok. 1000 godzin, 1 stycznia 1918 awansował na podporucznika marynarki rezerwy (Leutnant i.d.Res.).

Służba w Polsce

Korzystając z upadku Austro-Węgier, w październiku Toruń, przebywając na urlopie we Lwowie, wstąpił do nowo formowanych polskich oddziałów w stopniu porucznika, po czym wziął udział w walkach o Lwów z Ukraińcami. Wraz z lotnikami Stefanem Bastyrem i Januszem de Beaurain oraz lwowskimi studentami i robotnikami opanował 2 listopada 1918 lotnisko Lewandówka we Lwowie. Wziął udział w drugim locie bojowym polskiego samolotu 5 listopada 1918, z por. Bastyrem. W ciągu następnych tygodni brał udział w walkach o Lwów w składzie nowo sformowanej 2 Eskadry lwowskiej, uczestnicząc w lotach bojowych i zajmując się obsługą samolotów. Do końca listopada wykonał 27 lotów – najwięcej z lwowskich obserwatorów. 27 listopada z pilotem Stefanem Stecem poleciał do Warszawy z meldunkiem dla Naczelnika Państwa. Brał następnie udział w dalszych walkach wokół Lwowa, m.in. grupowym nalocie na pozycje ukraińskie pod Kulikowem 14 maja 1919.

W maju 1919 Toruń objął dowództwo III Ruchomego Parku Lotniczego i warsztatów lotniczych we Lwowie (po por. Bastyrze). W sierpniu 1920, z powodu zagrożenia Lwowa przez wojska radzieckie podczas wojny polsko-radzieckiej, III Park Lotniczy przeniesiono do Krakowa, łącząc go pod dowództwem Torunia z warsztatami II Parku. Po wojnie polsko-radzieckiej, Toruń, w stopniu majora, został komendantem II Parku Lotniczego 2 Pułku Lotniczego w Krakowie.

Grób polskich lotników na Cmentarzu Obrońców Lwowa

4 października 1922 Władysław Toruń, w stopniu podpułkownika, został kierownikiem Centralnych Warsztatów Lotniczych w Warszawie, m.in. przygotowując je do licencyjnej produkcji pierwszych samolotów Hanriot H-28. Zmarł 9 sierpnia 1924, pochowany na Cmentarzu Obrońców Lwowa we Lwowie.

Odznaczenia (m.in): Order Virtuti Militari V Klasy, trzykrotnie Krzyż Walecznych, Polowa Odznaka Obserwatora.

Bibliografia

• Jerzy Butkiewicz, Władysław Toruń w: Lotnictwo z szachownicą nr 12, ISSN 1643-5702