Warcaby

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Warcaby
International draughts.jpg

Liczba graczy 2
Czas przygotowania około minuty
Czas gry partie turniejowe od 5 min. lub 3 min. + 2 sekundy/ruch na zawodnika (blitz) do 1,5h lub 1,20h + 1 min/ruch na zawodnika (tempo normalne)
Elementy strategii Bardzo duże
Wymagane umiejętności myślenie strategiczne i taktyczne
Losowość brak

Warcabygra planszowa ukształtowana w XII wieku, najprawdopodobniej na południu Francji lub w Hiszpanii[1].

Gra posiada wiele odmian, spośród których uważane za dyscyplinę sportową są jedynie warcaby polskie (stupolowe) nazywane też międzynarodowymi. W większości krajów gra odbywa się jednak przeważnie na warcabnicy posiadającej 64 pola (często zastępowanej szachownicą), z wykorzystaniem 24 pionków (po 12 dla każdego z graczy).

19 lipca 2007 Jonathan Schaeffer opublikował informację o najnowszej wersji programu komputerowego Chinook, który całkowicie rozpracował warcaby angielskie. Jeżeli żaden gracz nie popełni błędu, wówczas każda partia musi zakończyć się remisem.

Zasady gry[edytuj | edytuj kod]

Diagram warcabów 8x8 pól
a b c d e f g h
8
Draughtsboard480.svg
b8 white men
d8 white men
f8 white men
h8 white men
a7 white men
c7 white men
e7 white men
g7 white men
b6 white men
d6 white men
f6 white men
h6 white men
a3 black men
c3 black men
e3 black men
g3 black men
b2 black men
d2 black men
f2 black men
h2 black men
a1 black men
c1 black men
e1 black men
g1 black men
8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 1
a b c d e f g h
Układ bierek do rozpoczęcia gry.

Gra rozgrywana jest na ciemnych polach planszy o rozmiarze 8 × 8 pól.

Gra warcaby klasyczne (określana też warcabami brazylijskimi) jest rozgrywana na planszy 8x8 pól pokolorowanych na przemian na kolor jasny i ciemny.

Każdy gracz rozpoczyna grę z dwunastoma pionami (jeden koloru białego, drugi -- czerwonego) ustawionymi na ciemniejszych polach planszy, w sposób przedstawiony na poniższej ilustracji.

Jako pierwszy ruch wykonuje grający pionami białymi, po czym gracze wykonują na zmianę kolejne ruchy.

Celem gry jest zbicie wszystkich pionów przeciwnika (w tym damek -- patrz niżej) albo zablokowanie wszystkich, które pozostają na planszy, pozbawiając przeciwnika możliwości wykonania ruchu. Jeśli żaden z graczy nie jest w stanie tego osiągnąć (każdy z graczy wykona po 15 ruchów damkami bez zmniejszania liczby pionów pozostających na planszy), następuje remis.

Piony mogą poruszać się o jedno pole do przodu po przekątnej (na ukos) na wolne pola.

Bicie pionem następuje przez przeskoczenie sąsiedniego pionu (lub damki) przeciwnika na pole znajdujące się tuż za nim po przekątnej (pole to musi być wolne). Zbite piony są usuwane z planszy po zakończeniu ruchu.

Piony mogą bić zarówno do przodu, jak i do tyłu.

W jednym ruchu wolno wykonać więcej niż jedno bicie tym samym pionem, przeskakując przez kolejne piony (damki) przeciwnika.

Bicia są obowiązkowe.

Pion, który dojdzie do ostatniego rzędu planszy, staje się damką, przy czym jeśli znajdzie się tam w wyniku bicia i będzie mógł wykonać kolejne bicie (do tyłu), to będzie musiał je wykonać i nie staje się wtedy damką.

Kiedy pion staje się damką, kolej ruchu przypada dla przeciwnika.

Damki mogą poruszać się w jednym ruchu o dowolną liczbę pól do przodu lub do tyłu po przekątnej, zatrzymując się na wolnych polach.

Bicie damką jest możliwe z dowolnej odległości po linii przekątnej i następuje przez przeskoczenie pionu (lub damki) przeciwnika, za którym musi znajdować się co najmniej jedno wolne pole -- damka przeskakuje na dowolne z tych pól i może kontynuować bicie (na tej samej lub prostopadłej linii).

Kiedy istnieje kilka możliwych bić, gracz musi wykonać maksymalne (tzn. takie, w którym zbije największą liczbę pionów lub damek przeciwnika).

Podczas bicia nie można przeskakiwać więcej niż jeden raz przez ten sam pion (damkę).[2].

Różne odmiany gry[edytuj | edytuj kod]

Główne różnice wynikają z:

  • rozmiarów planszy (od 8 do 12 pól szerokości bądź długości)
  • liczby pionów (od 8 do 30 na zawodnika)
  • zasad bicia
  • sposobu poruszania się damki

Mniej istotne różnice dotyczą:

  • kolorów (barw) pól i pionów
  • przebiegu czarnej przekątnej
  • notacji i oznaczeń pól
  • rozpoczynającego

Warcaby diagonalne można podzielić na trzy rodziny:

  • czekersy - piony nie biją do tyłu, król porusza się o jedno pole
** ang
  • mieszane
  • warcaby - bicia do tyłu, damki ,,długie

Przykłady różnych odmian gry w warcaby:

  • warcaby polskie (międzynarodowe) nazywane też stupolowymi; grane na warcabnicy o rozmiarach 10x10 z użyciem "międzynarodowych zasad gry w warcaby"
  • warcaby dwuliniowe tajskie (plansza 8x8) czasem nazywane szybkimi
  • warcaby angielskie; w USA nazywane checkers (plansza 8x8)
  • warcaby hiszpańskie (plansza 8x8)
  • warcaby włoskie (plansza 8x8)
  • warcaby rosyjskie (plansza 8x8 z odmianą 10x8)
  • warcaby czeskie (plansza 8x8)
  • warcaby kanadyjskie (plansza 12x12)
  • warcaby klasyczne (64-polowe – na planszy 8x8, nazywane brazylijskimi) z zasadami gry takimi jak w warcabach polskich; w literaturze anglojęzycznej z pierwszej poł. XX w. tę odmianę warcabów nazywano "minor (little) polish draughts" (mniejsze lub małe warcaby polskie)
  • warcaby pool w Polsce nazywane "tradycyjnymi" lub po prostu kiedyś warcabami; zasadami podobne do warcabów klasycznych z tą tylko różnicą, że nie obowiązuje w nich zasada "bicia większości" (z więcej niż jednego z możliwych zbić wolno wybrać dowolne); ta odmiana warcabów nazywana jest w świecie "pool" lub "pool checkers" lub też "spanish pool checkers".
  • wybijanka[2] (w jęz. rosyjskim poddawki) to niejako antywarcaby; w czasie gry należy się pozbywać swoich kamieni, tzn. że zwycięża ten, kto nie może wykonać ruchu; dawniej (w XIX w.), w Polsce tę odmianę gry w warcaby nazywano "mizerka".
Ustawienie początkowe w warcabach tureckich
Warianty warcabów[2]
wariant rozmiar planszy dama może zostać zbita przez zwykłe pionki dama porusza się o wiele pól obowiązek bicia bicie zwykłym pionkiem do tyłu pole w lewym dolnym rogu
warcaby angielskie 8x8 tak nie dowolnego nie czarne
warcaby włoskie 8x8 nie nie najlepszego[a] nie białe
warcaby hiszpańskie 8x8 tak tak najlepszego[a] nie białe
warcaby niemieckie 8x8 tak tak najlepszego[a] tak białe
warcaby rosyjskie 8x8 tak tak dowolnego tak[b] czarne
warcaby polskie 10x10 tak tak najlepszego[a] tak czarne
warcaby kanadyjskie 12x12 tak tak najlepszego[a] tak
warcaby tureckie[c] 8x8 tak najlepszego[a] nie czarne
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Należy wybrać bicie największej liczby pionków, a przy równej liczbie bić wybrać bicie damy.
  2. Nie można dalej bić do tyłu natychmiast po dojściu do pola przemiany.
  3. Pionki poruszają się do przodu i na boki, damy – we wszystkich czterech kierunkach po prostej. Gracz przegrywa też, jeśli zostanie mu tylko jeden pionek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kolebką warcabów jest Egipt, gdzie 3000 lat p.n.e. znano grę planszową Senet, której twórcą miał być bóg Tot – bóg mądrości i twórcy pisma (hieroglifów). Według mitologii greckiej, podczas oblężenia Troi, Palamedes wynalazł grę Petteia (kamyki), [3] którą Rzymianie przekształcili w grę w rozbójnikówLatrunculi.

Warcaby znane nam w dzisiejszej postaci powstały na Półwyspie Iberyjskim na przełomie XV i XVI wieku. Najprawdopodobniej pochodziły od gry zwanej "Alquerque" opartej na arabskiej grze "El-Quirkat". "El-Quirkat" nazywana była przez saharyjskich Arabów zamma lub damma. Grę tę znano już przed 100 r. n.e.[4]. Pierwsze znane, i do dziś zachowane, książki o warcabach zostały wydane na terenie dzisiejszej Hiszpanii. Pierwszą znaną pośrednio (nie zachował się żaden egzemplarz) pisemną publikacją, wyłącznie na temat warcabów, była wydana w języku hiszpańskim w 1547 r. w Walencji "El Ingenio o juego de marro, de punta o damas" autorstwa Antonia de Torquemady. W Bibliotece Narodowej (Biblioteca Nacional) w Madrycie do dzisiaj przechowywany jest jeden z pierwszych na świecie pisemnych traktatów poświęcony tylko warcabom "Libro del Juegos de las Damas, vulgarmente Ilamado el Marro" opublikowany w 1591 r. przez Pedra Ruiza Montero (o przydomku "El Andaluz" – Andaluzyjczyk).

Warcaby są dyscypliną sportową, w której rozgrywane są mistrzostwa różnych krajów, mistrzostwa kontynentów i świata. Organizacją skupiającą narodowe federacje warcabowe jest Światowa Federacja Warcabowa. W Polsce regularne rozgrywki warcabowe rozpoczęto w r. 1973. W 1975 r. odbyły się pierwsze drużynowe, a w 1977 indywidualne Mistrzostwa Polski. Nadzorowaniem i organizacją warcabowych rozgrywek do 1989 r. zajmowała się Centralna Komisja Gry Warcabowej przy RG LZS, od 1989 r. do 2004 r. Polskie Towarzystwo Warcabowe, a w 2004 powstał Polski Związek Warcabowy, który należy do FMJD. PZWarc popiera rozwój warcabów jako sportu w dwóch odmianach gry w warcaby: warcabach polskich (międzynarodowych) i klasycznych (64-polowych). Największe sukcesy naszych warcabistów to wicemistrzostwo Świata Ewy Schalley (Minkiny) z Poczesnej (1997), brązowy medal w Drużynowych Mistrzostwach Świata (Werona 1989) oraz brązowy medal w Mistrzostwach Europy Kobiet Natalii Sadowskiej z Mławy (2010). Aktualnym mistrzem Polski w warcabach klasycznych jest Filip Kuczewski (Roszada Lipno), zaś mistrzem Polski w warcabach 100-polowych jest Mariusz Adamaszek (Gry Logiczne Wronki).

W najbardziej prestiżowej odmianie gry – warcabach 100-polowych dziesięciokrotnie mistrzem świata był Aleksej Czyżow (Iżewsk, Rosja). Jeden z przedwojennych Mistrzów Świata – Maurycy Reichenbach (Francja) w chwili gdy zdobywał swój pierwszy tytuł formalnie był jeszcze obywatelem Polski. Jego rodzice wyemigrowali do Francji, gdy Maurycy miał 9 lat. Pół roku po zdobyciu tytułu Maurycy posiadał już paszport swojej drugiej ojczyzny.

Sportowo najsilniejsi w warcabach są Rosjanie, chociaż centrum warcabowego życia jest Holandia. W tamtejszej lidze grają praktycznie wszyscy najlepsi zawodnicy świata. Bardzo silne są kraje afrykańskie (praktycznie niemal wszystkie byłe kolonie francuskie).

Rozgrywane są również MŚ w wersji 64-polowej. By uchronić się przed przeogromną ilością remisów rozgrywa się mini-mecze złożone z dwóch partii. Najpierw dokonuje się losowania pierwszych posunięć (według specjalnej, ułożonej przez specjalistów tabeli) i gra się dwie partie z wylosowanymi pierwszymi posunięciami i zmianą kolorów przez przeciwników[2].

Od 1954 roku, przez 40 lat mistrzem świata w warcabach angielskich był Marion Tinsley. W tym okresie przegrał on zaledwie 9 partii z ludzkimi przeciwnikami, jednak w 1994 roku stracił swój tytuł przegrywając z programem komputerowym Chinook. W 2007 roku twórcy programu udowodnili, że jego pokonanie jest niemożliwe (można z nim co najwyżej zremisować), czyli że reprezentuje on optymalny algorytm gry w czekersy[5]. (Każda gra o ruchach naprzemiennych i symetrycznym wyniku, przy założeniu najlepszej gry obu stron ma swój wynik. W tej najprostszej grze warcabowej udało się stworzyć program, który określił, że tym wynikiem jest remis. Do podobnego osiągnięcia w go, szachach i warcabach droga jest jeszcze daleka.)

Przypisy

  1. Encyklopedia Gry Świata według Lecha i Wojciecha Pijanowskich, PWN 2006, str. 237
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Encyklopedia gier : [zasady ponad 250 gier i zabaw od "Chińczyka" po brydża]. Warszawa: Muza, 2000, s. 150-159. ISBN 83-7200-574-5.
  3. Być może gry tej dotyczy cytat z Odysei (I, 106n) : Atena przed gankiem ujrzała dziarskich zalotników, Igrających wesoło ciskaniem kamyków (πεσσοῖσι)
  4. Zakład Podstaw Cybernetyki i Robotyki
  5. Checkmate for checkers Nature (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]