Mława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mława
Herb Flaga
Herb Mławy Flaga Mławy
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat mławski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1429[1]
Burmistrz Sławomir Kowalewski
Powierzchnia 34,80[2] km²
Wysokość 135–180 m n.p.m.
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

30 957[3]
890,0 os./km²
Strefa numeracyjna
23
Kod pocztowy 06-500 i 06-501
Tablice rejestracyjne WML
Położenie na mapie powiatu mławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mławskiego
Mława
Mława
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mława
Mława
Ziemia 53°07′38″N 20°21′27″E/53,127222 20,357500Na mapach: 53°07′38″N 20°21′27″E/53,127222 20,357500
TERC
(TERYT)
1141813011
Urząd miejski
Stary Rynek 19
06-500 Mława
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Mława w Wikisłowniku
Strona internetowa

Mławamiasto i gmina miejska w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim. Miasto powiatowe leżące na Północnym Mazowszu, na Wzniesieniach Mławskich, w pobliżu rzeki Mławki, tuż przy granicy z województwem warmińsko-mazurskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ciechanowskiego. Według danych z 30 czerwca 2012 w mieście zameldowanych było 30 957 mieszkańców[3]. Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[4].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2005 Mława ma obszar 34,86 km², w tym:

  • użytki rolne: 54%
  • użytki leśne: 24%
  • tereny zurbanizowane i zabudowane: 21%
  • pozostałe – tereny różne i pod wodą 1%

Miasto stanowi 2,08% powierzchni powiatu.

Sąsiednie gminy: Iłowo-Osada, Lipowiec Kościelny, Szydłowo, Wieczfnia Kościelna, Wiśniewo, Dzierzgowo

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2004[5]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 30 957 100 16 178 52,6 14 779 47,4
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
890,0 464,8 424,6

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Średnia temperatura i opady dla Mławy
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru
Średnie najwyższe temperatury [°C] -1 1 5 12 18 21 23 23 18 12 4 1
Średnie najniższe temperatury [°C] -4 -4 -2 3 8 11 12 12 8 4 0 -3
Opady [mm] 21.8 21.1 23.4 28.7 36.3 53.3 52.6 37.3 40.4 30.2 29.2 29.2
Źródło: msn weather[6] 15.12.2008

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Ratusz
Sławomir Kowalewski, burmistrz miasta Mława

Przedsiębiorstwo PKS Mława jest jedną z największych firm tego typu w województwie mazowieckim. Zapewnia bezpośrednie połączenia Mławy z Bydgoszczą, Warszawą, Olsztynem, Białymstokiem, Toruniem, Łodzią, Łomżą, Bartoszycami, Zakopanem, Siemiatyczami, Płockiem, Ciechanowem i Gdańskiem. Kursy lokalne docierają do Żuromina, Lidzbarka, Raciąża, Przasnysza, Działdowa, Nidzicy, Strzegowa, Glinojecka i innych miejscowości. W porze wakacji letnich przedsiębiorstwo uruchamia szereg linii dalekobieżnych łączących Warszawę i Mławę z kurortami takimi jak Jastrzębia Góra, Hel, Krynica Morska, Darłowo, Giżycko i Międzyzdroje. PKS Mława posiada 2 placówki terenowe – w pobliskim Żurominie oraz w Działdowie w województwie warmińsko-mazurskim.

W mieście działa również komunikacja miejska: Mławska Komunikacja Miejska.

W Mławie znajdują się dwa dworce kolejowe :

oraz dwa nieczynne :

Przez Mławę przebiega droga krajowa nr 7, drogi wojewódzkie: nr 544 Brodnica – Działdowo – Mława – Przasnysz – Ostrołęka, nr 563 Rypin – Żuromin – Mława, nr 615 Mława – Ciechanów, drogi powiatowe o numerach: 351, 303, 312, 320, 352.

W 2012 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko Mława-Szpital.

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • Osiedle nr 1 - Śródmieście
  • Osiedle nr 2 - Warszawska
  • Osiedle nr 3 - Andersa
  • Osiedle nr 4 - Wójtostwo
  • Osiedle nr 5 - Kościuszki
  • Osiedle nr 6 - Kopernika
  • Osiedle nr 7 - Przemysłowe
  • Osiedle nr 8 - Obrońców Mławy
  • Osiedle nr 9 - Wólka
  • Osiedle nr 10 - Kozielsk
  • Osiedle nr 11 - Piekiełko
  • Osiedle nr 12 - Krajewo
  • Osiedle nr 13 - Książąt Mazowieckich
  • Osiedle nr 14 - Zawkrze
  • Osiedle nr 15 - Młodych

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Miasto już za czasu socjalizmu nabyło tradycję przemysłu elektronicznego poprzez zakład UNITRY, które to wraz z przemianami ustrojowymi, przestały istnieć. Następnie w latach dziewięćdziesiątych powstał CURTIS Zbigniewa Niemczyckiego produkujący telewizory. W 1999 r. fabrykę kupiło LG, którą to rozbudowało i zwiększyło zatrudnienie. Dzisiaj w zakładzie produkuje się telewizory najnowszej generacji i urządzenia mobilne spod tej marki.Poza tym drugim pracodawcą pod względem zatrudnienia jest ubojnia drobiu Wipasz.

Oba zakłady znajdują się w Dzielnicy Przemysłowej miasta.Oprócz tego w mieście działają mali producenci obuwia, wędlin, zakład produkujący windy.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Edukacja w Mławie.

Edukacja mławska ma bogate tradycje historyczne a od pewnego czasu zapewnia pełen cykl edukacyjny od żłobka po studia wyższe zarówno w placówkach publicznych jak i prywatnych. W Mławie znajduje się 5 szkół podstawowych, 4 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące i 5 liceów profilowanych i szkół zawodowych. Tę podstawową edukację uzupełnia szkolnictwo artystyczne – szkoła muzyczna I i II stopnia i wyższe – Zamiejscowy Wydział Elektroniki, Dziennikarstwa i Technik Multimedialnych w Mławie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Ciechanowie. Kształci on studentów w kierunkach Elektronika i Telekomunikacja oraz Dziennikarstwo i Komunikacja Społeczna.

Życie kulturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Kino "Kosmos"
  • Miejski Dom Kultury
  • Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej
  • Muzeum Juszkiewiczów – prywatne
  • Stacja Naukowa im. Stanisława Herbsta
  • Galeria Z – pracownia malarska
  • Archiwum Państwowe
  • Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia – sala koncertowa z organami

Media lokalne[edytuj | edytuj kod]

Radio[edytuj | edytuj kod]

Gazety[edytuj | edytuj kod]

Portale internetowe[edytuj | edytuj kod]

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

  • TV Mława

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stary Rynek w Mławie. Widok ogólny na kościół farny Św. Trójcy i ratusz
Kamienica secesyjna, róg ulic Żeromskiego i 3 Maja
Kamienica secesyjna, Stary Rynek
Kamienica secesyjna przy Zielonym Rynku (w stanie ruiny)
Hala targowa
Kościół farny pod wezwaniem Św. Trójcy
Kościół na wzgórzu cmentarnym pod wezwaniem Św. Wawrzyńca
Dom drewniany piętrowy, ul. Warszawska 51
Modernistyczny budynek bankowy (lata trzydzieste XX wieku), ul. Lelewela 6

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1426 – 2 lipca trzej książęta mazowieccy: Siemowit V, Trojden II i Władysław I odbywają w Mławie posiedzenie sądu książęcego.
  • 1429 – 13 lipca nadanie praw miejskich. Książęta mazowieccy, Siemowit, Kazimierz II, Władysław I, nadają Mławie przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim.
  • 1470 – pierwszy mławianin Jakub syn Wojciecha z Mławy zapisał się na Akademię Krakowską.
  • 1477 – prawdopodobny rok wzniesienia pierwszego murowanego kościoła – kościół parafialny na rynku pod wezwaniem Św. Trójcy.
  • 1485 – najstarsza (pierwsza) wzmianka o szkole parafialnej i jej nauczycielu, był nim bakałarz Mikołaj
  • 1491 – został zatwierdzony przez księcia Janusza II cech szewców w Mławie na prawach szewców w Ciechanowie.
  • 1495 – Mława przestała być miastem książęcym i została przez króla Jana Olbrachta włączona do ziem Królestwa Polskiego stając się częścią dóbr królewskich. Mława została starostwem niegrodzkim.
  • 1504 – źródła historyczne wymieniają pierwszego znanego burmistrza Mławy, którym jest Piotr Czychwlas.
  • 1521 – podczas wojny pruskiej Mławę najechały i złupiły wojska krzyżackie, w mieście wybuchł wielki pożar
  • 1543 – Zygmunt I Stary potwierdza przywileje dla miasta.
  • 1545
    • Mława powiększyła swoje terytorium przez włączenie do miasta części łąk Niemyje.
    • przywilej Zygmunta Starego na pobudowanie ratusza.
  • 1550 – prawdopodobnie w tym roku powstał na obecnym wzgórzu cmentarnym drewniany kościół pw. Św. Wawrzyńca.
  • 1564 – lustracja miasta wymienia 424 domy i 22 niezabudowane działki.
  • 1572-1573 – epidemia dżumy, zmarło 1300 osób
  • Pod koniec XVI w. Janusz Grabowski wykupił wójtostwo Mławy z rąk prywatnych[7]
  • 1659 – wojska szwedzkie spaliły Mławę.
  • 1661-1662 – epidemia dżumy
  • 1692 – 23 listopada wielki pożar strawił prawie całe miasto włącznie z kościołem i ratuszem.
  • 1708-1712 – epidemia dżumy.
  • 1730 – powstanie na mocy przywileju Augusta II cechu oraczy.
  • 1764 – Mława staje się starostwem grodowym. Do starostwa należą wsie: Modła,Nowa Wieś, Wola i Mławka.
  • 1765 – według lustracji miasto liczy 85 domów.
  • 1776 – 19 września kolejny wielki pożar niszczy pięć ulic i ratusz.
  • 1782 – zakończenie odbudowy spalonego ratusza
  • 1795 – Mława przechodzi pod panowanie Prus (III rozbiór Polski)
  • 1797 – władze zaborcze zorganizowały getto żydowskie
  • 1805 – powstała pierwsza apteka
  • 1807 – Mława została włączona do Księstwa Warszawskiego.
  • 1815 – Mława została włączona do Królestwa Polskiego.
  • 1824 – zwiększenie terytorium miasta przez włącznie w jego skład przedmieść (wsi?) Zabrody.
  • 1837 – epidemia cholery
  • 1856 – powstaje szpital
  • 1869 – popowstaniowe represje, carskie władze zamykają szkołę powiatową.
  • 1877 – oddanie do użytku linii kolejowej, dworca, powstaje komora celna i warsztaty kolejowe
  • 1889 – powstanie straży pożarnej
  • 1898 – epidemia cholery
  • 1906
    • otwarcie Szkoły Handlowej (siedmioklasowej)
    • otwarcie pierwszej biblioteki i czytelni
  • 1909 – powstała Mławska Spółdzielnia Spożywców
  • 1914 (lipiec i sierpień) – miasto na przemian czternaście razy zajmowane przez wojska niemieckie i rosyjskie.
  • 1917 – powstało gimnazjum żydowskie
  • 1923 – data założenie Miejskiego Klubu Piłkarskiego – Mławianka Mława
  • 1925 – została uruchomiona elektrownia miejska
  • 1929 – 18 grudnia otwarcie muzeum regionalnego
  • 1930 – w Mławie złożył wizytę prezydent Ignacy Mościcki.
  • 1939 – II wojna światowa
    • 1-3 września bitwa pod Mławą.
    • Mława została przyłączona do Rzeszy Niemieckiej
  • do 1942 – wymordowanie przez Niemców 6.500 mławskich Żydów
  • 1945 – 18 stycznia Niemcy zamordowali w żwirowni na Kalkówce pod Mławą 364 osoby.
  • 1945 – 3 czerwca oddział podziemia niepodległościowego Wiktora Zacheusza Nowowiejskiego rozbił miejscowy Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i uwolnił więźniów[8]
  • 1985 – w Mławie uroczystą wizytę złożył przedstawiciel stolicy apostolskiej arcybiskup Luigi Poggi.
  • 1987 – powstała parafia Matki Bożej Królowej Polski
  • 1991 – Pogrom mławski
  • 1999 – Mława po raz kolejny stałą się miastem powiatowym
  • 2003 – 12 października Rada Miejska w Mławie nadała tytuł Honorowego Obywatela miasta Mławy papieżowi Janowi Pawłowi II
  • 2004 – 1 stycznia przyłączono do granic administracyjnych Mławy wsie Piekiełko i Krajewo

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół parafialny pw. św. Trójcy – wybudowany w 1477 r. pierwotnie w stylu gotyckim. Po pożarze z 1692 roku został odnowiony w stylu barokowym latach 1712-1719. Powiększony i całkowicie przebudowany w latach 1882-1886 w stylu stylu neobarokowym poprzez dostawienie naw bocznych i wież frontowych[9]. Pozostałościami po pierwotnym założeniu gotyckim są ściany prezbiterium z oknem nad ołtarzem, łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy głównej i widoczna za ołtarzem bocznym w prawej nawie przypora zewnętrzna znajdująca się obecnie wewnątrz świątyni.
  • Kościół pw. św. Wawrzyńca – 1786 r. na wzgórzu cmentarnym, późnobarokowy z klasycyzującą elewacją frontową. Wcześniejsza od kościoła zakrystia sklepiona kolebkowo-krzyżowo powstała w 2 poł. XVI wieku z fundacji mieszczan mławskich braci Zagórnych: Marcina i Andrzeja kanonika gnieźnieńskiego. W 1550 roku powstał kolejny kościół drewniany, a w 1786 obecny murowany[10].
  • Ratusz miejski – zbudowany pod koniec XVIII w. Z wieży ratuszowej odgrywany jest codziennie o 12:00 hejnał Mławy
  • Spichlerz "Lelewelówka" drewniany z XVIII w., jedyna pozostałość po zabudowaniach starościńskich, czasami zwyczajowo zwanych zamkiem
  • Kamienice z elementami dekoracji secesyjnych z początku XX w.
  • Pomnik Obrońcom Mławy upamiętniający bitwę pod Mławą w 1939 r.
  • Pozycja Mławska – linia polskich fortyfikacji wybudowanych w przeddzień II wojny światowej. W skład obiektu wchodzi 55 schronów żelbetowych, pozostałości budowli ziemno drewnianych i okopów. Pozycja Mławska była główna areną bitwy po Mławą
  • Więzienie powiatowe wybudowane w 1889 roku, obecnie siedziba oddziału Archiwum Państwowego Miasta Stołecznego Warszawy.
  • Hala Targowa z 1912 roku wybudowana według projektu miejskiego architekta Stefana Usakiewcza
  • Spichlerz Obywatelski przy ulicy Długiej, wybudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku, obecnie supermarket i dom handlowy
  • Park miejski im. Dąbrowszczaków, założony w 1897 roku jako ogród spacerowy, powstał z poszerzenia ogrodu przy cerkwi prawosławnej. Przez mieszczan zwany "Salonem Mławy". Po II wojnie światowej nazwany im. J. Stalina a od 1956 do dzisiaj im. Dąbrowszczaków. W parku warto zobaczyć fontannę wykonaną w brązie według projektu autorstwa Andrzeja Borcza przedstawiającą czterech zdunów, legendarnych założycieli miasta i Muławę od której imienia miasto wywodzi swoją nazwę, pomnik Józefa Piłsudskiego, Dąb Niepodległości z tablicą pamiątkową oraz dawną popówkę, jedyna pozostałość po cerkwi mieszcząca obecnie przychodnię dziecięcą.
  • Bank przy ulicy Lelewela 6 (lata trzydzieste XX w.) – wybitny w skali kraju przykład architektury modernistycznej, realizacja pracy dyplomowej absolwenta Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Wacława Olszewskiego (domniemane autorstwo projektu).
  • Dom drewniany piętrowy przy ulicy Warszawskiej 51

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

W Mławie działają cztery parafie rzymskokatolickie, dwa zbory o charakterze ewangelicznym oraz Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy:

Parafie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Zbory ewangelikalne[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Mławianie[edytuj | edytuj kod]

Znane osoby urodzone w Mławie[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z Mławą[edytuj | edytuj kod]

Honorowy Obywatel Miasta Mławy[12][edytuj | edytuj kod]

Sport i turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Zalew "Ruda"
  • Stadion Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji
  • Hala sportowa
  • Klub Strzelectwa Sportowego "Kaliber" – w pełni kryta strzelnica sportowa
  • Mławska Kolej Dojazdowa (wąskotorowa)
  • Korty ziemne "TKiKF Relax"
  • Kryty basen
  • MKS "Mławianka" Mława
  • AZS UWM Mława – siatkówka
  • Las miejski – strzelnica sportowa, ścieżka zdrowia, miejsce spacerów
  • Park miejski im. Dąbrowszczaków
  • Uczniowski klub judo
  • 19 sierpnia 2007 miał miejsce w Mławie wyścig rowerowy z serii Mazovia MTB Marathon. Rozegrano też Mistrzostwa Mazowsza w Maratonie MTB

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[13]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Kalendarz historyczny.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-04-08].
  3. 3,0 3,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 czerwca 2012. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-04-08].
  4. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 37.
  5. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008. ISSN 1734-6118. (pol.)
  6. Weather averages for Mława, POL (ang.). [dostęp 15.12.2008].
  7. Wojciech Górczyk. Ciechanów – Lokacja i geneza herbu. „In Tempore”, s. 11, 2010. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. ISSN 1898-9020 (pol.). [dostęp 2011-07-20]. 
  8. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944-1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 242.
  9. Robert M. Kunkel "Architektura Gotycka na Mazowszu", wyd. DiG, Warszawa 2006, s.273
  10. Robert M. Kunkel "Architektura Gotycka na Mazowszu", wyd. DiG, Warszawa 2006, s.274
  11. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 4 czerwca 2014.
  12. http://www.mlawa.pl/honorowy-obywatel-miasta-mlawy/
  13. Urząd Miasta Mława – Miasta partnerskie
  14. Włoskie gminy Castellalto, Cellino Attanasio, Cermignano, Canzano podpisały umowę wspólnie jako Związek Gmin 4C.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]