Wojownik wspaniały

Wojownik wspaniały
Stephanoaetus coronatus
(Linnaeus, 1766)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Nadrząd	neognatyczne
Rząd	szponiaste
Rodzina	jastrzębiowate
Podrodzina	orły
Rodzaj	Stephanoaetus Sclater, 1922
Gatunek	wojownik wspaniały
Synonimy
Falco coronatus Linnaeus, 1766
Kategoria zagrożenia (CKGZ)
bliski zagrożenia
Zasięg występowania
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Wojownik wspaniały (Stephanoaetus coronatus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Występuje w Afryce.

Charakterystyka

Morfologia

Wygląd zewnętrzny: Dymorfizm płciowy objawia się większymi rozmiarami samic. Dorosłe ptaki mają ciemne upierzenie. Tył najczęściej szaroczarny, spodnia strona ciała płowa lub rdzawa z ciemnymi prążkami. Na głowie ma czubek z piór. Nogi bardzo silne, uzbrojone w potężne pazury. Oczy żółte. Młode ptaki można poznać po jaśniejszym upierzeniu i białym czubku.

Rozmiary: Długość ciała: Samce – 80 cm, samice – 90 cm. Rozpiętość skrzydeł: 2 m.

Waga: Samce – ok. 3,5 kg, samice – ok. 3,8 kg.

Głos

Swą obecność oznajmia bardzo głośnym nawoływaniem „kwii – kwii”.

Występowanie

Środowisko

Gęste i otwarte lasy aż po wybrzeża, także sawanny i półpustynie.

Zasięg występowania

Zamieszkuje obszary Afryki, od Gwinei na zachodzie po Kenię i Etiopię na wschodzie, a na południe po wybrzeże południowoafrykańskiej Prowincji Przylądkowej.

Pożywienie

Małpy i inne ssaki.

Wojownik wspaniały wyrusza na łowy o świcie lub późnym wieczorem. Czyha, siedząc nieruchomo na drzewie, a później gwałtownie rzuca się na upatrzonego ssaka, który może być nawet pięciokrotnie cięższy niż sam orzeł. Wojowniki wspaniałe polują często parami. Jeden ptak przyciąga uwagę ofiary, a drugi bezgłośnie i gwałtownie atakuje z tyłu. Jeśli zdobycz nie jest zbyt ciężka, ptak wzlatuje z nią w górę i zanosi do gniazda lub wysoko na gałąź, gdzie pożera ją w całości, razem z kośćmi. Większy łup rozrywa na ziemi i pojedyncze części stopniowo zanosi na drzewo gdzie je zjada.

Tryb życia i zachowanie

Orły regularnie oblatują granice swojego terytorium i odganiają inne drapieżniki. Jeśli orzeł wyczuwa niebezpieczeństwo, najeża czubek na tyle głowy.

Długość życia: 15 lat.

Rozród

Okres godowy

Toki: Zaloty rozpoczynają się od lotu godowego samca. Jeśli zainteresuje to samicę, wzlatuje i przyłącza się do niego. Następnie samiec leci w jej kierunku, a ona wyciąga ku niemu pazury. Chwytają się szponami i w locie wykonują różne akrobacje.

Środowisko: Korony wysokich drzew.

Gniazdo: Zbudowane z gałęzi i chrustu. Mniejsze patyczki przynoszą w dziobie, a duże w pazurach. Gotowe gniazdo wyściełają miękkimi, świeżymi częściami zielonych roślin. Budowa i wykończenie gniazda trwa nawet 5 miesięcy. Co roku para spędza trzy miesiące na naprawie i rozbudowie gniazda, osiąga ono potem ogromne rozmiary i może mieć szerokość 2 m i wysokość 3 m.

Okres lęgowy

Jaja: Samica składa 2 w jaja w porze suchej.

Wysiadywanie: Podczas wysiadywania, które trwa ok. 50 dni samiec przynosi samicy pokarm do gniazda.

Pisklęta: Najczęściej przeżywa tylko jedno pisklę. Samica ofiarnie troszczy się o potomka i czasami atakuje nawet swojego partnera, który przynosi pokarm. Po 11 tygodniach pisklę zaczyna tracić biały puch, a w wieku 15-16 tygodni zyskuje upierzenie umożliwiające latanie. Również w tym wieku, kiedy podejmuje już pierwsze próby lotu, polega nadal na rodzicach. Ptaki z Afryki Wschodniej usamodzielniają się później niż osobniki z południa, w 30-50 tygodniu. Cały cykl lęgowy trwa 500 dni, ponieważ rodzice karmią młode jeszcze przez 9-12 miesięcy po wykluciu.

Status, zagrożenie i ochrona

Wojownik wspaniały nie jest bezpośrednio zagrożony, miejscami występuje dość licznie, ale przyszłość pokaże, jak wpłynie na niego stałe niszczenie jego środowiska naturalnego.

Bibliografia

• Encyklopedia zwierząt od A do Z. Cz. 2: Ptaki. Warszawa: IMP, 1999. ISBN 83-908277-3-5.