Gwinea

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
République de Guinée
Republika Gwinei
Flaga Gwinei
Herb Gwinei
Flaga Gwinei Herb Gwinei
Dewiza: (fr.) Travail, Justice, Solidarité
(Praca, Sprawiedliwość, Solidarność)
Hymn: Liberté
(Wolność)
Położenie Gwinei
Język urzędowy francuski
Stolica Konakry
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Alpha Condé
Szef rządu premier Mohamed Saïd Fofana
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
77. na świecie
245 857 km²
~0%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
83. na świecie
9 950 670
40,5 osób/km²
PKB (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

5,6 mld[1] USD
518[1] USD
PKB (PPP) (2012)
 • całkowite 
 • na osobę

12,1 mld[1] USD
1121[1] USD
Jednostka monetarna frank gwinejski (GNF)
Niepodległość od Francji
2 października 1958
Strefa czasowa UTC ±0
Kod ISO 3166 GN
Domena internetowa .gn
Kod samochodowy RG
Kod samolotowy 3X
Kod telefoniczny +224
Mapa Gwinei
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gwinea w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Gwinea w Wikisłowniku

Gwinea (Guinée, Republika Gwinei – République de Guinée) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, graniczące z Gwineą Bissau, Senegalem, Mali, Liberią, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Sierra Leone.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu obszar dzisiejszej Gwinei znajdował się w strefie wpływów Imperium Mali, a od XVI do XIX w. na tym terenie leżało muzułmańskie państwo Fulanów, zwane Futa Dżalon.

Pierwszymi europejskimi kolonizatorami na terytorium dzisiejszej Gwinei byli Portugalczycy (1460 r.). W początkach epoki nowożytnej Gwinea była jednym z największych dostawców niewolników do pracy na plantacjach Ameryki. Od II połowy XIX wieku znajdowała się pod okupacją francuską. W 1886 i w 1889 r. ustalono granice z posiadłościami brytyjskimi i portugalskimi. Od 1904 r. Gwinea wchodziła w skład Francuskiej Afryki Zachodniej.

W 1958 r., na mocy nowej konstytucji, Francja dała swoim koloniom możliwość wyboru między niepodległością albo zachowaniem obecnego statusu. Gwinea wybrała niepodległość, co nastąpiło 2 października tego samego roku.

Po uzyskaniu niepodległości władzę objął Ahmed Sekou Touré. Jego rządy charakteryzowało wprowadzenie socjalizmu (szczególnie w gospodarce. W polityce zagranicznej związał się z blokiem socjalistycznym i z państwami niezaangażowanymi. Gwinea, jako jedyny kraj Unii Francuskiej, nie wszedł do Wspólnoty Francuskiej[2].

Po uzyskaniu przez Gwinee niepodległości, Francja aby ukrócić nadmierną samodzielność kraju, wycofała z państwa wszelką pomoc i około trzech tysięcy pracowników cywilnych, w tym lekarzy i przedsiębiorców a wraz z nimi cały sprzęt w tym zapasy leków. Rząd Francji nakazał spalić akta i dokumentację a z biur dawnych urzędów kolonialnych wywieźć meble, telefony a nawet żarówki. Na skutek decyzji rządu Francji w praktyce w Gwinei przestała istnieć służba zdrowia. Francja liczyła że w ten sposób Gwinea pójdzie na ustępstwa i zgodzi się na dołączenie do Wspólnoty. Aby pozbyć się problemów ekonomicznych, Gwinea próbowała na wzór sąsiedniej Zambii znacjonalizować zagraniczne koncerny górnicze. Akcja nie powiodła się a rządowi udało się jedynie zdobyć współwłasność koncernu międzynarodowego prowadzącego wydobycie boksytów. Po nieudanych próbach zdobycia funduszy, Gwinea zdecydował się na poszerzenie współpracy z blokiem wschodnim skąd to udało mu się pozyskać techników mających zastąpić dotychczasowych kolonialnych specjalistów. W 1960 został laureatem międzynarodowej Leninowskiej nagrody pokoju. W 1961 roku Gwinea rozpoczęła rozłąkę z blokiem, w tym roku z kraju wydalono ambasadora ZSRR którego oskarżono o próbę ingracjacji w sprawy Gwinei. W kolejnych latach prezydent skrytykował blok wschodni za odejście od walki z blokiem zachodnim i za prowadzenie przez tenże blok tzw. polityki pokojowego współistnienia. W zamian za to rozwinął relacje z Chinami[2].

Kurs obrany przez Gwinee zyskał aprobatę Ghany i jej prezydenta Kwamego Nkrumaha. Ghana w ramach pomocy przekazała Gwinei dziesięć milionów funtów. 23 listopada 1958 Gwinea połączyła się unią (a właściwie konfederacją) z Ghaną. Unia działała na zasadzie wymiany ministrów którzy wchodzili w skład rządów obydwu państw w jednoczesnym czasie. Na skutek zjazdów w Konakrze w 1960 roku i w Akrze w 1961, Touré wraz z Nkrumahem i prezydentem Mali, Modibo Keitą utworzył Unię Państw Afrykańskich (UAS). Państwa w ramach UAS koordynowały politykę zagraniczną, ekonomiczną, kulturową i militarną[2]. W latach 70. Gwinea wdała się w konflikt z Portugalią która dokonała w 1970 roku inwazji na Gwinee z obszaru kolonialnej Gwinei Portugalskiej, inwazja spowodowana była chęcią obalenia prezydenta a także likwidacją obozów partyzanckich które atakowały administrację kolonialną z terenów niepodległej Gwinei. Inwazja zakończyła się klęską militarną Portugalczyków[2].

26 marca 1984 r. Touré zmarł w Stanach Zjednoczonych po operacji serca. Zastąpił go na krótko premier Louis Lansana Beavogui, lecz ten został obalony 3 kwietnia następnego roku w wyniku zamachu stanu dokonanego przez prezydenta Lansanę Conté. Conté zaczął odchodzić od socjalizmu i wypuścił wielu więźniów politycznych, jednak jego władza nadal była dyktatorska. Pierwsze wolne wybory w historii kraju odbyły się dopiero w 1993 r. Wygrał je Conté przed liderem opozycji Alphą Condé. Dwa lata później odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne, które wygrała proprezydencka Partia Jedności i Rozwoju. Opozycja jednak za każdym razem oskarżała rząd o fałszerstwa, a sam Conté był oskarżany o spowodowanie złej sytuacji gospodarczej.

Prezydent Conté zm. 22 grudnia 2008, a ogłoszono to oficjalnie dzień później. W sześć godzin po podaniu informacji o śmierci Conté do publicznej wiadomości kapitan Moussa Dadis Camara ogłosił, że władzę przejmuje armia, a on sam stanął na czele powołanej Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD) i mianował się prezydentem kraju. Przeciwnicy reżimu wojskowego, partie polityczne, związki zawodowe i organizacje społeczne, utworzyły wspólną koalicję Forum Żywych Sił Gwinei (Forum des Forces Vives de Guinée). W marcu 2009 przedstawiła ona władzom kalendarz przygotowań wyborczych, proponując organizację wyborów parlamentarnych w październiku, a prezydenckich w grudniu 2009. Camara w sierpniu 2009 wyznaczył datę wyborów prezydenckich na 31 stycznia 2010, nie wykluczając przy tym swego udziału. Opozycja uznała potencjalną kandydaturę Camary za zagrożenie dla wiarygodności wyborów i rozpoczęła planowanie w kraju demonstracji. Odbyła się ona 20 września 2009 na stadionie w Konakry i została krwawo stłumiona przez wojsko. W wyniku pacyfikacji demonstrantów zginęło co najmniej 157 osób. Konsekwencją tych wydarzeń był wzrost napięcia politycznego w kraju. W celu zażegnania kryzysu i wypracowania porozumienia władz z opozycją, misję negocjacyjną z ramienia ECOWAS podjął prezydent Burkina Faso, Blaise Compaoré. W styczniu 2010, po realnej zmianie przywództwa na szczytach władzy, strony osiągnęły kompromis i podpisały porozumienie w sprawie powrotu kraju do rządów cywilnych, utworzenia wspólnego rządu przejściowego i organizacji wyborów w ciągu sześciu miesięcy. W wyniku wyborów prezydentem państwa został Alpha Condé, który objął urząd w grudniu 2010.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Gwinei.

Powierzchnia:

  • całkowita: 245 857 km²
    • lądowa: 245 857 km²
    • wody: 0 km²

Długość granic:

Linia brzegowa: 320 km Liczba mieszkańców: 7466 tys.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Gwinea dzieli się na siedem regionów i 33 prefektury. Stolica, Konakry, jest specjalnym regionem administracyjnym.

Region Powierzchnia
(km²)
Ludność Stolica
Mapa regionów Gwinei
1 Region Boké 31 186 760 119 Boké
2 Region Konakry 450 1 092 436 Konakry
3 Region Faranah 35 581 602 485 Faranah
4 Region Kankan 72 145 1 011 644 Kankan
5 Region Kindia 28 873 928 312 Kindia
6 Region Labé 22 869 799 545 Labé
7 Region Mamou 17 074 612 218 Mamou
8 Region Nzérékoré 37 658 1 348 787 Nzérékoré

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Mimo bogatych złóż surowców, jest to jedno z najuboższych państw świata. Podstawą gospodarki jest rolnictwo; uprawy kawy, ryżu, manioku, prosa, sorga, bananów. W Gwinei znajduje się 30% wszystkich światowych złóż boksytów, a kraj jest drugim eksporterem tego surowca. Inne surowce to rudy żelaza, tytanu, niklu, diamenty i złoto, których eksploatacja jest rozwijana. Istnieje niewielki przemysł skórzano-obuwniczy, drzewny i spożywczy.

Podstawowe dane gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

  • PKB: 10,6 mld USD (dane z 2010 r.)[3]
  • PKB na mieszkańca: 1000 USD (dane z 2010 r.)
  • Wzrost PKB: 3% (2010 r.)
  • Udział w PKB poszczególnych dziedzin gospodarki: rolnictwo – 25,8%; przemysł – 45,7%; usługi – 28,5%

Transport[edytuj | edytuj kod]

Sieć kolejowa w Gwinei

Infrastruktura kolejowa[edytuj | edytuj kod]

Długość linii kolejowych

  • O szerokości 1435mm: 238 km
  • O szerokości 1000mm: 947 km[4]

Główne trasy kolejowe:

W kraju nie funkcjonują połączenia pasażerskie, w transporcie kolejowym dominuje wywóz surowców z kopalni do portów morskich.

Insfrastruktura drogowa[edytuj | edytuj kod]

  • Drogi utwardzone: 4342 km
  • Drogi nieutwardzone: 40006 km[4]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Najliczniejszą grupą etniczną w Gwinei są Fulanie (ok. 40% ludności), żyją tu także liczni przedstawiciele ludów Mande (gł. Malinke, Susu). Średni roczny przyrost naturalny wynosi 29‰ (1985-1990). Przeciętna długość trwania życia wynosi 44 lata, a średnia gęstość zaludnienia 25 mieszkańców na km². Najgęściej zaludniony jest obszar masywu Futa Dżalon. W miastach mieszka 26% ludności. Główne miasta to: Konakry, Kankan, Kindia i Labé.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[5][6]:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 24-04-2013].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Adam Danek: 'Rewolucja gwinejska na tle porównawczym'.
  3. Guinea Economy 2011 (ang.). [dostęp 2011-06-14].
  4. 4,0 4,1 CIA – The World Factbook
  5. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].
  6. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]