Gwinea

République de Guinée Republika Gwinei
Flaga Gwinei Godło Gwinei
Dewiza: (fr.) Travail, Justice, Solidarité (Praca, Sprawiedliwość, Solidarność)
Hymn: Liberté (Wolność)
Język urzędowy	francuski
Stolica	Konakry
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Alpha Condé
Szef rządu	premier Mohamed Saïd Fofana
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	77. na świecie 245 857 km² ~0%
Liczba ludności (2007)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	83. na świecie 9 950 670 40,5 osób/km²
PKB (2012)  • całkowite   • na osobę	5,6 mld USD 518 USD
PKB (PPP) (2012)  • całkowite   • na osobę	12,1 mld USD 1121 USD
Jednostka monetarna	frank gwinejski (GNF)
Niepodległość	od Francji 2 października 1958
Strefa czasowa	UTC ±0
Kod ISO 3166	GN
Domena internetowa	.gn
Kod samochodowy	RG
Kod samolotowy	3X
Kod telefoniczny	+224

Gwinea (Guinée, Republika Gwinei – République de Guinée) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, graniczące z Gwineą Bissau, Senegalem, Mali, Liberią, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Sierra Leone.

Historia

W średniowieczu obszar dzisiejszej Gwinei znajdował się w strefie wpływów Imperium Mali, a od XVI do XIX w. na tym terenie leżało muzułmańskie państwo Fulanów, zwane Futa Dżalon.

Pierwszymi europejskimi kolonizatorami na terytorium dzisiejszej Gwinei byli Portugalczycy (1460 r.). W początkach epoki nowożytnej Gwinea była jednym z największych dostawców niewolników do pracy na plantacjach Ameryki. Od II połowy XIX wieku znajdowała się pod okupacją francuską. W 1886 i w 1889 r. ustalono granice z posiadłościami brytyjskimi i portugalskimi. Od 1904 r. Gwinea wchodziła w skład Francuskiej Afryki Zachodniej.

W 1958 r., na mocy nowej konstytucji, Francja dała swoim koloniom możliwość wyboru między niepodległością albo zachowaniem obecnego statusu. Gwinea wybrała niepodległość, co nastąpiło 2 października tego samego roku.

Po uzyskaniu niepodległości władzę objął Ahmed Sekou Touré. Jego rządy charakteryzowało wprowadzenie socjalizmu (szczególnie w gospodarce), tłumienie wszelkiej opozycji i łamanie praw człowieka. W polityce zagranicznej związał się z blokiem socjalistycznym i z państwami niezaangażowanymi. 26 marca 1984 r. Touré zmarł w Stanach Zjednoczonych po operacji serca. Zastąpił go na krótko premier Louis Lansana Beavogui, lecz ten został obalony 3 kwietnia następnego roku w wyniku zamachu stanu dokonanego przez prezydenta Lansanę Conté. Conté zaczął odchodzić od socjalizmu i wypuścił wielu więźniów politycznych, jednak jego władza nadal była dyktatorska. Pierwsze wolne wybory w historii kraju odbyły się dopiero w 1993 r. Wygrał je Conté przed liderem opozycji Alphą Condé. Dwa lata później odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne, które wygrała proprezydencka Partia Jedności i Rozwoju. Opozycja jednak za każdym razem oskarżała rząd o fałszerstwa, a sam Conté był oskarżany o spowodowanie złej sytuacji gospodarczej.

Prezydent Conté zm. 22 grudnia 2008, a ogłoszono to oficjalnie dzień później. W sześć godzin po podaniu informacji o śmierci Conté do publicznej wiadomości kapitan Moussa Dadis Camara ogłosił, że władzę przejmuje armia, a on sam stanął na czele powołanej Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD) i mianował się prezydentem kraju. Przeciwnicy reżimu wojskowego, partie polityczne, związki zawodowe i organizacje społeczne, utworzyły wspólną koalicję Forum Żywych Sił Gwinei (Forum des Forces Vives de Guinée). W marcu 2009 przedstawiła ona władzom kalendarz przygotowań wyborczych, proponując organizację wyborów parlamentarnych w październiku, a prezydenckich w grudniu 2009. Camara w sierpniu 2009 wyznaczył datę wyborów prezydenckich na 31 stycznia 2010, nie wykluczając przy tym swego udziału. Opozycja uznała potencjalną kandydaturę Camary za zagrożenie dla wiarygodności wyborów i rozpoczęła planowanie w kraju demonstracji. Odbyła się ona 20 września 2009 na stadionie w Konakry i została krwawo stłumiona przez wojsko. W wyniku pacyfikacji demonstrantów zginęło co najmniej 157 osób. Konsekwencją tych wydarzeń był wzrost napięcia politycznego w kraju. W celu zażegnania kryzysu i wypracowania porozumienia władz z opozycją, misję negocjacyjną z ramienia ECOWAS podjął prezydent Burkina Faso, Blaise Compaoré. W styczniu 2010, po realnej zmianie przywództwa na szczytach władzy, strony osiągnęły kompromis i podpisały porozumienie w sprawie powrotu kraju do rządów cywilnych, utworzenia wspólnego rządu przejściowego i organizacji wyborów w ciągu sześciu miesięcy. W wyniku wyborów prezydentem państwa został Alpha Condé, który objął urząd w grudniu 2010.

Geografia

Powierzchnia:

• całkowita: 245 857 km²
  • lądowa: 245 857 km²
  • wody: 0 km²

Długość granic:

• całkowita: 3399 km
  • z poszczególnymi krajami:
  • Wybrzeże Kości Słoniowej 610 km
  • Gwinea Bissau 386 km
  • Liberia 563 km
  • Mali 858 km
  • Senegal 330 km
  • Sierra Leone 652 km

Linia brzegowa: 320 km Liczba mieszkańców: 7466 tys.

Podział administracyjny

Gwinea dzieli się na siedem regionów i 33 prefektury. Stolica, Konakry, jest specjalnym regionem administracyjnym.

	Region	Powierzchnia (km²)	Ludność	Stolica
1	Region Boké	31 186	760 119	Boké
2	Region Konakry	450	1 092 436	Konakry
3	Region Faranah	35 581	602 485	Faranah
4	Region Kankan	72 145	1 011 644	Kankan
5	Region Kindia	28 873	928 312	Kindia
6	Region Labé	22 869	799 545	Labé
7	Region Mamou	17 074	612 218	Mamou
8	Region Nzérékoré	37 658	1 348 787	Nzérékoré

Gospodarka

Mimo bogatych złóż surowców, jest to jedno z najuboższych państw świata. Podstawą gospodarki jest rolnictwo; uprawy kawy, ryżu, manioku, prosa, sorga, bananów. W Gwinei znajduje się 30% wszystkich światowych złóż boksytów, a kraj jest drugim eksporterem tego surowca. Inne surowce to rudy żelaza, tytanu, niklu, diamenty i złoto, których eksploatacja jest rozwijana. Istnieje niewielki przemysł skórzano-obuwniczy, drzewny i spożywczy.

Podstawowe dane gospodarcze

• PKB: 10,6 mld USD (dane z 2010 r.)
• PKB na mieszkańca: 1000 USD (dane z 2010 r.)
• Wzrost PKB: 3% (2010 r.)
• Udział w PKB poszczególnych dziedzin gospodarki: rolnictwo – 25,8%; przemysł – 45,7%; usługi – 28,5%

Transport

Sieć kolejowa w Gwinei

Infrastruktura kolejowa

Długość linii kolejowych

• O szerokości 1435mm: 238 km
• O szerokości 1000mm: 947 km

Główne trasy kolejowe:

• Port Kamsar – Sangarédi
• Konakry – Kankan

W kraju nie funkcjonują połączenia pasażerskie, w transporcie kolejowym dominuje wywóz surowców z kopalni do portów morskich.

Insfrastruktura drogowa

• Drogi utwardzone: 4342 km
• Drogi nieutwardzone: 40006 km

Demografia

Najliczniejszą grupą etniczną w Gwinei są Fulanie (ok. 40% ludności), żyją tu także liczni przedstawiciele ludów Mande (gł. Malinke, Susu). Średni roczny przyrost naturalny wynosi 29‰ (1985-1990). Przeciętna długość trwania życia wynosi 44 lata, a średnia gęstość zaludnienia 25 mieszkańców na km². Najgęściej zaludniony jest obszar masywu Futa Dżalon. W miastach mieszka 26% ludności. Główne miasta to: Konakry, Kankan, Kindia i Labé.

Religie (2005):

• islam – 85,41%
• animizm – 9,67%
• katolicyzm – 1,75%

• protestantyzm – 1,23%
• Świadkowie Jehowy – 0,01%

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona rządu Gwinei(fr.)
• CIA World Factbook
• Strona stałej misji ONZ w Gwinei
• Archiwalna strona MSZ Gwinei