Współistotność

Ikona – Ojcowie Soboru nicejskiego z wyznaniem wiary.

Współistotność – wspólność natury. W teologii chrześcijańskiej termin określający relację między osobami Trójcy Świętej. W szczególności precyzował istnienie Ojca i Syna na tym samym poziomie czasowym i natury, gdzie Syn nie miał początku oraz nigdy nie było czasu, w którym nie było Syna. W tym znaczeniu Syn znalazł się na tej samej pozycji co sam Ojciec.

Wyznanie wiary przyjęte przez pierwszy sobór w Nicei w roku 325 określa wiarę w Syna Bożego – Boga prawdziwego, zrodzonego, a nie uczynionego, współistotnego Ojcu (homousios). Naukę tę rozwija sobór w Chalcedonie w roku 451.

Grecki termin filozoficzny ομοούσιος – homousios (współistotny) pojawia się u wielu wczesnych teologów. Pierwszy raz pojawia się w 325 roku n.e. w nicejskim credo i od razu wywołał skandal, który zakończył się wewnątrz kościelnym podziałem. Kontrowersje wynikały z faktu, iż do dotychczasowej terminologii biblijnej, określającej wyznanie wiary, włączono słownictwo filozofii greckiej. Ta 'nowość' jawiła się jako skandaliczna wielu współczesnym i była przyczyną jednego z najostrzejszych kryzysów, jakich zaznało życie Kościoła. Powstał swego rodzaju uraz: koń trojański filozofii trojańskiej, to znaczy mądrości ludzkiej, uważanej za wroga Mądrości Bożej, został wprowadzony do sanktuarium wyznania wiary. Po łacinie termin consubstantialis po raz pierwszy pojawia się u Tertuliana w dziele Przeciw Hermogenesowi (44).

Na włączenie do wyznania wiary filozoficznego terminu homoousia miał istotny wpływ pogański cesarz Konstantyn Wielki, który groźbami wywierał silną presję na biskupów. Największy historyk kościelny, Euzebiusz z Cezarei, podpisał wyznanie wiary zawierające termin homoousia bez przekonania. Inni biskupi - w tym grupa antyariańska - po śmierci Konstantyna wymazali swoje podpisy.

Zobacz też

• Filioque
• Unia hipostatyczna