Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku
Forma prawna nieistniejące przedsiębiorstwo państwowe
Data założenia 1899 (Cassirerowie)/1952 (PZPR)
Data likwidacji 1994
Siedziba Polska Włocławek, ul. Ogniowa 7
Numer KRS 0000189594
Prezes Izydor Cassirer (1899-1918), Maks Cassirer (1899-1918), inż. Stanisławski (1918-1920), Robert Saenger (1920-1929), Feliks Steinhagen (1929-1942), Ostabank Mejer (1942-1945), Czesław Wierny (1945-1952), mgr inż. Henryk Barabasz (1952-1989), Tomasz Kaczor (1989-1994), Teresa Budrewicz (Syndyk, 1994-2008 – Wykreślenie z KRS)
Branża przemysł papierniczy, poligraficzny[1].
Produkty celuloza, zeszyty szkolne, papier
Zatrudnienie ok. 3500 os. (1994)
Położenie na mapie Włocławka
Mapa lokalizacyjna Włocławka
Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku
Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku
Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku
Ziemia 52°39′23,1″N 19°05′12,1″E/52,656417 19,086694
Julian Marchlewski – patron Celulozy
Komin ZCP Włocławek i hala produkcyjna Firmy „W. Lewandowski” PHU

Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego (Fabryka Celulozy; Zakłady Papiernicze, potocznie zwane Ameryką, Celulozą) – powstały we Włocławku w 1899 roku przy ulicy Łęgskiej, a ogłosiły upadłość w 1994 roku.

Dyrekcja[edytuj | edytuj kod]

  • Pierwszymi dyrektorami byli niemieccy założyciele fabryki: Izydor Cassirer i Maks Cassirer. Wszelkie decyzje podejmowali przy poznaniu zdania doradców, którzy byli ekspertami w zakresie produkcji celulozy.
  • W 1918 zakład przeszedł pod zarząd państwa, a dyrektorem został inż. Stanisławski. Stało się to przyczyną fali strajków i pobudzenia poglądów demokratycznych.
  • W 1920 fabrykę wykupił Robert Saenger. Był to okres dynamicznego rozwoju Ameryki.
  • W czasie II wojny światowej prezesurę objął Feliks Steinhagen. Udoskonalał zakład, aby przynosił ogromne dochody. Widać to obecnie po ilości budynków z lat wojennych.
  • W 1942 fabrykę nabył do spółki z Ostabankiem Niemiec Mejer, choć nie zmieniło to krytycznej sytuacji fabryki.
  • Dyrektorem w 1945 został Czesław Wierny, który został wybrany przez Komitet Robotniczy Fabryki Celulozy i Papieru.
  • Następnym dyrektorem z mocy KC PZPR został Henryk Barabasz. Magister i inżynier Łódzkiej Politechniki Papiernictwa. Za jego czasów zwiększono zatrudnienie w Celulozie, spowolniono udoskonalanie fabryki, co miało wpływ na zacofanie technologiczne.
  • Ostatnim prezesem Włocławskiej Celulozy był Tomasz Kaczor. Nie posiadał wykształcenia związanego z przemysłem papierniczym. Był znanym finansistą z zapleczem poboru pożyczki. Fabryka, stojąc na skraju bankructwa, mogła tylko w ten sposób się uratować. Za jego czasów podjęto złe decyzje, np. wybudowanie nowej przepompowni wody.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W roku 1899 bracia Casiererowie kupili działkę przy ulicy Łęgskiej we Włocławku i rozpoczęli budowę fabryki. Zakłady początkowo noszą nazwę „Fabryka Celulozy – Włocławek”. Była to pierwsza w Królestwie Polskim (pod zaborem rosyjskim) wytwórnia specjalizująca się w towarowej produkcji celulozy sulfitowej. Kadrę zarządzającą oraz pracowniczą stanowili Niemcy. W roku 1918 zakład przeszedł pod zarząd państwa, a dyrektorem został inż. Stanisławski. Stało się to przyczyną fali strajków i pobudzenia poglądów demokratycznych. Dwa lata później, w roku 1920, fabrykę wykupił Robert Saenger. Od tego czasu rozpoczął się okres dynamicznego rozwoju „Celulozy”.

Prezes Saenger zmarł w 1929, część jego akcji wykupili Steinhagenowie. Spowodowało to fuzje fabryk: Włocławek – Myszków – Pabianice pod nazwą: Steinhagen i Saenger Fabryki Celulozy i Papieru Spółka Akcyjna przy udziale kapitału zagranicznego w wysokości 25%. Siedziba Fabryki znajdowała się w Warszawie, a dyrektorem został Steinhagen, a przedstawicielem kapitału zagranicznego Skarżyński. W 1940 fabryka została objęta okupacją niemiecką. Produkcja celulozy została przekształcona także w produkcję papieru; prezesem został Feliks Steinhagen, drewno składowane na placu drzewnym zostało szybko zużyte, produkcja została spowolniona, a kilka razy nawet wstrzymana.

W 1942 fabrykę nabył do spółki z Ostabankiem, Niemiec Mejer, choć nie zmieniło to sytuacji fabryki. Po II wojnie światowej, w 1945 odbyło się zebranie załogi i wybranie Komitetu Robotniczego Fabryki Celulozy i Papieru, którego dyrektorem został Czesław Wierny. W 1952 prezesurę objął mgr inż. Henryk Barabasz, Włocławskim Zakładom nadano imię Juliana Marchlewskiego. Ukazała się też Pamiątka z Celulozy – powieść Igora Newerly’ego, której akcja dzieje się między innymi w przedwojennej Celulozie.

Lata 1953–1989 to okres świetności dla Włocławskiej Celulozy. Zakład ciągle rozbudowywano i pod koniec istnienia, pracowało w nim około 3500 osób.

W okresie od 1953 do 1954 napisano scenariusz na podstawie książki Pamiątka z Celulozy do filmów: Celuloza i Pod frygijską gwiazdą.

W roku 1989 prezesurę objął Tomasz Kaczor. W latach 1990-1993 zakład przeżywał wielki kryzys. Węgiel, drewno i inne surowce nie były sprowadzane na czas. Gdy ochrona środowiska nałożyła na fabrykę kary pieniężne za zanieczyszczanie środowiska produkcją celulozy, przedsiębiorstwo zostało przekształcone w Zakłady Papiernicze we Włocławku, a sama celuloza była kupowana między innymi od: ZCP Świecie, ZCP Kwidzyn.

W 1994 Zakłady Celulozowo-Papiernicze im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku ogłosiły upadłość.

Produkty[edytuj | edytuj kod]

We Włocławskiej Celulozie produkowano między innymi: celulozę, papier, zeszyty szkolne. Niektóre produkty fabryka wykorzystywała do dalszej obróbki w zakładzie, a inne sprzedawała kontrahentom.

„Czerwony Sztandar”[edytuj | edytuj kod]

Zakładowy symbol ruchów robotniczych. Ukazywał on siłę Celulozy, według dyrekcji miał motywować pracowników do komunistycznego patriotyzmu. Powiewał na najwyższym kominie Fabryki. Zdjęto go, podczas ogłoszenia upadłości. Obecnie komin został rozebrany do ok. 63 metrów, gdzie na nim zostały zamontowane nadajniki sieci komórkowej. Jeden z ostatnich symboli Celulozy został przeniesiony do Archiwum Państwowego przy ul. Skorupki 4.

Budynki, tereny[edytuj | edytuj kod]

Tablica upamiętniająca mord przez zbrodniarzy hitlerowskich na pracownikach Celulozy
Nowa przepompownia wody. Oddana do użytku w 1993 r. (widok od strony rz. Wisły)
  • WPSD
  • Wydział celulozy drzewnej (Zagospodarowane pod apartamenty mieszkalne)
  • Wydział celulozy słomowej (Teren zagospodarowany dla stacji benzynowej; myjni samochodowej; Stacji Państwowej Straży Pożarnej Nr 2)
  • Chemia
  • Gospodarka odpadowa
  • Transport (Stacja kolejowa rozebrana)
  • Zakładowy dom kultury
  • Budynek administracyjny (W części budynek przeznaczony dla Klubu Bravo)
  • Warsztaty naprawcze (Budynek wykupiony przez Firmę TOP 2000)
  • Kotłownia (Część budynków wykupiona przez Firmę „W. Lewandowski”)
Wydział celulozy słomowej (widok od strony rz. Wisły)

Budynki Celulozy zostały przez Urząd Miasta Włocławek postawione w stan natychmiastowej rozbiórki (2002 rok). Do dzisiejszego dnia większość z nich stoi wzdłuż ulicy Łęgskiej z tabliczką na murach „Budynek grozi katastrofą budowlaną”[potrzebne źródło].

  • W trakcie kryzysu, Fabryka sprzedawała swoje budynki i tereny. Jednym z przykładowych przedsiębiorstw jest Firma Rolls[2]. Zakład zajmuje się produkcją papieru higienicznego.
  • Po upadku „Włocławskiej Celulozy” w 1994 część obiektów fabrycznych nabyła łódzka Firma „W. Lewandowski” Produkcja-Handel-Usługi[3]. Prowadzi w nich do dziś produkcję papieru toaletowego, chusteczek higienicznych i ręczników papierowych.
  • Rok po zamknięciu największej w Polsce Fabryki Celulozy i Papiernictwa, kilka budynków wykupiło warszawskie przedsiębiorstwo TOP 2000. Dyrektorem produkcyjnym został były szef Celulozy Tomasz Kaczor. Obecnie maszyny produkcyjne i budynki w niej są modernizowane do standardów unijnych.

Spór o jeziora[edytuj | edytuj kod]

„Włocławska Celuloza” była w posiadaniu dwóch jezior (Radyszyn i Łąkie) mieszczących się w strefie ochronnej Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Jeziora te wcześniej były w posiadaniu rodziny Kaweckich mieszkającej nad jednym z nich. Fabryka na drodze sądowej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wygrała z właścicielem proces o ich własność i zaczęła nad jednym z jezior budować dwa pensjonaty dla wczasowiczów. W 1993 były właściciel odzyskał jeziora na drodze sądowej[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. Archiwa Państwowe: Bazy Danych (pol.). Archiwa Państwowe: Bazy Danych. [dostęp 2008-11-11].
  2. Firma Rolls z Włocławka (pol.). „ROLLS” – Papier Toaletowy. [dostęp 2008-08-20].
  3. Historia fabryki we Włocławku (pol.). „Firma W. Lewandowski” – Produkcja - Handel - Usługi. [dostęp 2008-08-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]