Zbigniew Zakrzewski (ekonomista)

Zbigniew Zakrzewski (ur. 15 sierpnia 1912 w Puszczykowie, zm. 19 sierpnia 1992 w Poznaniu) – polski ekonomista, profesor Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, znawca i miłośnik dziejów Poznania.

Korzenie

Urodził się w Puszczykowie, w rodzinie inteligenckiej. Ojciec - Ksawery Zakrzewski (1876-1915), lekarz, społecznik, działacz niepodległościowy, naczelnik "Sokoła" poznańskiego, oraz inicjator i współtwórca harcerstwa wielkopolskiego - był potomkiem zasłużonego w walkach o niepodległość Polski szlacheckiego rodu Zakrzewskich herbu Trzaska. Z kolei matka Zbigniewa - Janina Zakrzewska z domu Dygat (1873-1941), nauczycielka, tłumaczka i działaczka społeczna - wywodziła się z rodziny polskich emigrantów osiadłych od poł. XIX wieku w Paryżu. Ojciec Janiny - Ludwik Dygat (1839-1901), wicedyrektor rachunkowości Towarzystwa Kolei Północnych w Paryżu - był znanym działaczem patriotycznym na emigracji. Z kolei babcią Janiny Dygat była Ksawera Mierosławska, siostra gen. Ludwika Mierosławskiego i kapitana marynarki handlowej Adama Piotra Mierosławskiego, a dziadkiem - Wincenty Mazurkiewicz - znany działacz emigracyjny, członek centralizacji TDP.

Nauka i studia

Zbigniew Zakrzewski uczęszczał do Gimnazjum św. Jana Kantego w Poznaniu. Po złożeniu egzaminu dojrzałości w roku 1930 podjął równocześnie studia prawnicze, oraz na kierunku ekonomiczno-politycznym, na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. W 1938 roku uzyskał tytuł doktora nauk ekonomicznych na podstawie rozprawy pt.: "Witold Skarżyński, ekonomista wielkopolski", napisanej pod kierunkiem prof. Edwarda Taylora.

Lata wojny

Po wybuchu wojny, jako pracownik Banku Polskiego, mieszczącego się przy ul. Bielańskiej w Warszawie, ewakuował i konwojował polskie złoto do Bukaresztu. Następnie przedostał się na zachód, do Francji, gdzie wstąpił do I Dywizji Piechoty nowo utworzonej Armii Polskiej. Przebył szkolenie w obozie Coёtquidan w Bretanii. Wskutek szybkiej kapitulacji Francji w maju 1940 roku, jego oddział nie zdążył wziąć udziału w walkach na froncie. Zbigniew Zakrzewski próbował więc przedostać się do okupowanego kraju. Próba ta skończyła się jego aresztowaniem i osadzeniem na okres prawie trzech miesięcy w więzieniu w Katowicach. Po zwolnieniu z więzienia, podjął on pracę na terenie Generalnego Gubernatorstwa w charakterze ekonomisty, w różnych majątkach ziemskich.

Lata powojenne, osiągnięcia naukowe i dydaktyczne

Po powrocie do Poznania pracował w Akademii Handlowej - późniejszej Wyższej Szkole Ekonomicznej w Poznaniu, przemianowanej na Akademię Ekonomiczną - dziś Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu. Pełnił funkcje dziekana Wydziału Handlowego, prorektora oraz rektora Akademii Ekonomicznej (w latach 1959/1960-1961/1962). W 1986 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Akademii Ekonomicznej. Pełnił zaszczytne funkcje w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym (w latach 1955-1962 pełnił funkcję prezesa Zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Poznaniu), Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk (był jego prezesem w latach 1981-1987) i w Towarzystwie Miłośników Miasta Poznania (był jego wiceprezesem). Społecznikostwo prof. Zakrzewskiego obejmowało ponadto działalność w Klubie Inteligencji Katolickiej, oraz w redakcji czasopisma "Zdrowie i Trzeźwość" (członek redakcji) propagującego m.in. abstynencję alkoholową. Zaangażowanie profesora w życie tak szerokiego spektrum organizacji świadczy zarówno o bogactwie jego zainteresowań, jak i o głęboko humanistycznym podejściu do problemów kondycji człowieka i jego egzystencji. W uznaniu szczególnych zasług na polu krzewienia wiedzy o historii Poznania i Wielkopolski Rada Miejska Poznania w 1992 r. przyznała mu tytuł Honorowego Obywatela Miasta Poznania.

Spuścizna

Miał niezwykle bogaty dorobek naukowy (jest autorem kilkuset prac ekonomicznych dotyczących m.in. obrotu towarowego i handlu). Ponadto pozostawił po sobie wiele ciekawych książek-wspomnień i artykułów związanych z historią Poznania (m.in. „Przechadzki po Poznaniu lat międzywojennych”, „Ulicami mojego Poznania. Przechadzki z lat 1918-1939”, „Wspominam Poznań. Fakty i refleksje”), i z Wielkopolską ("Wielkopolanie w kulturze polskiej"). W orbicie jego zainteresowań znajdowała się też biografistyka (oprócz wspomnianych prac i artykułów biograficznych jest on autorem książki pt.: "Nazwy osobowe i historyczne ulic Poznania", oraz współautorem pracy pt.: "Cmentarz zasłużonych na wzgórzu św. Wojciecha w Poznaniu"), filozofia egzystencjalna (czemu dał wyraz w kilku traktatach), muzyka symfoniczna, architektura i urbanistyka (praca pt.: "Architektura i urbanistyka na przykładzie Poznania"), kulturoznawstwo ("Wielkopolanie w kulturze polskiej", "Kulturoznawstwo" - skrypt dla studentów Akademii Ekonomicznej), oraz krajoznawstwo (m.in. "Z dziejów Opatowa"). Zmarł w Poznaniu, 19 sierpnia 1992, w wieku 80 lat. Został pochowany na cmentarzu junikowskim w Poznaniu.

Pamięć

Pomnik przy gmachu Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu

Profesor Zakrzewski patronuje Sali 016 w budynku Altum Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, o czym informuje umieszczona w pobliżu wejścia do sali pamiątkowa tablica. 19 grudnia 2008 r. położony w centrum Poznania skwer Zielone Ogródki otrzymał - z inicjatywy działacza Towarzystwa Miłośników Miasta Poznania, Adama Suwarta - nazwę Zielone Ogródki im. Zbigniewa Zakrzewskiego w Poznaniu. 12 września 2011 po prawej stronie schodów prowadzących do budynku Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu postawiono pomnik Zbigniewa Zakrzewskiego.

Literatura

• Polski Słownik Biograficzny
• Z. Zakrzewski, Wspominam Poznań. Fakty i refleksje, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1986
• Profesor Zbigniew Zakrzewski 1912-1992