Harcerstwo
Harcerstwo – polski ruch społeczny i wychowawczy dzieci i młodzieży wzorowany (w momencie powstania) na skautingu brytyjskim, oparty na służbie, samodoskonaleniu (pracy nad sobą) i braterstwie. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica Zucha i Prawo Zucha. Obecnie ze względu na różnorodność skautingu na świecie i harcerstwa w Polsce harcerstwo jest polską nazwą skautingu.
Harcerstwem nazywane są także organizacje harcerskie pracujące w kraju i poza jego granicami (wśród Polonii zagranicznej), w oparciu o powyższe zasady i unikalną metodę harcerską.
Za rok powstania harcerstwa przyjmuje się 1910, a właściwie okres między wrześniem 1910 (powstanie pierwszego zastępu) a dniem 22 maja 1911 (powstanie pierwszych drużyn), zaś za symbolicznych założycieli harcerstwa uważa się Andrzeja Małkowskiego i jego żonę Olgę Drahonowską-Małkowską. Istotę różnicy pomiędzy ówczesnym "klasycznym" skautingiem założonym przez gen. Roberta Baden-Powella a powstającym wówczas harcerstwem, Andrzej Małkowski ujął w słowach: harcerstwo to skauting plus niepodległość, aby podkreślić różnicę w ówczesnych priorytetach polskiego harcerstwa i światowego skautingu.
Spis treści |
[edytuj] Historia harcerstwa
- Początki ruchu skautowego na świecie
- Ruch skautowy na ziemiach polskich
- Harcerstwo do II wojny światowej
- Harcerstwo podczas II wojny światowej – Szare Szeregi, Hufce Polskie
- Odrodzenie harcerstwa w latach 1945–1949
- Harcerstwo w okresie stalinizmu 1949–1956
- Harcerstwo PRL w latach 1956–1980
- Odnowa harcerstwa w latach 1980–1989 (KIHAM, RHR, RHS)
- Powstanie harcerskich organizacji alternatywnych
- Współczesne harcerstwo
[edytuj] Symbole harcerskie
Prawie wszystkie aktualnie działające organizacje harcerskie posługują się tymi samymi symbolami i odwołują się do wspólnej historii.
[edytuj] Stopnie w harcerstwie
W harcerstwie funkcjonują, na zasadzie instrumentu metodycznego:
- stopnie harcerskie
- stopnie instruktorskie (na przykładzie ZHP, ZHR i SH):
Stopnie harcerskie, które istniały w przeszłości w ZHP to tropiciel, wędrownik.
Stopnie instruktorskie, które istniały w przeszłości w ZHP to harcmistrz Rzeczypospolitej, harcmistrz Polski Ludowej, organizator.
[edytuj] Funkcje harcerskie
[edytuj] Organizacje harcerskie
[edytuj] Struktura organizacyjna
Organizacje harcerskie o charakterze ogólnopolskim posiadają rozbudowaną strukturę, którą tworzą:
- zastęp, szóstka zuchowa, patrol, wachta – zastępowy, szóstkowy, patrolowy, wachtowy,
- gromada, drużyna, krąg – drużynowy, przewodniczący lub komendant kręgu
- szczep (fakultatywnie) – komendant szczepu, szczepowy
- związek drużyn (fakultatywnie) – komendant związku drużyn,
- hufiec – komendant hufca, hufcowy
- chorągiew – komendant chorągwi,
- władze naczelne.
[edytuj] Specjalności harcerskie
Członkowie organizacji harcerskich – w ramach swoich drużyn lub harcerskich klubów specjalnościowych – mogą realizować program harcerski wzbogacony o treści charakterystyczne dla innej aktywności, nazywany specjalnością harcerską. Wyróżnia się następujące specjalności:
- artystyczna,
- ekologiczna,
- jeździecka i kawaleryjska,
- Harcerskiej Służby Granicznej,
- Harcerskiej Służby Ruchu Drogowego,
- Harcerskie Lotnictwo
- łącznościowa i informatyczna (m.in. Harcerski Klub Łączności),
- obronna,
- poczt harcerskich,
- ratownicza i pożarnicza,
- sportowa,
- turystyczna (m.in. Harcerski Klub Turystyczny),
- wodna i żeglarska.
[edytuj] Grupy członkowskie harcerstwa
- skrzaty – w ZHR członkowie w wieku 5–6 lat
- zuchy – w ZHP: członkowie w wieku 6–10 lat, pracujący metodyką zuchową; w ZHR: w wieku 7–10;
- harcerki i harcerze – w ZHP: członkowie w wieku 10–13 lat, pracujący metodyką harcerską; w ZHR: w wieku 10–16;
- harcerki i harcerze starsi – w ZHP: członkowie w wieku 13–16 lat, pracujący metodyką starszoharcerską; w ZHR: członkowie powyżej 18 roku życia pracujący w drużynach bądź Kręgach Harcerstwa Starszego;
- wędrowniczki i wędrownicy – w ZHP: członkowie w wieku 16–25 lat, pracujący metodyką wędrowniczą; w ZHR: w wieku powyżej 16 lat zrzeszeni w drużynach wędrowniczych;
- instruktorki i instruktorzy – w ZHP: członkowie którzy ukończyli 16 lat, po zdobyciu stopnia instruktorskiego i złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego, złożywszy uprzednio Przyrzeczenie Harcerskie; w ZHR: powyżej 18 lat, po odbyciu specjalnej próby instruktorskiej, harcerscy wychowawcy;
- starszyzna – w ZHP: członkowie, którzy ukończyli 25 rok życia i nie złożyli Zobowiązania Instruktorskiego.
- seniorzy – w ZHP: członkowie posiadający miano seniora – starszyzna i instruktorzy, którzy ukończyli 55 lat i złożyli stosowną deklarację właściwemu komendantowi.
[edytuj] Obrzędowość harcerska
Obrzędowość harcerska to element charakterystyczny każdej podstawowej jednostki harcerskiej (gromady zuchowej, drużyny harcerskiej, drużyny starszoharcerskiej i wędrowniczej). Opiera się na pewnym symbolicznym układzie elementów, czynności czy ruchów. Różne jednostki harcerskie mają różną, zazwyczaj właściwą tylko sobie (wyjątek – wspólne elementy obrzędowości w szczepach) obrzędowość.
Na obrzędowość drużyny składają się: nazwa drużyny, barwy drużyny, sposób powitania/pożegnania a także inne zwyczajowo przyjęte: przyjmowanie nowych członków do drużyny, sposób nadawania barw, przyjmowania przyrzeczenia, sposób zbierania składek itp. Drużyna może dowolnie tworzyć elementy obrzędowości.
Przy obrzędowości podkreśla się jej walor użyteczny. Ma ona pomagać w prowadzeniu drużyny oraz wprowadzać elementy wyjątkowości. Należy podkreślić, iż nadmiar elementów obrzędowości odwraca jej pierwotną rolę; ważne jest wyważenie ilości elementów obrzędowych drużyny.
Oprócz podstawowych jednostek harcerskich, obrzędowość zazwyczaj posiadają zastępy drużyn. Obrzędowość zastępów powinna być związana z obrzędowością drużyny (nazwy zastępów, symbole itp.)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Związek Harcerstwa Polskiego
- Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
- Stowarzyszenie Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” – Federacja Skautingu Europejskiego
- Stowarzyszenie Harcerskie
- Niezależny Krąg Instruktorów Harcerskich "Leśna Szkółka"
- Związek Harcerstwa Polskiego – poza granicami Kraju w USA
- Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej w Kanadzie
- Royal Rangers Polska
