Zumpy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zumpy
Panorama miejscowości widok od strony południa
Panorama miejscowości
widok od strony południa
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat lubliniecki
Gmina Boronów
Liczba ludności (2008) 123
Strefa numeracyjna (+48) 35
Kod pocztowy 42-283
Tablice rejestracyjne SLU
SIMC 0132279
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Zumpy
Zumpy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zumpy
Zumpy
Ziemia 50°41′26″N 18°54′05″E/50,690556 18,901389Na mapach: 50°41′26″N 18°54′05″E/50,690556 18,901389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zumpy (niem. Sumpen) - wieś sołecka znajdująca się w gminie Boronów w powiecie lublinieckim w województwie śląskim.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Zumpy położone są na obszarze Śląska Białego, w północnej części Górnego Śląska. Według podziału ze względu na obszary kulturowe, leżą one na terenie ziemi lublinieckiej.

Ze względu na położenie geomorfologiczne Zumpy leżą na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej, w obrębie Garbu Herbskiego.

Z geobotanicznego punktu widzenia miejscowość należy do krainy Wyżyn Południowowschodnich do Podkrainy Górnośląskiej.

Ponadto cały obszar miejscowości w roku 1998 włączony został w obręb nowo powstałego Parku Krajobrazowego Lasy nad Górną Liswartą. W miejscowości znajdują się pomnikowe lipy i dęby.

W pobliżu sołectwa znajdują się pozostałości po XIX-wiecznej kopalni rud żelaza w formie kikumetrowej wysokości hałd i cieku wodnego, pełniącego wcześniej najprawdopodobniej funkcję sztolni. Na terenie sołectwa znajduje się Leśnictwo Dębowa Góra, należące do nadleśnictwa Koszęcin. Wcześniej w Zumpach swoją siedzibę miało nadleśnictwo Zumpy.

Historia miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Budynek byłego nadleśnictwa

Zumpy zostały założone pod koniec lat 70. XVIII wieku roku jako kolonia dla niemieckich górników sprowadzonych dla działającej wówczas kopalni. Mieszkańcy miejscowości w większości później się spolonizowali, część ich potomków uważa się dziś za mniejszość niemiecką. Sołectwo składa się z historycznie dwóch przylegających do siebie dzielnic Zumpów i Lisiej Góry (polska nazwa tej części wioski została zniemczona jako Lissengora – prawdopodobnie wcześniej mogła mieć ona nazwę Łysa Góra). Łysa Góra lub Lisia Góra była wioską istniejącą przed Zumpami i w momencie osadzania się tutaj osób, cała miejscowość nosiła nazwę Lissagura, dopiero w późniejszym okresie wydzieliła się kolonia Zumpy (Sumpen). Etymologicznie nazwa ta wywodzi się od bagien (Sumpfen). Nazwa Zumpy (Zompy) była jednak już używana przed założeniem niemieckiej kolonii w metrykach boronowskiej parafii.

W roku 1830 miejscowość liczyła 74 mieszkańców, natomiast w 1908 185.

Kopalnia rud żelaza[edytuj | edytuj kod]

W lasach znajdujących się przy miejscowości znajduje się kilkadziesiąt wyrobisk w postaci kopców, będących świadectwem istnienia na tym terenie kopalni, jaka założona była przez księcia Hohenlohe, włąsiciciela tychże dóbr. W kilku miejscach istnieją też pozostałości po działających wcześniej sztolniach. Prawdopodobnie w XVII wieku wydobywano w tym miejscu m.in. rudy srebrno-ołowiowe.

W roku 1940 wydobywano w kopalni 6.000 ton kruszcu, w roku 1847 - 7.652 tony, w 1857 - 6.480 ton, a w 1872 już tylko 2.142. [1]Przewożono ją do pieców hutniczych w Chwostku, Bruśku i Tworogu. Głębokość szybów dochodziła do 20 metrów, a długość chodników do 40 metrów, przy wysokości 70-100 cm. Szyby miały swoje nazwy, zazwyczaj od nazwisk osób będących w nich rębaczami lub sztygarami.[2]

W XIX wieku umiejscowiona była w miejscowości kapliczka św. Barbary, patronki górników, obecnie znajdująca się w miejscowości Boronów. Po zlikwidowaniu kopalni prawdopodobnie w 1880 roku, Fryderyk Wilhelm von Hohenlohe trzy lata później rozpoczał starania o eksploatację nowych złóż na tym terenie, ale ze względu na koszty transportu i niezdecydowanie towarzyswa akcyjnego Zjednoczone Huty Królewska i Laura nie doszły one do skutku.[3]

Z XIX wieku do chwili obecnej zachowało się kilka budynków drewnianych i murowanych, w tym budynek byłego nadleśnictwa.

Podania związane z okolicą Zumpów[edytuj | edytuj kod]

  • Istnieje podanie o tym, że pracujący w kopalni górnicy zostali zasypani i od tego czasu kopalnia nie jest eksploatowana.
  • Przy drodze z Boronowa do Olszyny przechodzącej obok Zumpów przepływa strumyk określany nazwą Ryzio. Położony jest on na terenie dawnej eksploatacji rud żelaza. Według podania, w nocy przechodzących obok ludzi spotykać mogą duchy lub siły próbujące ich tam zatrzymać.
Wieś i okolice
Pozostałości po dawnej sztolni
Pozostałości po dawnej sztolni

Przypisy

  1. J.G. Knie: Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königlichen Preußischen Provinz Schlesiin. Wrocław: 1830. (za:) Damian Gołąbek: Dawne hutnictwo i górnictwo w okolicy Boronowa. Boronów: Rada Gminy Boronów, 2004, s. 30. ISBN 83-914110-3-6.
  2. Damian Gołąbek: Dawne hutnictwo i górnictwo w okolicy Boronowa. Boronów: Rada Gminy Boronów, 2004, s. 30-31. ISBN 83-914110-3-6.
  3. Damian Gołąbek: Dawne hutnictwo i górnictwo w okolicy Boronowa. Boronów: Rada Gminy Boronów, 2004, s. 35-37. ISBN 83-914110-3-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Damian Gołąbek: Szkice z dziejów Boronowa i okolicy. Boronów: Rada Gminy Boronów ; Lubliniec : [s. n.], 2000. ISBN 83-914110-0-1.
  • Damian Gołąbek: Kościół i parafia N.M.P. Królowej Różańca Św. w Boronowie. Boronów: Rada Gminy, 2002. ISBN 83-914110-1-X.
  • Damian Gołąbek: Dawne hutnictwo i górnictwo w okolicy Boronowa. Boronów: Rada Gminy Boronów, 2004. ISBN 83-914110-3-6.