Barbara z Nikomedii
| Święta Barbara z Nikomedii |
|
| dziewica męczennica |
|
 |
|
| Data urodzenia | III wiek Heliopolis, Egipt |
| Data śmierci | ok. 4 grudnia 305 Nikomedia |
| Kościół/ wyznanie |
katolicki, prawosławny |
| Wspomnienie | 4 grudnia (kat.) 4 grudnia (praw. wg kal. jul.) 17 grudnia (praw. wg kal. greg.) |
| Atrybuty | krzyż, pawie pióro, miecz, kielich z hostią, wieża |
| Patronka | dobrej śmierci i trudnej pracy: górników, marynarzy, rybaków, żołnierzy, więźniów, kamieniarzy, AGH w Krakowie |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
Barbara z Nikomedii, Święta Barbara, cs. Wielikomuczenica Warwara – żyjąca w III wieku dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.
Spis treści |
Życie [edytuj]
Wywodziła się z pogańskiej rodziny z Heliopolis. Ojciec (Dioskuros) wysłał ją na naukę do Nikomedii. Tam zetknęła się z chrześcijaństwem. Gdy Dioskuros dowiedział się, że Barbara została chrześcijanką chciał ją zmusić do wyparcia się wiary. Gdy to nie poskutkowało, doniósł na nią. Została uwięziona w wieży, gdzie miał przed śmiercią objawić się jej anioł z kielichem i hostią. Ścięta mieczem prawdopodobnie około roku 305 w Nikomedii lub Heliopolis, podczas prześladowań za panowania cesarza Maksymiana (305–311)[1].
Istnieje legenda, według której święta Barbara uciekając przed ojcem schroniła się w skale, która przed nią rozstąpiła się.
Kult [edytuj]
Wielkim orędownikiem św. Barbary był papież św.Grzegorz, znanym jej admiratorem był św. Stanisław Kostka. Również w Polsce kult św. Barbary był zawsze bardzo żywy. W modlitewniku Gertrudy, córki Mieszka II (XI w.), wspominana jest pod datą 4 grudnia.
Jej imieniem nazwano gorczycznik pospolity, (łac.) Barbarea vulgaris, potocznie zwany "barbarką" lub "zielem św. Barbary"[2].
W tradycji w święto św. Barbary wkłada się ziarnka zboża i gałązki czereśni lub wiśni do wody, które mają zakwitnąć na Boże Narodzenie. Są to gałązki św. Barbary[2].
Ze względu na wątpliwą historyczność podczas reformy katolickiej liturgii w 1969 ograniczono jej cześć jedynie do kultów lokalnych, zaś imię usunięto z litanii świętych Kościoła powszechnego[3].
W Kościele prawosławnym nadal jest powszechnie czczona.
Relikwie [edytuj]
W VI wieku cesarz Justynian sprowadził relikwie św. Barbary do Konstantynopola, w 1108 umieszczono je w Kijowie, gdzie znajdują się do dnia dzisiejszego. Z kolei w 1202 roku wenecjanie część relikwii przekazali miastu Torcello (Republika Wenecka), gdzie znajdują się w kościele Św. Jana Ewangelisty.
Również w Polsce znajduje się ich cząstka[4].
Patronat [edytuj]
Św. Barbara jest, obok MB Piekarskiej i św. Jacka, główną patronką archidiecezji katowickiej. Jest patronką dobrej śmierci i trudnej pracy[5] m.in. górników, hutników, marynarzy, rybaków, żołnierzy, kamieniarzy, więźniów i wielu innych[1]. Orędowniczka w czasie burzy i pożarów.
Św. Barbara jest również patronką Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Dzień obchodów [edytuj]
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 4 grudnia[1], natomiast Cerkiew prawosławna wspomina wielką męczennicę 4/17 grudnia[a], tj 17 grudnia wg kalendarza gregoriańskiego.
W dniu wspominania Świętej, obchodzone jest tradycyjne święto górnicze – Barbórka.
Ikonografia [edytuj]
W ikonografii św. Barbara przedstawiana jest w długiej tunice i w płaszczu, z koroną na głowie, niekiedy w czepku. W ręku trzyma kielich i Hostię (symbol Eucharystii). Według legendy tuż przed śmiercią anioł przyniósł jej Komunię Świętą. Czasami ukazywana jest z wieżą, w której była więziona (wieża ma zwykle 3 okienka, które miały przypominać Barbarze prawdę o Trójcy Świętej), oraz z mieczem, od którego zginęła[6].
Atrybuty [edytuj]
Atrybutami Barbary z Nikomedii są anioł z gałązką palmową, dwa miecze u jej stóp, gałązka palmowa, kielich, księga, lew u stóp, miecz, monstrancja, pawie lub strusie pióro, wieża[1].
Zobacz też [edytuj]
- Barbórka
- modlitwa za wstawiennictwem świętego
- święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- święci prawosławni
- Barbarka (Toruń)
- święta Barbara – inne postaci święte o tym imieniu
- "Święta Barbara" – obraz Jana van Eycka
Uwagi
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Święta Barbara, dziewica i męczennica.
- ↑ 2,0 2,1 Rok Boży w liturgii i tradycji Kościoła świętego – Katowice 1931: Święta Barbara. [dostęp 2012-02-04].
- ↑ O kulcie św. Barbary. (Waldemar Rozynkowski)
- ↑ Pomorskie dzieje relikwii św. Barbary.
- ↑ Patronka trudnej pracy (Ks. Włodzimierz Kwietniewski).
- ↑ Św. Barbara wzorem dla współczesnych (ks. Stanisław Sierla).
Bibliografia [edytuj]
- Święta Barbara, dziewica i męczennica materiały na brewiarz.katolik.pl [06.12.2009]
- Barbara, wielka męczennica na cerkiew.pl (oprac. Jarosław Charkiewicz)
|
||||||||
