Barbara z Nikomedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta
Barbara z Nikomedii
dziewica
męczennica
Icon 01005 Sv. vmch. Varvara.jpg
Data urodzenia III wiek
Heliopolis, Egipt
Data śmierci ok. 4 grudnia 305
Nikomedia
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 4 grudnia[a]

17 grudnia[b]

Atrybuty krzyż, pawie pióro, miecz, kielich z hostią, wieża
Patronka dobrej śmierci i trudnej pracy: górników, marynarzy, rybaków, żołnierzy, więźniów, kamieniarzy, AGH w Krakowie
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Barbara z Nikomedii, Święta Barbara, cs. Wielikomuczenica Warwara – żyjąca w III wieku dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Wywodziła się z pogańskiej rodziny z Heliopolis. Ojciec (Dioskuros) wysłał ją na naukę do Nikomedii. Tam zetknęła się z chrześcijaństwem. Gdy Dioskuros dowiedział się, że Barbara została chrześcijanką chciał ją zmusić do wyparcia się wiary. Gdy to nie poskutkowało, doniósł na nią. Została uwięziona w wieży, gdzie miał przed śmiercią objawić się jej anioł z kielichem i hostią. Ścięta mieczem prawdopodobnie około roku 305 w Nikomedii lub Heliopolis, podczas prześladowań za panowania cesarza Maksymiana (305–311)[1].

Istnieje legenda, według której święta Barbara uciekając przed ojcem schroniła się w skale, która się przed nią rozstąpiła.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Wielkim orędownikiem św. Barbary był papież św.Grzegorz, znanym jej admiratorem był św. Stanisław Kostka. Również w Polsce kult św. Barbary był zawsze bardzo żywy. W modlitewniku Gertrudy, córki Mieszka II (XI w.), wspominana jest pod datą 4 grudnia.

Jej imieniem nazwano gorczycznik pospolity, (łac.) Barbarea vulgaris, potocznie zwany "barbarką" lub "zielem św. Barbary"[2].

W tradycji w święto św. Barbary wkłada się ziarnka zboża i gałązki czereśni lub wiśni do wody, które mają zakwitnąć na Boże Narodzenie. Są to gałązki św. Barbary[2].

Ze względu na wątpliwą historyczność podczas reformy katolickiej liturgii w 1969 ograniczono jej cześć jedynie do kultów lokalnych, zaś imię usunięto z litanii świętych Kościoła powszechnego[3].

W Kościele prawosławnym nadal jest powszechnie czczona.

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

W VI wieku cesarz Justynian sprowadził relikwie św. Barbary do Konstantynopola, w 1108 umieszczono je w Kijowie, gdzie znajdują się do dnia dzisiejszego. Z kolei w 1202 roku wenecjanie część relikwii przekazali miastu Torcello (Republika Wenecka), gdzie znajdują się w kościele Św. Jana Ewangelisty.
Również w Polsce znajduje się ich cząstka[4].

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Św. Barbara jest, współpatronką archidiecezji katowickiej. Jest patronką dobrej śmierci i trudnej pracy[5] m.in. górników, hutników, marynarzy, rybaków, żołnierzy, kamieniarzy, więźniów i wielu innych[1]. Orędowniczka w czasie burzy i pożarów.

Św. Barbara jest również patronką Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 4 grudnia[1], natomiast Cerkiew prawosławna wspomina wielką męczennicę 4/17 grudnia[c], tj 17 grudnia wg kalendarza gregoriańskiego.

W dniu wspominania Świętej, obchodzone jest tradycyjne święto górnicze – Barbórka.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii św. Barbara przedstawiana jest w długiej tunice i w płaszczu, z koroną na głowie, niekiedy w czepku. W ręku trzyma kielich i Hostię (symbol Eucharystii). Według legendy tuż przed śmiercią anioł przyniósł jej Komunię Świętą. Czasami ukazywana jest z wieżą, w której była więziona (wieża ma zwykle 3 okienka, które miały przypominać Barbarze prawdę o Trójcy Świętej), oraz z mieczem, od którego zginęła[6].

Atrybuty[edytuj | edytuj kod]

Atrybutami Barbary z Nikomedii są anioł z gałązką palmową, dwa miecze u jej stóp, gałązka palmowa, kielich, księga, lew u stóp, miecz, monstrancja, pawie lub strusie pióro, wieża[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]