Čertižné

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Čertižné
Ilustracja
Widok na wieś z południa
Państwo  Słowacja
Kraj  preszowski
Powiat Medzilaborce
Starosta Peter Tričák[1]
Powierzchnia 23,729[2] km²
Wysokość 452 m n.p.m.
Populacja (2016-12-31)
• liczba ludności
• gęstość

339[3]
14,29 os./km²
Nr kierunkowy 057
Kod pocztowy 067 52 (pošta Habura)
Tablice rejestracyjne ML
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Čertižné
Čertižné
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Čertižné
Čertižné
49°21′00″N 21°49′30″E/49,350000 21,825000
Strona internetowa

Čertižné (węg. Nagycsertész) – wieś (obec) na Słowacji, w kraju preszowskim, w powiecie Medzilaborce.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży na północnym skraju historycznego kraju Zemplin. Położona jest w dolinie źródłowego toku rzeki Laborec, u południowych skłonów przełęczy Beskid nad Czeremchą.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lokowana w roku 1431[4], należała przez długi czas do „państwa” feudalnego z siedzibą w Humennem. Była zamieszkana przez ludność rusińską, zajmującą się głównie hodowlą bydła i owiec oraz pracą w lesie. Zniszczona w czasie walk zimą 1915 r., ucierpiała ponownie w czasie wyzwalania spod okupacji niemieckiej jesienią 1944 r. Na początku XX w. i w latach międzywojennych znaczna część ludności zdecydowała się na emigrację. 14 marca 1935 r. miejscowi chłopi wzięli udział w strajku przeciw bezwzględnym wywłaszczeniom z ziemi zadłużonych rolników, który wybuchł w sąsiedniej wsi Habura (tzw. Haburska vzbura). Wydarzenia te upamiętnia tablica na budynku dawnego posterunku żandarmerii.

Obecnie wieś liczy 357 mieszkańców i 226 domów, z czego jednak ok. 40 jest niezamieszkanych (stan na 1 stycznia 2015)[5]. Posiada komunikację autobusową z Medzilaborcami. W miejscowości znajduje się cerkiew z 1928 r. (wewnątrz starsze wyposażenie z XVIII w.) i kilka kamiennych krzyży przydrożnych. Zachowało się zaledwie parę drewnianych zabudowań.

Čertižné było jedną z głównych wsi kształtowania się świadomości rusińskiej na terenie dzisiejszej Słowacji. Na miejscowym cmentarzu jest pochowanych kilku znanych rusińskich działaczy społecznych i kulturalnych, w tym tak wybitni jak Adolf Ivanovič Dobrianskyj (1817–1901) czy Julij Stavrovskyj-Popradov (1850–1899).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Z Čertižného przez położoną powyżej niego przełęcz Beskid nad Czeremchą (słow. Čertižské sedlo) przechodzi bita droga do Jaślisk (w Polsce).

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest punktem wyjściowym dwóch znakowanych szlaków turystycznych: zielonego na przełęcz Beskid nad Czeremchą (1 godz. 05 min.) oraz czerwonego przez Mihucov kút i Klimov do Mikovej. Na jej terenie wyznakowano również kilka szlaków rowerowych oraz zimową trasę narciarską.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Znaczna część terenu katastralnego wsi leży w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodnie Karpaty. Na południowym skraju wsi, u ujścia drobnego lewobrzeżnego dopływu Laborca, usytuowany jest niewielki rezerwat przyrody Čertižnianské lúky.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-29].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-29].
  3. Slovakia: Prešovský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-29].
  4. Čertižné - História (słow.). W: E-OBCE.sk [on-line]. TERRA GRATA. [dostęp 2017-10-29].
  5. O obci (słow.). W: Strona oficjalna wsi [on-line]. [dostęp 2017-10-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barański Mirosław J.: Niewydeptane szlaki Laboreckiej vrchoviny, w: „Gazeta Górska” R. XXIV, nr 2 (94), wiosna 2016, s. 36-39;
  • Laborecká vrchovina. Dukla. Turistická mapa 1 : 50 000, 2. wyd.; VKÚ Harmanec 2004, ​ISBN 80-8042-181-1​.