Habura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Habura
Ilustracja
Widok na wieś z południa
Państwo  Słowacja
Kraj  kraj preszowski
Powiat Medzilaborce
Starosta Michal Prejsa[1]
Powierzchnia 27,82[2] km²
Wysokość 387 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

471[3]
16,93 os./km²
Nr kierunkowy 057
Kod pocztowy 067 52
Tablice rejestracyjne ML
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Habura
Habura
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Habura
Habura
49°20′N 21°52′E/49,333333 21,866667
Strona internetowa

Habura (węg. Laborcfő od roku 1899) – wieś (obec) na Słowacji, w kraju preszowskim, w powiecie Medzilaborce.

Położenie[edytuj]

Habura leży w historycznym kraju Zemplin. Położona jest w dolinie górnego toku Laborca, na terenie słowackiej części Beskidu Niskiego (według geografów słowackich Laborecká vrchovina), ok. 6,5 km na północny zachód od miasta Medzilaborce, a jej teren katastralny sięga aż po granicę państwową słowacko-polską na głównym grzbiecie wododziałowym Karpat między Weretyszowem (741 m n.p.m.) a Koprywniczną (709 m n.p.m.). Centrum wsi leży na wysokości ok. 385 m n.p.m.

Przez wieś biegnie droga nr 559 z Medzilaborec ku granicy słowacko-polskiej na przełęczy Beskid nad Czeremchą (581 m n.p.m.).

Historia[edytuj]

Założona została zapewne w 2. poł. XV w. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1543[4], kiedy należała do feudalnego „państwa” Humenné. Następnie była własnością dóbr Drugetów. Leżała na starym szlaku handlowym, wiodącym z Węgier doliną Laborca i dalej przez przełęcz Beskid nad Czeremchą do Polski. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i hodowlą. Wieś znana jest jako miejsce wybuchu gwałtownych protestów mieszkańców przeciwko komorniczym egzekucjom zadłużonych rolników w 1935 r. (słow. Haburská vzbura).

Przez Haburę prowadził w okresie II wojny światowej kurierski szlak przerzutowy Armii Krajowej na Węgry, przez SanokPorażMorochówMokre – Wysokie – Habura – Medzilaborce, którego organizatorem był Józef Rec[5]. Była ona następnie jedną z pierwszych wsi dzisiejszej Słowacji, wyzwolonych spod okupacji niemieckiej. Niestety, ciężkie walki, toczone tu jesienią 1944 r., skutkowały prawie doszczętnym wypaleniem miejscowości.

Mieszkańcy[edytuj]

W roku 2001 wieś zamieszkiwało 138 Słowaków i 308 Rusinów.

Nazwiska mieszkańców (XIX wiek).

Petraš (6) Uram (6)
Onufrak (5) Gajdoš (4)
Benko (4) Hoč (4)
Kovaľ (4) Chamuľak (3)
Stavar (3) Suchi (2)
Heteš (2) Korba (2)
Petrovaj (2) Sopko (2)
Miľan (2) Jedinak (2)
Vladika (2) Ďuk (1)
Staško (1) Macko (1)
Dančo (1) Šeptak (1)
Turok (1) Habura (1)

Zabytki i pamiątki historyczne[edytuj]

  • Cerkiew greckokatolicka z ok. 1800 r., murowana, klasycystyczna, w późniejszym okresie przebudowana.
  • Izba pamiątkowa Haburskiej vzbury.
  • Pomnik i tablica pamiątkowa poświęcona kapitanowi L. Kukorelliemu, bohaterowi in memoriam słowackiego powstania narodowego, który zginął niedaleko wsi.
  • Posąg kniazia Laborec na górze Vršok (444 m n.p.m.).

Ochrona przyrody[edytuj]

Turystyka[edytuj]

Habura jest punktem wyjściowym dwóch znakowanych szlaków turystycznych: zielonego na Koprywniczną (słow. Koprivničná, 709 m n.p.m.) w grzbiecie granicznym (1 godz. 45 min.) i niebieskiego również na grzbiet graniczny, pod Weretyszowem (ok. 660 m n.p.m.; 1 godz. 50 min.).

Przypisy

  1. a b Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-29].
  2. a b Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-29].
  3. a b Slovakia: Prešovský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-29].
  4. a b Habura - História (słow.). W: E-OBCE.sk [on-line]. TERRA GRATA. [dostęp 2017-10-29].
  5. Jan Łuczyński, Edward Zając: Z dziejów Sanoka i powiatu sanockiego w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1944). W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 50.

Literatura[edytuj]

  • Barański Mirosław J.: Niewydeptane szlaki Laboreckiej vrchoviny, w: „Gazeta Górska” R. XXIV, nr 2 (94), wiosna 2016, s. 36-39;
  • Laborecká vrchovina. Dukla. Turistická mapa 1 : 50 000, 2. wyd.; VKÚ Harmanec 2004, ​ISBN 80-8042-181-1​.