Łużna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łużna
wieś
Ilustracja
Łużna, widok z północnej strony.
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Łużna
Liczba ludności (2015.01.05) 3296[1]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 38-322[2]
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0449800
Położenie na mapie gminy Łużna
Mapa konturowa gminy Łużna, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Łużna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Łużna”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Łużna”
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa konturowa powiatu gorlickiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Łużna”
Ziemia49°42′45″N 21°03′02″E/49,712500 21,050556
Kaplica cmentarna na Wzgórzu Pustki, Cmentarz wojenny nr 123. Została odbudowana.
Cmentarz wojenny nr 122

Łużnawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Łużna.

Miejscowość leży w dolinie Łużnianki i jest siedzibą gminy Łużna oraz parafii św. Marcina Biskupa. Przez Łużną przebiega droga wojewódzka nr 977.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Łużna[3][4]
części wsi Blich, Bołdówki, Dół, Górki, Granice, Krzysztosiówki, Lisiaki, Łąki, Podbrzezie, Poddaństwo, Podgwizdów, Podlesie, Pola, Pustki, Strzylawki, Wesołów, Wyszanka, Zaborówka, Zadziele

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wacław Potocki[edytuj | edytuj kod]

Właścicielem Łużnej był Wacław Potocki. Pierwotnie był arianinem, a po przejściu na katolicyzm zezwolił na wznowienie działalności parafii katolickiej oraz oddał jej kościół, który przez pewien okres był zborem braci polskich. Tu powstało wiele z jego dzieł. 9 lipca 1696 zmarł w ukochanej Łużnej.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego[edytuj | edytuj kod]

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z lat 80. XIX wieku podaje, że Łużna dzieliła się na Dolną i Górną. Samą wieś opisuje następująco: Ta ludna wieś (...) w okolicy podgórskiej (...) urozmaiconej niewielkiemi lasami i przerżniętej licznemi potokami, liczy 2194 mk (mieszkańców) (...) Dla rozległości zabudowań noszą części wsi osobne nazwy (...) (pisownia oryginalna). Istniały wtedy w Łużnej: parafia rzymskokatolicka, kościół parafialny, szkoła ludowa i karczma na Podlesiu. Autor wspomina również o warunkach rolnych wsi zauważając, że gleba jest średnio urodzajna, a lasy przeważnie jodłowe. W tym okresie duża część miejscowości należała do Juliana Skrzyńskiego, do którego należało łącznie 1555 morgów ziemi (na 3422 morgów).

Bitwa o wzgórze Pustki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Łużnej odbyła się część Operacji GorlickiejBitwa o wzgórze Pustki. Na Pustkach znajdowały się okopy rosyjskie. Ukryte w lesie przetrwały ogień artyleryjski i pozwoliły armii rosyjskiej stawić opór. Wojska austro-węgierskie i niemieckie zdobyły wzgórze, lecz poniosły duże straty w ludziach. W wyniku walk wieś została zniszczona.

Spis powszechny z 1921[edytuj | edytuj kod]

Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 30 września 1921 w Łużnej mieszkało 2298 osób (1045 mężczyzn i 1253 kobiet). 2297 osób deklarowało narodowość polską, a 1 narodowość inną niż 4 główne narodowości[a]. 2252 osoby były wyznania rzymskokatolickiego, 7 greckokatolickiego, 1 innego chrześcijańskiego[b] i 38 mojżeszowego. W Łużnej było wówczas 438 budynków mieszkalnych i 9 innych zamieszkałych budynków[5].

Przynależność państwowa i administracyjna Łużnej[6][edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]

Pozostałe zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • historyczne centrum wsi Łużna objęte jest strefą ochrony jako teren zabytkowych zespołów i obiektów kulturowych
  • pomniki na nagrobkach na cmentarzu parafialnym

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Plan cmentarza nr 123 na Pustkach (Łużna)

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

Organizacje państwowe[edytuj | edytuj kod]

W Łużnej siedzibę ma leśnictwo Łużna, należące do nadleśnictwa Gorlice. Leśnictwo Łużna zarządza lasami państwowymi w gminach Łużna i Moszczenica oraz w części gminy wiejskiej Gorlice i miasta Gorlice (na zachód od drogi krajowej nr 28 z wyłączeniem Szymbarku; w tym w Gorlicach granicę stanowi droga w jej starym przebiegu, przed oddaniem do użytku obwodnicy)[10].

Organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

W Łużnej założono pierwszy na terenie powiatu gorlickiego i ówczesnego województwa rzeszowskiego (do którego wtedy administracyjnie należała Łużna) Klub Honorowych Dawców Krwi „Fratres”, istniejący do dziś[11].

W Łużnej działa klub sportowy LKS Łużna, którego piłkarze występują obecnie w lidzie okręgowej (grupa Nowy Sącz)[12]. W klubie istnieje również sekcja podnoszenia ciężarów.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

W Łużnej corocznie od 2010 roku odbywa się impreza w formie pikniku naukowego z oprawą artystyczną pod nazwą Pogórzańskie Atrakcje Naukowe[13]. Odbywa się ona we wrześniu w budynku Szkoły Podstawowej nr 1 w Łużnej i na stadionie sportowym w centrum miejscowości. Patronat nad wydarzeniem objął wójt Gminy Łużna oraz rektorzy krakowskich uczelni publicznych. Od 2012 partnerem przedsięwzięcia jest Województwo Małopolskie.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • Wacław Potocki - podczaszy krakowski (1678–1685), jeden z głównych twórców barokowych w Polsce, właściciel Łużnej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 4 główne narodowości podane w Skorowidzu to polska, rusińska, niemiecka i żydowska
  2. innego niż katolickie i ewangelickie
  3. tj. od momentu powstania
  4. w latach 1939 - 1945 de facto Generalne Gubernatorstwo, dystrykt krakowski, powiat jasielski

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urząd Gminy Łużna[1]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 754 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].data dostępu?
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. Tom XII. Województwo Krakowskie, Śląsk Cieszyński. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1925, s. 13.
  6. Dzieje Polski. Atlas ilustrowany. redakcja: dr Witold Sienkiewicz, Elżbieta Olczak.
  7. Instytut Historii PAN: Atlas historyczny Polski. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008. ISBN 978-83-7543-071-4.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30.
  9. zde.luzna.pl
  10. Mapa interaktywna (pol.). Bank Danych o Lasach. [dostęp 2019-11-15].
  11. Strona Główna Stowarzyszenia
  12. Ludowy Klub Sportowy Łużna (pol.). 90 minut. [dostęp 2018-10-08].
  13. Strona Główna