Łukawiec (powiat lubaczowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Łukawiec w innych znaczeniach tego słowa.
Łukawiec
Zabytkowa cerkiew z 1701
Zabytkowa cerkiew z 1701
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat lubaczowski
Gmina Wielkie Oczy
Liczba ludności (2011) 1432[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-626[3]
Tablice rejestracyjne RLU
SIMC 0613174
Położenie na mapie gminy Wielkie Oczy
Mapa lokalizacyjna gminy Wielkie Oczy
Łukawiec
Łukawiec
Położenie na mapie powiatu lubaczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubaczowskiego
Łukawiec
Łukawiec
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Łukawiec
Łukawiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łukawiec
Łukawiec
Ziemia50°04′36″N 23°07′04″E/50,076667 23,117778
Zabytkowy kościół z 1754
Nowy kościół z 1989

Łukawiec – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Wielkie Oczy[4][5], na Płaskowyżu Tarnogrodzkim.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Łukawiec istnieje od połowy XVI w.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Łukawiec położony jest w południowo-wschodniej Polsce. Powierzchnia administracyjna Łukawca, wraz z kilkoma przysiółkami, wynosi 35,80 km². Łukawiec jest największą miejscowością w gminie. Miejscowość cechuje zwarta zabudowa o charakterze łańcuchowym.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Łukawiec[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0613180 Czopy część wsi
0613211 Tarnawskie przysiółek
0613197 Wola część wsi
0613205 Zagrobla część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

w dniach 20-22 kwietnia 1944 roku zgrupowanie polskich i radzieckich partyzantów walczących pod dowództwem Mikołaja Kunickiego ps. "Mucha" i płk. Prokopiuka stoczyło tu walkę z hitlerowcami. Podczas przerywania okrążenia zginęło wielu partyzantów. Pomnik ku ich czci odsłonięto w 1967 roku.

W 1944 roku poległo tu w "walkach o utrwalanie władzy ludowej" zginęło tu trzech żołnierzy Wojska Polskiego. Pochowano ich na miejscowym starym cmentarzu. Na cmentarzu komunalnym pochowany jest Stanisław Starzewski, kapral MO, który poległ w 1945 roku[6].

Związani z Łukawcem[edytuj | edytuj kod]

Z Łukawcem związana jest postać Bolesława Müllera - założyciela i kierownika tutejszej szkoły, który w sierpniu 1939 roku został zmobilizowany jako oficer rezerwy pułku podhalańskiego i walczył w Kampanii Wrześniowej. Następnie został aresztowany i trafił do obozu jenieckiego w Starobielsku gdzie podzielił los polskich oficerów zamordowanych na Wschodzie. Ostatnia wiadomość od niego pochodziła z 1940 roku. Zginął w Charkowie[7]. Na budynku szkoły w Łukawcu mieści się tablica upamiętniająca jego zasługi[8].

Z Łukawca pochodzi arcybiskup Mieczysław Mokrzycki osobisty sekretarz Jana Pawła II.

Zespół Szkół Publicznych w Łukawcu[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 r.[edytuj | edytuj kod]

W 1969 roku tutejszej szkole podstawowej nadano imię „Bohaterów września 1939 roku”. Na pamiątkowej tablicy czytamy:

Quote-alpha.png
Ku wiecznej chwale bohaterskim obrońcom ziemi ojczystej, synom ziemi lubaczowskiej, kpt. Władysławowi Ważnemu, płk. Stanisławowi Dąbkowi, gen. Józefowi Kustroniowi oraz innym imiennym i bezimiennym bohaterom września 1939 roku …

Gimnazjum nr 2 im. Jana Pawła II[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2000 roku gimnazjum nadano imię Jana Pawła II i sztandar, poświęcony przez bp. Mariusza Leszczyńskiego[8]. W izbie patrona znajduje się wciąż wiele pamiątek po papieżu Polaku, jak piuska, czy pióro. Na ścianie na korytarzu wisi obraz świętego z napisanym przez papieża błogosławieństwem i inne przypominające o patronie rzeczy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Łukawiec leży na Szlaku Architektury Drewnianej (trasa VI).

  • Dawna cerkiew greckokatolicka pw. św. Dymitra Męczennika, wzniesiona w 1701 r. Przebudowana w 1923 r. (m.in. wzniesiono nowy babiniec z przedsionkiem, a do sanktuarium dobudowano zakrystię). Od 1947 r. nieużytkowana. W latach 60. XX w. zmieniona na magazyn. W 1987 r. uszkodzona w wyniku pożaru. Remont z odtworzeniem pierwotnego wyglądu części zachodniej przeprowadzono w latach 1990–1994. Obiekt należy do grupy tradycyjnych kościołów drewnianych Kościoła Wschodniego. Jej układ przestrzenny – plan trójdzielny i jednokopułowa bryła wyraźnie nawiązuje do najstarszych cerkwi drewnianych z XVI–XVII wieku[9].
  • Dawny kościół rzymskokatolicki pw. Objawienia Pańskiego (Trzech Króli), zbudowany w 1754 r. Według tradycji kościół został zakupiony i przeniesiony z Narola. Kościoł wielokrotnie odnawiano. W trakcie remontu w latach 1948–1950 zmieniono formę wieżyczki na sygnaturkę. Przy okazji remontu w latach 1974–1975 rozbudowano przedsionek. Ostatni remont przeprowadzono w roku 2007[10]. Kościół jest typowym przykładem skromnej budowli drewnianej, której forma kontynuuje w XVIII w., wykształcone jeszcze w średniowieczu rozwiązania. W latach 1944–2004 w kościele w Łukawcu znajdował się słynący łaskami obraz Matki Bożej Tartakowskiej z miejscowości Tartaków koło Sokala. Obecnie znajduje się on w nowym kościele parafialnym w Łukawcu, a jego kopia została poświęcona, koronowana i umieszczona w Tartakowie. Oryginał znajdujący się w Łukawcu, nazywany jest obrazem Matki Bożej Łukawieckiej.
  • Dzwonnica zawieszona między dwoma starymi dębami (obok kościoła).

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców stanowią katolicy. Parafia Łukawiec została wydzielona z parafii lubaczowskiej 1 lipca 1754 r.

Sanktuarium Matki Boskiej Łukawieckiej[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. NMP Królowej Polski, będący jednocześnie sanktuarium Matki Bożej Łukawieckiej został wybudowany w latach 1980–1989. Jest kościołem parafialnym Parafii Objawienia Pańskiego w Łukawcu. W kościele znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Łukawieckiej (dawniej Tartakowskiej) a przy nim wota. W wotach znajduje się także złoty różaniec Jana Pawła II, który został tam umieszczony w 2013 roku. Dzięki staraniom Mieczysława Mokrzyckiego, w 2013 roku przy sanktuarium powstała kaplica Jana Pawła II.

Przegląd Pieśni Maryjnej[edytuj | edytuj kod]

Festiwal powiatowy odbywa się co roku na placu szkolnym. Całość rozpoczyna msza w kościele parafialnym w Łukawcu, a następnie przy śpiewie Litanii Loretańskiej wszyscy udają się na plac szkolny. W 2015 roku przegląd odbył się w kościele NMP Królowej Polski w Łukawcu.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Gminna Biblioteka Publiczna w Wielkich Oczach – Filia w Łukawcu
  • Centrum Kształcenia
  • Wiejski Dom Kultury w Łukawcu

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik przyrodydąb szypułkowy, wysokość: 24 m, obwód pnia: 480 cm na wysokości 1,5 m
  • Rezerwat "Moczary" na terenie Leśnictwa Łukawiec, utworzony 19 kwietnia 2005 r. Jego powierzchnia to 12,25 ha. Rośliny chronione na terenie rezerwatu to m.in.: czosnek siatkowaty, śnieżyczka przebiśnieg, groszek wschodniokarpacki, podkolan zielonawy, litera jajowata, kruszczyk siny, storczyk Fucha, widłak wroniec. Do roślin rzadkich, które występują w rezerwacie zalicza się m.in. turzyca zgrzebłowata, trybula lśniąca i złoć pochwolistna.

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Ludowy Klub Sportowy "UNIA" Łukawiec

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-26].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945", Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 599
  7. Strona Kuratorium Oświaty w Rzeszowie. Dęby pamięci
  8. a b Strona szkoły, historia
  9. Strona szlaku architektury drewnianej
  10. Strona kosciolydrewniane.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]