Freediving

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Swobodne nurkowanie przy użyciu monopłetwy

Freediving (z ang. free – wolny, swobodny; diving – nurkowanie) – nurkowanie na wstrzymanym oddechu. Podczas zanurzenia nurek nie używa akwalungu, przez co freediving często jest błędnie nazywany nurkowaniem bezsprzętowym. Nie jest to do końca prawda, ponieważ freediverzy korzystają ze sprzętu takiego jak maski/okulary, specjalne płetwy, pianki/skóry pływackie, balast itp.

Historia[1][edytuj | edytuj kod]

Odkrycia archeologiczne na całym świecie dowodzą, że nurkowanie swobodne jest tak stare, jak sama ludzkość. Najstarsze tzw. śmietniska muszlowe, czyli kopce usypane z muszli małży spożywanych przez prehistorycznych ludzi, datowane są na 140 tysięcy lat. Najstarszą (datowaną na około 5500 rok p.n.e.) perłę wskazującą na podwodną aktywność człowieka odkryto w południowo-wschodniej części Półwyspu Arabskiego. Źródła dowodzą, że nurkowanie na wstrzymanym oddechu w celu pozyskiwania owoców morza, gąbek i pereł było powszechnie praktykowane już w V-III w. p.n.e. Inne udokumentowane zastosowanie nurkowania na wstrzymanym oddechu dotyczy działań wojennych, m.in. podczas oblężenia Syrakuz (415 p.n.e.) czy oblężenia Tyru (333 p.n.e.).

Spośród starożytnych nurków najlepiej znane są Ama - japońskie i koreańskie poławiaczki m.in. pereł, homarów i ostryg, a także greccy poławiacze gąbek wykorzystujący metodę skandalopetra.

Współczesny freediving[1][edytuj | edytuj kod]

Współczesny freediving związany jest z Europą Południową, a jego popularność wynika z wynalezienia okularów nurkowych i ich stosowaniu przez łowców podwodnych. Pierwszy oficjalny rekord głębokościowy we freedivingu ustanowił Raimondo Bucher w 1949 roku nurkując na 30 m. Barierę 50 metrów podczas oficjalnej próby jako pierwszy pokonał  Enzo Maiorca w 1961 roku. Bariera 100 metrów została pokonana na wstrzymanym oddechu przez w 1976 roku, a Jacques'a Mayol'a, a na 150 metrów jako pierwszy freediver zanurkował Włoch Umberto Pelizzari w 1999 roku. "Najgłębszym człowiekiem świata" jest Austriak Herbert Nitsch, który zanurkował w 2007 roku na 214 metry.

W 1991 roku powstała AIDA International - międzynarodowa federacja zrzeszająca narodowe federacje nurków na wstrzymanym oddechu. AIDA International organizuje zawody międzynarodowe, opracowuje standardy edukacji i bezpieczeństwa, a także udoskonala regulacje dotyczące zmagań sportowych[2].

Rodzaje konkurencji[edytuj | edytuj kod]

Sport ten dzielimy na[3]:

  • konkurencje głębokościowe – gdzie celem jest osiągnięcie jak największej głębokości:
    • stały balast – nurek zanurza się i wynurza wyłącznie o własnych siłach, przy czym zastosowany balast jest stały i nie można go odrzucać; można używać płetw lub monopłetwy, a także dozwolone jest jednokrotne złapanie się za linę w celu zakończenia zanurzania oraz rozpoczęcia wynurzania;
    • free immersion – nurkowanie bez płetw, zawodnik pokonuje drogę w dół i do góry podciągając się rękoma po linie; nie ma znaczenia, czy zanurzenie będzie następowało „głową w dół” czy „nogami w dół”;
    • zmienny balast – zawodnik zanurza się z dodatkowym balastem, który zostawia na dole i powraca o własnych siłach korzystając z płetw i/lub liny;
    • no limits – zawodnik zanurza się z dodatkowym balastem, najczęściej na specjalnej konstrukcji zwanej „windą”, wynurza zaś w dowolnie wybrany przez siebie sposób, najczęściej za pomocą balonu z powietrzem lub dmuchanej kamizelki.
  • konkurencje basenowe
    • dynamika w płetwach – zawodnik ma za zadanie przepłynąć jak najdłuższy dystans pod wodą korzystając z płetw lub monopłetwy;
    • dynamika bez płetw – zawodnik ma za zadanie przepłynąć jak najdłuższy dystans pod wodą bez płetw;
    • statyka – statyczne wstrzymywanie oddechu (nurek nie porusza się w celu zmniejszenia zużycia tlenu), konkurencja polegająca na jak najdłuższym wstrzymaniu oddechu pod wodą.

Oficjalne rekordy świata uznane przez AIDA International[edytuj | edytuj kod]

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 72 m Japonia Sayuri Kinoshita 2016-04-26 Bahamy Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast (Constant Weight Apnea – CWT) 104 m Włochy Alessia Zecchini 2017-05-02 Bahamy Dean's Blue Hole, Bahamy
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 191 m Polska Magdalena Solich - Talanda 2017-07-01 Polska Opole, Polska
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 243 m Polska Magdalena Solich - Talanda 2018-06-29 Serbia Belgrad, Serbia
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 9 min. 2 sek. Rosja Natalia Mołczanowa 2013-06-29 Serbia Belgrad, Serbia
Free immersion (Free immersion Apnea - FIM) 91 m Holandia Jeanine Grasmeijer 2016-09-06 Antyle Holenderskie Kralendijk, Antyle Holenderskie
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 130 m Holandia Nanja Van Den Broek 2015-10-18 Egipt Szarm el-Szejk, Egipt
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 160 m Stany Zjednoczone Tanya Streeter 2002-08-17 Turks i Caicos Turks i Caicos
Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 102 m Nowa Zelandia William Trubridge 2016-07-20 Bahamy Dean's Blue Hole, Bahamy
Stały balast (Constant Weight Apnea – CWT) 129 m Rosja Aleksiej Mołczanow 2017-05-02 Bahamy Dean's Blue Hole, Bahamy
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 244 m Polska Mateusz Malina 2016-07-03 Finlandia Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 300 m Polska Mateusz Malina,

Grecja Giorgos Panagiotakis

2016-07-02 Finlandia Turku, Finlandia
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 11 min. 35 sek. Francja Stéphane Mifsud 2009-06-08 Francja Hyeres, Francja
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 124 m Nowa Zelandia William Trubridge 2016-05-02 Bahamy Dean's Blue Hole, Bahamy
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 146 m Grecja Stavros Kastrinakis 2015-11-01 Grecja Kalamata, Grecja
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 214 m Austria Herbert Nitsch 2007-06-14 Grecja Spetses, Grecja

Freediving w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 2004 roku powstała w Polsce pierwsza organizacja w kraju skupiająca ludzi uprawiających freediving – Stowarzyszenie Freediving Poland (SFP). Celem SFP jest popularyzacja freedivingu, poprawianie bezpieczeństwa nurkujących freediverów oraz wpływanie na wzrost świadomości wśród płetwonurków pragnących uprawiać ten rodzaj nurkowania[6]. Stowarzyszenie Freediving Poland jest narodowym członkiem organizacji międzynarodowej AIDA International, dzięki czemu posiada prawo do organizowania w Polsce zawodów w randze mistrzostw Polski, a także jest organem nominującym reprezentantów kraju na zawody AIDA w randze mistrzostw świata.

Do najbardziej utytułowanym freediverów w Polsce należą: Mateusz Malina, mistrz świata z 2015, 2016, 2018 roku w DNF, rekordzista świata AIDA w dynamice w płetwach (300 m)[5] oraz rekordzista świata AIDA w dynamice bez płetw (244 m)[4], Krzysztof Dąbrowski, basenowy mistrz Polski z 2012 roku oraz wicemistrz Polski z 2015 i 2017 roku, Robert Cetler - wielokrotny rekordzista Polski we wszystkich dyscyplinach basenowych i głębokościowych, Magdalena Solich - Talanda - basenowa mistrzyni świata 2016 i 2018 w dynamice w płetwach i bez płetw, rekordzistka świata w dynamice bez płetw (191 m) i w dynamice w płetwach (243 m)[4], Emilia Biała - wicemistrzyni świata z 2011 roku w dyscyplinie dynamika w płetwach, Julia Kozerska - basenowa wicemistrzyni świata 2016 i 2018 w dynamice w płetwach, wicemistrzyni świata w dynamice bez płetw 2018 r., mistrzyni Polski z 2014, 2015 i 2017 roku[7].

Oficjalne rekordy Polski[edytuj | edytuj kod]

Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 46 m Polska Agata Bogusz 2017-07-28 Filipiny Panglao, Filipiny
Stały balast (Constant Weight Apnea – CWT) 85 m Polska Agata Bogusz 2017-07-27 FilipinyPanglao, Filipiny
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 200 m Polska Magdalena Solich - Talanda 2018-04-21 Polska Łomianki, Polska
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 243 m Polska Magdalena Solich - Talanda 2018-06-29 Serbia Belgrad, Serbia
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 6 min. 27 sek. Polska Adelina Hetnar–Michaldo 2016-05-28 Polska Lublin, Polska
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 66 m Polska Agata Bogusz 2016-05-01 FilipinyPanglao, Filipiny
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT)
No limits (No-Limits Apnea – NLT)

Aktualny rekord Polski w pływaniu dynamicznym bez płetw kobiet wynosi 200m i jest odległością dłuższą niż aktualny rekord świata (191 m). Rozbieżność wynika z faktu, iż próba Magdaleny Solich - Talandy w dniu 21 kwietnia 2018 roku sędziowana była przez sędziów tej samej narodowości co zawodniczki, a to, zgodnie z zasadami AIDA International, wyklucza możliwość uznania wyniku za rekord Świata.

  • Mężczyźni[5]
Dyscyplina Rekord Zawodnik Data Miejsce
Stały balast bez płetw (Constant Weight Apnea Without Fins – CNF) 83 m Polska Mateusz Malina 2013-11-28 Egipt Dahab, Egipt
Stały balast (Constant Weight Apnea – CWT) 100 m Polska Mateusz Malina 2010-09-28 Egipt Szarm el-Szejk, Egipt
Pływanie dynamiczne bez płetw (Dynamic Apnea Without Fins – DNF) 244 m Polska Mateusz Malina 2016-07-03 Finlandia Turku, Finlandia
Pływanie dynamiczne z płetwami (Dynamic Apnea With Fins – DYN) 300 m Polska Mateusz Malina 2016-07-02 Finlandia Turku, Finlandia
Statyczne wstrzymywanie oddechu (Static Apnea – STA) 8 min. 46 sek. Polska Mateusz Malina 2018-06-30 Serbia Belgrad, Serbia
Nurkowanie bez płetw (Free Immersion Apnea – FIM) 113 m Polska Mateusz Malina 2014-11-27 Bahamy Long Island, Bahamy
Zmienny balast (Variable Weight Apnea – VWT) 70 m Polska Piotr Wawer 2007-08-15 Polska Hańcza, Polska
No limits (No-Limits Apnea – NLT) 80 m Polska Robert Cetler 2007-08-15 Polska Hańcza, Polska

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Historia | Stowarzyszenie Freediving Poland (pol.). Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03].
  2. Forewords. www.aidainternational.org. [dostęp 2015-11-03].
  3. AIDA International: Disciplines (ang.). [dostęp 2012-01-20].
  4. a b c d AIDA International: World records (ang.). [dostęp 2017-09-29].
  5. a b c d e Stowarzyszenie Freediving Poland – Rekordy. Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2017-09-29].
  6. Cel | Stowarzyszenie Freediving Poland (pol.). Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03].
  7. Freediverzy | Stowarzyszenie Freediving Poland (pol.). Stowarzyszenie Freediving Poland. [dostęp 2015-11-03].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]