Abd Rabbuh Mansur Hadi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Abd Rabbuh Mansur Hadi
عبد ربه منصور الهادي
Abd Rabbuh Mansur Hadi 2013.jpg
Data i miejsce urodzenia 1 września 1945
Zakin
Jemen 2. Prezydent Jemenu
Okres od 25 lutego 2012[1][2]
Przynależność polityczna Generalny Kongres Ludowy
Poprzednik Ali Abd Allah Salih
Jemen 2. Wiceprezydent Jemenu
Okres od 3 października 1994
do 25 lutego 2012
Przynależność polityczna Generalny Kongres Ludowy
Poprzednik Ali Salim al-Bajd
Następca Chalid Bahah
Abd Rabbuh Mansur Hadi
generał
Przebieg służby
Lata służby 1964-1994
Siły zbrojne  Jemen
Główne wojny i bitwy Konflikt adeński
Wojna domowa w Jemenie (1994)
Młody Abd Rabbuh Mansur Hadi w służbie wojskowej Jemenu Południowego
Abd Rabbuh Mansur Hadi i William Hague. (2012)
Abd Rabbuh Mansur Hadi podczas spotkania z Chuckiem Hagelem. (2013)
Abd Rabbuh Mansur Hadi i John Kerry. (2013)

Abd Rabbuh Mansur Hadi (عبد ربه منصور هادي [ʕæbd ˈrɑbːʊh mɑnˈsˤuːr ˈhæːdiː], ur. 1 września 1945 w Zakin) – jemeński polityk i wojskowy, wiceprezydent Jemenu od 3 października 1994 do 25 lutego 2012. Od 4 czerwca do 23 września 2011 oraz od 23 listopada 2011 do 25 lutego 2012 pełniący obowiązki głowy państwa w zastępstwie prezydenta Alego Abda Allaha Saliha, od 25 lutego 2012 prezydent Jemenu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Abd Rabbuh Mansur Hadi urodził się w 1945 w miejscowości Zakin w prowincji Abjan, w ówczesnym Protektoracie Adeńskim. Po rozpoczęciu służby wojskowej kształcił się w zakresie taktyki w Wielkiej Brytanii. Po uzyskaniu niezależności przez Jemen, przez cztery lata przebywał na szkoleniu wojskowym w ZSRR. W 1994 przez krótki okres zajmował stanowisko ministra obrony[3].

W armii uzyskał stopień generała dywizji. 3 października 1994 objął nowo utworzony urząd wiceprezydenta Jemenu u boku prezydenta Alego Abd Allaha Saliha[4]. Jest członkiem prezydenckiej partii Generalny Kongres Ludowy[5].

Plan transferu władzy w ręce wiceprezydenta[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rewolucja w Jemenie.

Pod koniec stycznia 2011 w Jemenie doszło do wybuchu masowych protestów przeciwko polityce prezydenta Saliha. Demonstracje przybrały z czasem na sile, a wśród głównych żądań pojawiły się hasła natychmiastowej dymisji prezydenta[5]. W celu zażegnania kryzysu 10 kwietnia 2011 Rada Współpracy Zatoki Perskiej (GCC) przedstawiła plan działań politycznych, który zakładał rezygnację Saliha na rzecz wiceprezydenta Mansura Hadiego oraz gwarantował prezydentowi immunitet sądowy. Prezydent Salih zaakceptował propozycję, natomiast opozycja skupiona w koalicji Wspólny Front odrzuciła ją ze względu na brak ram czasowych jego rezygnacji i możliwości uniknięcia przez Saliha odpowiedzialności za swoje działania z czasów sprawowania władzy[6].

21 kwietnia 2011 Rada Współpracy Zatoki Perskiej zaproponowała nowe, bardziej skonkretyzowane porozumienie polityczne, przewidujące ustąpienie Saliha na rzecz wiceprezydenta Mansura Hadiego w ciągu 30 dni od dnia podpisania porozumienia oraz utworzenie wspólnego rządu jedności narodowej złożonego z przedstawicieli partii rządzącej i partii opozycyjnych na czele z premierem wywodzącym się z tych drugich. Plan zakładał przeprowadzenie wyborów prezydenckich w ciągu 2 miesięcy oraz gwarantował immunitet sądowy ustępującemu prezydentowi Salihowi[7][8]. Prezydent zaakceptował propozycję[9]. Opozycja, choć początkowo przeciwna, ostatecznie również poparła warunki porozumienia po otrzymaniu gwarancji wypełnienia porozumienia ze strony państw Rady Współpracy Zatoki Perskiej, Stanów Zjednoczonych i państw europejskich[10].

30 kwietnia 2011, w dzień planowanego podpisania porozumienia, nie doszło ostatecznie do jego zawarcia, po tym jak prezydent Salih, stwierdził, że może podpisać je wyłącznie jako przewodniczący Powszechnego Kongresu Ludowego, a nie jako prezydent kraju, co opozycja uznała za złamanie uzgodnionych warunków[11]. 22 maja 2011 Salih ponownie odmówił podpisania porozumienia, podając jako przyczynę nieobecność liderów opozycji, którzy podpisali plan dzień wcześniej. Ostatecznie plan nie został zrealizowany, a wiceprezydent Hadi nie przejął w oparciu o niego władzy[12].

Przejęcie obowiązków prezydenta[edytuj | edytuj kod]

Abd Rabbuh Mansur Hadi przejął obowiązki prezydenta Jemenu dopiero 4 czerwca 2011, gdy prezydent Salih udał się do Arabii Saudyjskiej na leczenie, po tym jak został ranny w czasie zamachu bombowego na pałac prezydencki poprzedniego dnia. W wyniku wybuchu Salih doznał poparzeń ciała, a w jego klatce piersiowej utknął odłamek granatu. Otoczenie i współpracownicy prezydenta zadeklarowali, że nieobecność głowy państwa jest tymczasowa, a po zakończeniu leczenia powróci on do kraju[13]. Hadi pełnił obowiązki prezydenta do 23 września 2011, kiedy do Jemenu powrócił Ali Abd Allah Salih[14][15].

23 listopada 2011 prezydent Salih podpisał w Rijadzie porozumienie pokojowe wynegocjowane przez Radę Współpracy Zatoki Perskiej, na mocy którego zrzekł się władzy w zamian za objęcie go immunitetem sądowym. Zachował tylko honorowy tytuł prezydenta na okres 90 dni, a całą władzę wykonawczą przekazał w ręce wiceprezydenta. Dokument podpisany także przez opozycję gwarantował powołanie rządu jedności narodowej na czele z premierem wywodzącym się z szeregów opozycyjnych oraz zorganizowanie wyborów prezydenckich w ciągu 90 dni z Hadim jako jedynym kandydatem, potwierdzających jego mandat społeczny. Ukonstytuowane w ten sposób władze miały w ciągu dwóch lat opracować projekt nowej konstytucji i przeprowadzić wybory parlamentarne i prezydenckie. 26 listopada 2011 Hadi wyznaczył datę wyborów prezydenckich na 21 lutego 2012[16][17][18].

Zaprzysiężenie na stanowisku prezydenta[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z planem wynegocjowanym przez GCC, 21 lutego 2012 w Jemenie odbyły się wybory prezydenckie, w których jedynym kandydatem był Hadi. Przy frekwencji wyborczej wynoszącej 66%, zdobył on 99,8% głosów. 25 lutego 2012 został zaprzysiężony na stanowisku nowego prezydenta Jemenu. Nowy prezydent w swoim przemówieniu zobowiązał się do utrzymania jedności kraju, niepodległości i integralności terytorialnej. Zadeklarował otwarcie się na dialog ze wszystkimi opcjami politycznymi, co na celu miało poprawę bezpieczeństwa wewnętrznego i odbudowę gospodarki. Zaapelował do obywateli o zjednoczenie i nowe otwarcie na rzecz Jemenu. Obiecał repatriację uchodźców, zmuszonych do opuszczenia kraju z powodu walk. Zapowiedział kontynuację kampanii antyterrorystycznej przeciwko al-Kaidzie na południu Jemenu[19][20][21].

27 lutego 2012 w pałacu prezydenckim odbyła się uroczysta ceremonia, podczas której Ali Abd Allah Salih, przekazał władzę nowo zaprzysiężonemu prezydentowi[22]. Hadi objął władzę na czas dwuletniej kadencji, po której zaplanowano organizację nowych wyborów parlamentarnych i prezydenckich[19][23].

W marcu 2013 rozpoczęły się rozmowy na rzecz narodowego dialogu. Północna cześć kraju i prezydent Hadi forsowali federalny model państwa, podczas gdy separatyści z Południa żądali powołania konfederacji. 21 stycznia 2014 Narodowe Forum Dialogu przedłużyło kadencję Hadiego o rok oraz zatwierdziło federalizm. Hadi będzie nadzorować proces pokojowy w kraju, przekształcenie Jemenu w państwo federalne i tworzenie nowej konstytucji. Federacja Jemenu ma się składać z sześciu regionów (na północy Azal, Saba, Janad and Tahama oraz na południu Aden i Hadramaut)[24]. Stolica będzie posiadał specjalny status administracyjny. Prezydent Hadi może dokonywać również zmian w składzie rządu oraz Szury, wyższej izby parlamentu. Czynności te mają służyć konsolidacji kraju po rządach Saliha i wywrotowej działalności Al-Ka’idy Półwyspu Arabskiego na terenie Jemenu[25].

Zamach stanu i wojna domowa[edytuj | edytuj kod]

19 sierpnia 2014 rebelianci z ruchu Husi rozpoczęli ogólnokrajową ofensywę w sprzeciwie wobec polityki wewnętrznej władz kraju. W związku z przewidywanymi protestami i walkami, 21 września 2014 premier Muhammad Basindawa podał swój rząd do dymisji[26]. 9 listopada 2014 prezydent Hadi powołał nowy rząd, na którego czele stanął bezpartyjny dyplomata Chalid Bahah[27]. Posunięcie to jednak nie uspokoiło antyrządowych nastrojów i poszerzającej się rebelii. W styczniu 2015, mimo prób pokojowego załagodzenia konfliktu bojówki Husi rozpoczęły atak na stolicę kraju - Sanę. 19 stycznia 2015 premier Chalid Bahah padł ofiarom nieudanego zamachu na swoje życie, gdy opuszczał budynek rządowy po spotkaniu z prezydentem[28]. Następnego dnia bojówki zaatakowały i zdobyły pałac prezydencki, co było odczytywane jako początek zamachu stanu[29]. Prezydent Abd Rabbuh Mansur Hadi ukrył się w swoim prywatnym domu na przedmieściach, który został wkrótce otoczony a szef państwa pojmany. Doszło do krótkotrwałych rozmów między władzami a dowódcami szyickich bojówek, na podstawie których 22 stycznia 2015 prezydent Hadi podał się do dymisji z funkcji głowy państwa. Tego samego dnia ustąpił cały rząd Chalida Bahaha[30]. Zgodnie z jemeńską konstytucją, obowiązki głowy państwa powinien przejąć Przewodniczący Izby Reprezentantów Jahja al-Ra'i, jednak parlament zadecydował że prezydent powinien kontynuować sprawowanie urzędu do 22 kwietnia 2015, co jednak nie zostało wdrożone w życie[31]. 6 lutego 2015 rebelianci z ruchu Husi w telewizyjnym wystąpieniu ogłosili formalne przejęcie władzy w kraju i rozwiązanie parlamentu. Ogłoszono, że kompetencje Izby Reprezentantów przejmuje Rada Rewolucyjna, która na przestrzeni tygodni wybierze Radę Prezydencką - kolegialną głowę państwa[32]. Społeczność międzynarodowa natomiast nie uznała Rady Rewolucyjnej jako prawowitego rządu kraju. Wkrótce później prezydent opuścił stolicę i udał się na wschód Jemenu, obszar kontrolowany przez siły rządowe. W marcu 2015 międzynarodowa koalicja pod przywództwem Arabii Saudyjskiej (Bahrajn, Bangladesz, Egipt, Jordania, Katar, Kuwejt, Maroko, Senegal, Sudan i Zjednoczone Emiraty Arabskie)[33] rozpoczęła zbrojną interwencję w tym kraju mającą na celu obalenie ruchu Husi i zwrócenie pełnej władzy nad krajem rządowi i prezydentowi. 13 kwietnia 2015 prezydent Abd Rabbuh Mansur Hadi powołał Chalida Bahaha na urząd Wiceprezydenta Jemenu[34].

Przypisy

  1. Poprzednio pełnił obowiązki Prezydenta Jemenu od 4 czerwca 2011 do 23 września 2011 i ponownie od 23 listopada 2011 do 25 lutego 2012, kiedy Prezydent Ali Abd Allah Salih był niezdolny do sprawowania urzędu.
  2. Prezydent Abd Rabbuh Mansur Hadi formalnie podał się do dymisji 22 stycznia 2015 w związku z ofensywą szyickich bojówek Husi na stolicę kraju Sanę, 6 lutego 2015 rebelianci sformowali Radę Rewolucyjną jako najwyższy organ władzy w kraju a na jej czele stanął Muhammad Ali al-Husi. Społeczność międzynarodowa nie uznała jednak samozwańczego rządu i zadeklarowała poparcie dla prezydenta. Obecnie w kraju trwa wojna domowa między bojówkami Husi kontrolującymi zachodnią część Jemenu oraz rządem Hadiego wspieranym przez koalicję pod przywództwem Arabii Saudyjskiej.
  3. Yemen's New Acting President: Abd Rabu Who? (ang.). bigthink.com, 5 czerwca 2011. [dostęp 2011-09-29].
  4. CIA The World Factbook - Yemen (ang.). cia.gov. [dostęp 2011-04-26].
  5. 5,0 5,1 Jemen: opozycja chce rozmawiać z wiceprezydentem (pol.). wprost.pl, 2 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-26].
  6. Yemen unrest: Opposition rejects Gulf Arab proposal (ang.). BBC News, 11 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-26].
  7. Yemen: Gulf bloc offers Ali Abdullah Saleh new proposal (ang.). BBC News, 21 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-26].
  8. Abdal Rab Mansur Al-Hadi to be next Yemen President (ang.). pakobserver.net, 21 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-26].
  9. Yemen leader Saleh agrees to step down under Gulf plan (ang.). BBC News, 23 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-26].
  10. Yemen: Opposition backs GCC plan for Saleh resignation (ang.). BBC News, 25 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-26].
  11. Yemen unrest: Doubts over deal as Saleh fails to sign (ang.). BBC News, 30 kwietnia 2011. [dostęp 2011-06-07].
  12. Yemen unrest: Gulf states suspend transition deal (ang.). BBC News, 22 maja 2011. [dostęp 2011-06-07].
  13. Yemenis rejoice as Saleh leaves but fighting continues (ang.). BBC News, 5 czerwca 2011. [dostęp 2011-06-07].
  14. Wielkie zaskoczenie w Jemenie - prezydent wrócił do kraju (pol.). wp.pl, 2011-09-23. [dostęp 2011-09-24].
  15. Yemen President Ali Abdullah Saleh returns to Sanaa (ang.). BBC News, 23 września 2011. [dostęp 2011-09-29].
  16. Yemen's Saleh signs deal to give up power (ang.). Reuters, 23 listopada 2011. [dostęp 2011-11-27].
  17. Yemen to hold presidential vote on Feb 21 (ang.). emirates247.com, 27 listopada 2011. [dostęp 2011-11-27].
  18. Prezydent przekaże władzę. Wybory w lutym (pol.). rp.pl, 26 lutego 2011. [dostęp 2011-11-27].
  19. 19,0 19,1 Dostał prawie 100% głosów. Był... jedynym kandydatem (pol.). wp.pl, 25 lutego 2012. [dostęp 2012-02-25].
  20. New Yemen President Abdrabbuh Mansour Hadi takes oath (ang.). BBC News, 25 lutego 2012. [dostęp 2012-02-28].
  21. Yemen says vote turnout over 60 percent despite boycott (ang.). Reuters, 25 lutego 2012. [dostęp 2012-02-28].
  22. Po 33 latach oddał władzę - "Osądzić mordercę" (pol.). wp.pl, 27 lutego 2012. [dostęp 2012-02-27].
  23. Yemen's president Ali Abdullah Saleh cedes power (ang.). BBC News, 27 lutego 2012. [dostęp 2012-02-28].
  24. Yemen to become six-region federation (ang.). Al Dżazira, 2014-01-21. [dostęp 2014-02-10].
  25. Yemen's national dialogue conference concludes with agreement (ang.). BBC News, 2014-01-21. [dostęp 2014-01-21].
  26. Yemen’s Prime Minister Resigns Amid Violence (ang.). time.com, 21 września 2014. [dostęp 2015-01-23].
  27. Yemen cabinet sworn in despite ex-leader's boycott call (ang.). dailymail.co.uk, 9 listopada 2014. [dostęp 2015-01-23].
  28. Zamach na premiera Jemenu. Khaled Baha przeżył, ale musi się ukrywać (pol.). polskatimes.pl, 19 stycznia 2015. [dostęp 2015-01-23].
  29. Jemen: szyiccy rebelianci zdobyli pałac prezydencki w Sanie (pol.). Polskie Radio, 20 stycznia 2015. [dostęp 2015-01-23].
  30. Dymisja premiera i prezydenta. Rebelianci świętują, USA redukują personel ambasady (pol.). tvn24.pl, 23 stycznia 2015. [dostęp 2015-01-23].
  31. Cabinet and Hadi resign (ang.). Yemen Times, 22 stycznia 2015. [dostęp 2015-01-25].
  32. Huti przemawiają w telewizji: Rozwiązaliśmy parlament. Rządzić będzie prezydium (pol.). tvn24.pl, 6 lutego 2015. [dostęp 2015-02-07].
  33. Yemen military action denounced by Iran as 'dangerous step', The Globe and Mail, 2015-03-26
  34. Yemen's ex-premier Khaled Bahah named as vice president, USA Today, 2015-04-13