Wojna domowa w Jemenie (od 2015)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Jemenie
Ilustracja
Obszary zajęte przez poszczególne strony (stan na 6 grudnia 2017), tereny kontrolowane przez: siły rządowe – czerwony, Najwyższą Radę Polityczną (ruch Huti) – zielony, oddziały lojalne wobec Alego Abd Allaha Saliha – pomarańczowy, separatystów południowojemeńskich – oliwkowy, Ansar asz-Szari’a – biały, niezależne ugrupowania – niebieski
Czas od 19 marca 2015
Miejsce  Jemen,  Arabia Saudyjska
Strony konfliktu
 Jemen (siły rządowe i oddziały paramilitarne)

Wsparcie militarne:
 Arabia Saudyjska
 Zjednoczone Emiraty Arabskie
 Bahrajn
 Kuwejt
 Jordania
 Maroko
 Sudan
 Katar (do czerwca 2017)


 Stany Zjednoczone


Wsparcie niemilitarne:
 Wielka Brytania
 Francja


Jemen Najwyższa Rada Polityczna (do sierpnia 2016 Rada Rewolucyjna)

Wsparcie militarne:
 Iran[1]


Wsparcie niemilitarne:
Hezbollah





Dowódcy
Jemen Abd Rabbuh Mansur Hadi

Arabia Saudyjska Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud
Zjednoczone Emiraty Arabskie Chalifa ibn Zajid Al Nahajjan
Kuwejt Sabah al-Ahmad al-Dżabir as-Sabah
Bahrajn Hamad ibn Isa Al Chalifa
Sudan Umar al-Baszir
Jordania Abdullah II
Maroko Muhammad VI


Stany Zjednoczone Donald Trump


Byli:
Katar Tamim ibn Hamad Al Sani
Stany Zjednoczone Barack Obama

Jemen Huti

Al-Ka’ida

  • ShababFlag.svg Qasim al-Raymi
  • ShababFlag.svg Nasir al-Wuhayshi (do czerwca 2015)


Państwo Islamskie

  • Flag of Islamic State of Iraq.svg Abu Bilal al-Harbi
Siły
Jemen 35 tys. żołnierzy oraz członków milicji

  • Łącznie ponad 180 samolotów wojskowych państw koalicji (w tym 100 Arabii Saudyjskiej)
  • Arabia Saudyjska 150 tys. żołnierzy Saudyjskich Sił Zbrojnych, od początku zaangażowani jedynie częściowo
  • Sudan 10 tys. żołnierzy
Jemen 220 tys. – 280 tys. rebeliantów


ShababFlag.svg Al-Ka'ida: 1000 – 3000



Flag of Islamic State of Iraq.svg Państwo Islamskie: 300

Wojna domowa w Jemenie – konflikt zbrojny w Jemenie trwający od 19 marca 2015 pomiędzy oddziałami rządowymi lojalnymi wobec obecnego prezydenta Abd Rabbuha Mansura Hadiego wraz ze sprzymierzeńcami oraz rebeliantami z ruchu Huti wraz z częścią armii jemeńskiej popierającej byłego prezydenta Alego Abd Allaha Saliha. W konflikcie uczestniczą również Al-Ka’ida Półwyspu Arabskiego (AQAP) oraz Państwo Islamskie, które ze sobą rywalizują[2][3].

Według ONZ od początku konfliktu w marcu 2015 do 25 października 2016 zginęło ponad 7 tys. cywilów, a około 37 tys. zostało rannych. Ponadto 21 milionów osób wymagało pomocy lekarskiej[4].

Tło[edytuj]

Współczesny Jemen powstał w wyniku zjednoczenia Jemeńskiej Republiki Arabskiej (północ) oraz Ludowo-Demokratycznej Republiki Jemenu (południe) w 1990 roku. Obie części są podzielone pod względem religijnym – większość mieszkańców północy jest zajdytami (ugrupowanie szyickie), a południa sunnitami.

Jedną z organizacji był szyicki ruch Huti (stosowana także nazwa "Husi"), którego nazwa została wzięta od nazwiska duchowego przywódcy, Husajna Badreddina al‑Hutiego silnie związanego z Iranem (spędził tam część swojego życia i pozostawał w bliskich stosunkach z ajatollahem Alim Chameneim). Ruch ten rozpoczął antyrządową rebelię w 2004 roku. Głównym motywem Huti było wówczas dążenie do uzyskania autonomii dla regionu, w którym mieszkają[5]. W tym samym roku został zabity przez jemeńskie siły bezpieczeństwa dotychczasowy lider Husajn Badreddin al‑Huti, przywództwo nad rebeliantami objęli jego trzej bracia. W ciągu pierwszej dekady XXI wieku konflikt przybierał i tracił na sile, czego efektem było zawarcie licznych porozumień pokojowych pomiędzy Huti a władzami centralnymi Jemenu[6].

W styczniu 2011 roku doszło w Jemenie do masowych protestów na fali Arabskiej Wiosny, w wyniku których 25 lutego 2012 r. ówczesny prezydent Ali Abd Allah Salih, który rządził krajem od jego zjednoczenia w 1990 r., przekazał stanowisko szefa państwa nowo wybranemu prezydentowi Abdowi Rabbuhowi Mansurowi Hadiemu. W wyborach prezydenckich brał udział tylko jeden kandydat i zostały one zbojkotowane przez Huti oraz plemiona na południu kraju. Równolegle ze sporem o prezydenturę ponownie zaostrzył się konflikt pomiędzy szyickimi Huti a sunnickimi plemionami.

 Osobny artykuł: Rewolucja w Jemenie.

We wrześniu 2014 r. po kilku tygodniowych protestach społecznych, których przyczyną było obniżenie dotacji do paliwa, Hutich pokonali armię jemeńską i zajęli stolicę Jemenu, Sanę. W wyniku negocjacji dotychczasowy rząd poddał się do dymisji, a rebelianci uzyskali znacznie większy wpływ na politykę państwa[7].

20 styczniu 2015, niezadowoleni z propozycji zmiany konstytucji zakładającej federalizacje kraju z podziałem sześć części, bojownicy Hutich po krótkiej walce zajęli pałac prezydencki, siedzibę szefa rządu oraz lokalne media. Kilka godzin po tych wydarzeniach przywódca bojowników – Huti Abdel-Malek al-Huti – wystąpił w orędziu telewizyjnym[8]. Skrytykował on w nim sprawującego urząd prezydenta Abd ar-Raba Mansura al-Hadiego oskarżając go o sprawowanie władzy w sposób autokratyczny[9]. Zażądał on również zmian w konstytucji które zwiększyłyby reprezentację parlamentarną północnych regionów Jemenu skąd pochodzi większość osób będących Huti[10].

Prezydent Abdrabbuh Mansur Hadi został objęty aresztem domowym i zmuszony do ustąpienia ze stanowiska. Przywódcy rebeliantów ogłosili następnie rozwiązanie parlamentu i utworzenie 6 lutego 2015 roku Rady Rewolucyjnej[6] sprawującej obecnie władzę jedynie w południowo-zachodniej części terytorium państwa, w tym również w stolicy[11]. Rada Rewolucyjna nie jest uznawana na arenie międzynarodowej[12].

Po miesiącu uwięzienia, 20 lutego 2015 Hadi z uciekł z aresztu do Adenu, gdzie posiada powszechne poparcie. Następnie wystąpił w telewizji gdzie, oświadczył, że przejęcie władzy przez Huti było bezprawne i jest on wciąż konstytucyjnym prezydentem Jemenu[13][14]. Były prezydent Ali Abdullah Saleh, uważany za aktywnego zwolennika Huti podczas zajęcia kilka miesięcy wcześniej Sany, publicznie potępił Hadiego oraz rozkazał udać mu się na wygnanie z kraju[15].

W trwającej obecnie wojnie domowej Huti współpracowali do grudnia 2017 z byłym prezydentem Ali Abd Allah Salihem pomimo trwania dotychczas wieloletniego konfliktu władz centralnych Jemenu z tym ugrupowaniem gdy Salih był prezydentem[16].

 Osobny artykuł: Rebelia szyitów w Jemenie.

W wojnie domowej bierze również udział Al'Kaida Półwyspu Arabskiego, przeciwko której rząd Jemenu (wspierany przez Stany Zjednoczone) zaczął walczyć jeszcze przed obecnym konfliktem.

 Osobny artykuł: Rebelia islamska w Jemenie.

Powiązania zagraniczne[edytuj]

Jednym z aspektów wojny domowej w Jemenie jest regionalna rywalizacja sunnickiej Arabii Saudyjskiej z szyickim Iranem. Obie strony popierają przeciwne sobie frakcje: Arabia Saudyjska prezydenta Hadiego a Iran szyickich Hutich[17].

Przebieg[edytuj]

Początek konfliktu[edytuj]

Pierwsza potyczka nastąpiła 19 marca 2015 roku na lotnisku w Adenie. Starcie wygrały siły lojalne wobec prezydenta Abd Rabbuha Mansura Hadiego. Bezpośrednią przyczyną walki było niezaakceptowanie decyzji prezydenta Hadiego o zdymisjonowaniu generała Abdul-Hafez al-Saqqafa 3 marca 2015 roku. Był on jednym z dowódców Special Security Forces (stworzonej do walki z rebelią islamską uzbrojonej formacji podlegająca pod ministerstwo spraw wewnętrznych[18]) w Adenie oraz zwolennikiem ruchu Hutich[19].

20 marca doszło do zamachu terrorystycznego na meczet w Sanie. W odpowiedzi na te wydarzenie przywódca Hutich ogłosił mobilizację swoich oddział w celu walki z islamskimi radykałami, w tym jedną z gałęzi Al-ka'idy. Oskarżył także Hadiego o wspieranie organizacji terrorystycznych.

Abd Rabbuh Mansur Hadi w przemówieniu telewizyjnym 21 marca 2015 oświadczył, że jest prawowitym prezydentem Jemenu oraz zadeklarował, że „Przywrócimy bezpieczeństwo w kraju a w Sanie zamiast flagi Iranu, będzie wisieć flaga Jemenu”. Oficjalnie ogłosił również Aden tymczasową stolicą państwa z powodu zajęcia Sany przez Huti.

Zajęcie Ta'izz[edytuj]

Siły Huti wspierane przez oddziały lojalne wobec Saliha wkroczyły do Ta'izz, trzeciego co do wielkości miasta Jemenu w dniu 22 marca 2015. Szybko przejęły kluczowe punkty w mieście, napotykając niewielki opór, choć jeden z protestujących został zastrzelony, a pięciu innych zostało rannych[20]. Zagraniczne media zaczęły wówczas sugerować, że Jemen znalazł się na krawędzi wojny domowej[21].

Zajęcie zachodniego wybrzeża[edytuj]

W dniu 23 marca 2015 roku, siły Huti rozszerzyły kontrolowane przez siebie terytorium w kierunku strategicznej cieśniny Bab al-Mandab będącej drogą, przez która przepływa znaczna część światowego handlu morskiego[22].

31 marca Huti zajęli bazy wojskowe wraz ze znajdującymi się w nich magazynami broni, które zostały wcześniej opuszczone przez prorządowe wojsko[23]. Dzięki zajęciu tego obszaru przejęli kontrolę nad cieśniną Bab al-Mandab, będącej ważnym punktem żeglugowym na trasie EuropaDaleki Wschód[24].

Bitwa o Ad-Dali[edytuj]

Rebelianci z Huti w wyniku ciężkich walk 24 marca 2015 zajęli budynki administracji publicznej w mieście Ad-Dali. Zostały jednak one szybko wyparte przez oddziały rządowe[25]. Walki o miejscowość były kontynuowane do końca maja 2015, kiedy została ona utrzymana w posiadaniu przez lojalistów prezydenta Hadiego[26].

Walki o Aden[edytuj]

Aden jest drugim co do wielkości pod względem liczby mieszkańców miastem w Jemenie. Znajduje się w nim również największy w kraju port morski. W marcu 2015 roku milicje i jednostki wojskowe, wierne dla prezydenta Hadiego, w Adenie były rozproszone co ułatwiło postęp dla Hutich. Musieli oni walczyć na pięciu różnych frontach[27]. Port lotniczy Aden zawiesił wszystkie loty[28]. Walki rozpoczęły się 25 marca 2015 r., żołnierze popierające byłego prezydenta Ali Abd Allah Saliha przejęli międzynarodowe lotnisko, doszło również do starć w bazach wojskowych[29]. Hadi z powodu pogarszającej się sytuacji prawdopodobnie opuścił Aden łodzią. Następnego dnia był już w stolicy Arabii Saudyjskiej, Rijadzie, gdzie spotkał się z księciem Muhammadem ibn Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’udem, Ministrem Obrony Arabii Saudyjskiej[30]. W ciągu następnych dni Huti wraz z sojusznikami otoczyli Aden i weszli do miasta pomimo silnego oporu ze strony sił prorządowych oraz uzbrojonych mieszkańców[31][32]. Wkrótce wsparcia dla obrońców udzieliła Egipska Marynarka Wojenna, dokonując ostrzału z okrętów na morzu oraz lotnictwo koalicji[33]. Bezpośrednie działania zmierzające ku zajęciu centrum miasta rozpoczęli 29 marca. 2 kwietnia kompleks budynków służących jako tymczasowa siedziba prezydenta została zajęta przez rebeliantów[34]. Walki trwały nadal. Państwa Zatoki udzieliły szkolenia dla jemeńskich sił specjalnych oraz dostarczyły okrętem Arabii Saudyjskiej zaopatrzenie, w tym również dla cywilów[35]. Aden został całkowicie odbity z rąk Hutich 21 lipca 2015 roku, w wyniku operacji o kryptonimie Golden Arrow po kilku miesiącach walk[36]. Odzyskali również ponad 90% muhafazy Aden[37]. Po zakończeniu walk pomoc humanitarną udzielili m.in.: ONZ, Arabia Saudyjska oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie[38][39]. Oprócz tego ZEA wysłały specjalistów, aby dokonali koniecznych napraw terminalu pasażerskiego oraz wieży kontroli lotów poważnie zniszczonego lotniska w Adenie[40].

17 października 2015 roku do Adenu przybyły wojska Sudanu, w liczbie 10 tysięcy żołnierzy, aby wesprzeć koalicję[41][42].

W styczniu 2016 r. rozpoczęły się starcia z Al-ka'idą oraz Państwem Islamskim kontrolującymi część dzielnic Adenu[43].

Interwencja obcych państw[edytuj]

Arabia Saudyjska w czasie działań w Jemenie używa m.in. samolotów F-15.

W odpowiedzi na pogłoski, że Arabia Saudyjska mogłaby interweniować w Jemenie, przywódca Huti Ali al-Shami 24 marca 2015 roku stwierdził, że jego siły są w stanie zając większą część królestwa i nie zatrzymać się w Mekce, ale raczej Rijadzie[44].

26 marca 2015 r. Arabia Saudyjska wraz z ośmioma innymi państwami arabskimi i wsparciem logistycznym Stanów Zjednoczonych rozpoczęła interwencję wojskową o kryptonimie Przełomowa burza (arab. Asifat al-Hazm), skierowaną przeciwko rebeliantom z Huti[45]. We wspólnym oświadczeniu wydanym przez państwa Rady Współpracy Zatoki Perskiej (oprócz Omanu) poinformowała, że zdecydował się na interwencję przeciwko rebelii Huti w Jemenie na wniosek rządu Hadiego[46]. Król Arabii Saudyjskiej Salman ogłosił, iż Royal Air Force, miały pełną kontrolę nad przestrzenią powietrzną Jemenu w ciągu kilku godzin od rozpoczęcia operacji. Naloty miały na celu zahamowanie ekspansji rebeliantów Huti w kierunku terenów kontrolowanych Hadiego w południowym Jemenie[47].

Wojska koalicji użyły w operacji Przełomowa burza następujących sił: Arabia Saudyjska – 100 samolotów oraz wojska lądowe, Zjednoczone Emiraty Arabskie – 30 samolotów, Kuwejt, jak również Bahrajn – 15 samolotów, Katar – 10 samolotów, Maroko i Jordania – 6 samolotów. Oman, Egipt, Pakistan oraz Sudan udzieliły wsparcia dyplomatycznego i logistycznego, nie angażując się bezpośrednio w walkę[48]. Iran potępił prowadzone naloty i wezwał do natychmiastowego zaprzestania ataków na terytorium Jemenu[49].

Al-Jazeera poinformowała, że Muhammad Ali al-Husi, dowódca Huti mianowany w lutym 2015 roku przewodniczącym Rady Rewolucyjnej, został ranny w wyniku nalotów koalicji w Sanie w pierwszą noc kampanii[50].

Bombardowania zostały potwierdzone 21 kwietnia 2015 r., Saudyjscy urzędnicy poinformowali o rozpoczęciu operacji Restoring Hope (z ang. odnowić nadzieje). Składa się ona z działań politycznych, dyplomatycznych i wojskowych w celu zakończenia wojny[51].

W 15 grudnia 2015 r. został ogłoszony przez koalicję rozejm, który trwał do 1 stycznia 2016 r.[52]

8 października 2016 r. lotnictwo Arabii Saudyjskiej dokonały ataku w Sanie na uroczystość pogrzebową ojca ministra spraw wewnętrznych Dżalala al-Rawiszana – członka rządu Huti. W efekcie kilkaset osób zostało rannych i zabitych[53].

9 oraz 12 października 2016 r. bojownicy Huti wystrzelili rakiety przeciw okrętowe w stronę, znajdującego się na wodach międzynarodowych, amerykańskiego niszczyciela rakietowego USS Mason[54][55]. Żaden z wystrzelonych przez rebeliantów pocisków nie trafił w okręt. W odwecie 13 października USA zniszczyły trzy nadbrzeżne stacje radarowe na terytorium Jemenu[56]. 15 października 2016 r. ta sama jednostka została ponownie zaatakowana przez członków Huti. Atak podobnie jak poprzednie został odparty przez załogę okrętu[57].

17 października 2016 r. wysłannik ONZ ogłosił, że strona rządowa i rebelianci Huti ustalili i zgodzili się na trwający 72 godziny rozejm, miał on obowiązywać od godz. 23:59 w środę 19 października 2016 r., czasu miejscowego. Strony przewidziały możliwość jego przedłużenia[58]. W czwartek 20 października 2016 r., przedstawiciele Arabii Saudyjskiej reprezentujący koalicje państw arabskich oskarżyli Huti o nieprzestrzeganie rozejmu. Rebelianci mieli dopuścić się jego wielokrotnego złamania m.in. poprzez dokonania ataków moździerzowych terytorium Arabii Saudyjskiej[59]. Rozejm nie został przedłużony, a kilka godzin po jego zakończeniu Arabia Saudyjska ponownie rozpoczęła naloty[60].

27 października 2016 r. Huti wystrzelili poradziecki pocisk balistyczny Scud w kierunku Mekki w Arabii Saudyjskiej. Został on jednak zestrzelony 65 km od miasta, nie wyrządzając żadnych szkód[61].

20 listopada 2016 r. zaczął obowiązywać mający trwać 48 godzin rozejm pomiędzy Huti a koalicją. Nie był przestrzegany przez obie strony[62]. Miał on umożliwić dostarczenie pomocy humanitarnej na tereny zajęte przez rebeliantów[63].

W nocy z 28 na 29 stycznia 2017 r. oddział sił specjalnych (jednostka Navy SEALs) przeprowadził działania skierowane przeciwko ugrupowaniu Al-Kaida. W czasie trwającej około jedną godzinę walki jeden żołnierz amerykański zginął, a trzech zostało rannych[64]. Żołnierze chcąc uniknąć przejęcia sprzętu przez terrorystów, zniszczyli jeden z helikopterów, który z powodu uszkodzeń nie mógł odlecieć. Zabito łącznie 14 osób mającymi być bojownikami Al-Kaidy[65]. Zginęło również około 15 cywilów w tym jedno dziecko[66]. Była to pierwsza operacja sił specjalnych USA w Jemenie od 2014 r., a także pierwsza autoryzowana przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa[67].

5 czerwca 2017 r. koalicja państw arabskich wykluczyła ze swojego grona Katar[68]. Jest to jeden z elementów sporu dyplomatycznego w czasie którego Arabia Saudyjska, Bahrajn, Zjednoczone Emiraty Arabskie a następnie Jemen, Malediwy i Libia wycofały swoich ambasadorów z Kataru oraz zerwały z nim stosunki dyplomatyczne, zamknęły dla jego obywateli wszystkie granice (w tym powietrzne); a ponadto ZEA, Bahrajn i Arabia Saudyjska nakazały opuścić obywatelom Kataru swoje terytorium w ciągu dwóch tygodni. Państwa te zarzuciły Katarowi wpływanie na destabilizacje regionu blisko-wschodniego m.in. poprzez wspieranie organizacji terrorystycznych, w tym również jemeńskich Huti[69][70]. Władze Kataru odpierają zarzuty informując, iż bojkot jest niesprawiedliwy i podjęty na podstawie fałszywych informacji[71].

2 grudnia 2017 r. Ali Abdullah Saleh w telewizyjnym wystąpieniu oznajmił swoją otwartość na rozmowy pokojowe z koalicją państw arabskich, pod warunkami zaprzestania przez nią ataków na Jemen i zakończenia blokady kraju[72]. Słowa Saleha wywołały sprzeciw Huti, którzy starli się w Sanie z rebeliantami lojalnymi wobec byłego prezydenta[73]. 3 grudnia Huti przejęli władzę nad większością Sany, ich działania zostały jednak spowolnione przez nocne naloty koalicji. Rano 4 grudnia, Huti otoczyli miejsce zamieszkania Saleha, wkrótce tego samego dnia został on przez nich zamordowany podczas próby ucieczki z miasta uzbrojonym konwojem[74]

Działania Al-ka'idy i Państwa Islamskiego[edytuj]

Al-Ka’ida Półwyspu Arabskiego (AQAP) i Państwo Islamskie, korzystając z osłabienia sił rządowych, które walczą z Huti, zajęło i kontroluje częściowo niektóre prowincje w południowym Jemenie. Oba ugrupowania nie współpracują jednak ze sobą ze względów ideologicznych[75]. Jedną z metod walki obu organizacji jest dokonywanie ataków terrorystycznych. Jednym z nich był zamach bombowy Al-ka'idy w Sanie 20 marcu 2015 r.[76]

Państwo Islamskie wezwało swoich zwolenników do prowadzenia wojny zarówno przeciwko siłom rządowym, jak i przeciwko zajdytom w ogóle.

6 października 2015, wojownicy Państwa Islamskiego przeprowadzili serię samobójczych zamachów terrorystycznych w Adenie, które zabiły 15 żołnierzy powiązanych z rządem Hadiego oraz koalicji Arabii Saudyjskiej. Ataki były dokonane na hotel Al-Kasr, który jest siedzibą administracji prorządowej, a także na obiekty wojskowe[77].

Zbrodnie wojenne[edytuj]

Podejrzenia o popełnienie zbrodni wojennych padają wobec obu stron konfliktu. Najwięcej ofiar przypisuje się jednak siłom pod dowództwem Arabii Saudyjskiej. UNHCR szacuje, że około 60% z ponad 3,5 tysiąca cywilów zginęło w wyniku nalotów właśnie koalicji[78]. Przykładem zbrodni wojennych jest bombardowanie obiektów w miejscowościach w stolicy Sanie oraz miejscowościach Sada i Hadżdża.

8 października 2016 doszło w Sanie do nalotu na osoby biorące udział w uroczystościach pogrzebowych ojca ministra spraw wewnętrznych Dżalala al-Rawiszana – członka rządu rebeliantów. 140 osób zginęło a ponad 525 zostało rannych[79].

Huti na zajętych przez siebie terenach bezprawnie konfiskuje dobra materialne cywili, aby pozyskać środki finansowe na prowadzenie działań wojennych[80].

Sytuacja humanitarna[edytuj]

Według ONZ od początku konfliktu do 25 października 2016 r. zginęło ponad 7070 cywili, a 36818 zostało rannych. Ponadto 21 milionów osób wymagało pomocy lekarskiej[4].

W lutym 2017 roku UNICEF poinformował, że 3,3 mln mieszkańców Jemenu jest niedożywionych. Spośród tej grupy 2,1 mln stanowią dzieci, w tym 460 tys. poniżej piątego roku życia, których stan zdrowia zagraża życiu[81].

Konflikt w Jemenie zmusił ponad 3 miliony osób do opuszczenia swojego miejsca zamieszkania[82].

W szpitalach oraz innych jednostkach opieki zdrowotnej brakuje miejsc, leków oraz wykwalifikowanej kadry medycznej. Problemem są przerwy w dostawie prądu. Część placówek korzysta wówczas z generatorów prądu, dostarczonych m.in. przez Czerwony Krzyż. Często jednak brakuje również paliwa do generatorów prądotwórczych, przez co energii elektrycznej nie można wykorzystać wcale[83].

W październiku 2016 roku rozpoczęła się epidemia cholery. Według danych z 16 lipca 2017 r. liczba zmarłych w wyniku tej choroby to ponad 1700 osób[84].

 Osobny artykuł: Epidemia cholery w Jemenie.
Zniszczony w czerwcu 2015 roku budynek mieszkalny w południowej dzielnicy Sany.

Uchodźcy[edytuj]

UNHCR poinformował w sierpniu 2015 roku, że w sumie prawie 100 tysięcy osób uciekło z Jemenu, głównie do pobliskiej Arabii Saudyjskiej i Dżibuti[85].

We wrześniu 2016 r. było 181 tysięcy uchodźców. Większość z nich uciekła do sąsiedniego Omanu (51 tys.), Arabii Saudyjskiej (40 tys.), Dżibuti (36 tys.), Somalii (34 tys.), Etiopii (13 tys.) oraz Sudanu (7 tys.)[86].

Ewakuacja obywateli zagranicznych[edytuj]

Arabia Saudyjska pomogła w ewakuacji personelu ONZ z Adenu do Dżuddy 28 marca 2015 r.[87] Dzień później, 29 marca, Jemen opuściło 500 obywateli Pakistanu[88].

31 marca rosyjski statek ewakuował z Adenu dyplomatów z tamtejszego konsulatu, 20 innych obywateli rosyjskich, a także obywateli Ukrainy, Białorusi, Uzbekistanu, Egiptu, Jordanii i Libii. Wśród nich było 10 dzieci[89].

3 kwietnia 2015 r. władze Indii uruchomiły połączenie lotnicze z Sany do nieobjętej wojną Dżibuti. W sumie Indie ewakuowały 4640 obywateli swoich obywateli oraz 960 osób z 41 innych państw[90][91]. Stany Zjednoczone poleciły swoim obywatelom korzystać z pomocy oferowanej przez Indie[92].

3 kwietnia 2015 r. Rosja przewiozła dwoma samolotami 150 osób (w tym 20 obywateli Polski)[93].

Chińska fregata rakietowa, 4 kwietnia 2015 r., ewakuowała 225 cudzoziemców z Adenu do portu w Dżibuti. Wśród nich było 4 Polaków[94].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Balistyczny atak w Jemenie. Iran przyznaje się do „rakietowego” wsparcia rebeliantów [dostęp 2016-11-07].
  2. Yemen in Crisis, „Council on Foreign Relations” [dostęp 2016-10-13].
  3. Yemen conflict: Who controls what, www.aljazeera.com [dostęp 2016-10-19].
  4. a b „Ludzie giną, a nikt nie zadaje pytań”. Ponad 7 tys. ofiar zapomnianego konfliktu, „TVN24.pl” [dostęp 2016-11-07].
  5. Jemen: jest porozumienie między rebeliantami a prezydentem?, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-12].
  6. a b JSK Internet, NOTATKA BBN: Sytuacja w Jemenie, „Biuro Bezpieczeństwa Narodowego” [dostęp 2016-10-25].
  7. Yemenis are shocked by Houthis' quick capture of Sana'a, „Middle East Eye” [dostęp 2016-10-14].
  8. Held hostage, „The Economist”, 24 stycznia 2015, ISSN 0013-0613 [dostęp 2016-10-14].
  9. Huti zdobyli pałac prezydencki. „Kroki do zaprowadzenia pokoju”, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-12].
  10. Jemen: jest porozumienie między rebeliantami a prezydentem?, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-12].
  11. Yemen's Houthis dissolve parliament, assume power: televised statement, „Reuters”, 7 lutego 2017 [dostęp 2016-10-14].
  12. USA proponują rząd jedności. Rebelianci muszą się wycofać, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-14].
  13. Hakim Almasmari and Jason Hanna CNN, Yemen's deposed president flees house arrest, CNN [dostęp 2016-10-14].
  14. Yemen's ousted president Hadi calls for Houthis to quit capital – World | The Star Online [dostęp 2016-10-14].
  15. Yemen's Hadi declares Houthi power grab illegal, www.aljazeera.com [dostęp 2016-10-14].
  16. Wyborcza.pl, „wyborcza.pl” [dostęp 2016-10-14].
  17. Wojna o wpływy. Konflikt Saudów i Iranu [ANALIZA], „PolskieRadio.pl” [dostęp 2016-10-13].
  18. European Union to support Yemen Central Security Forceswebsite website onlinetreatments for hiv/aids humanitarian aid organizations hiv aids statisticschlamydia test kits click early signs of chlamydiateen pregnancy link how much for a abortionbest spyware app crossbordercapital.com phone spy free appwhy do women cheat on their husbands ironsharpdev.com husbands who cheatreasons why women cheat link what makes a husband cheati told my husband i cheated on him i cheated on my husband and never told him i cheated on my husband should i tell himhotel sex story debonair malayalam pdf sex stories sex education storywalgreens coupons online walgreens coupon deals walgreens prints coupon- Yemen Post English Newspaper Online, www.yemenpost.net [dostęp 2016-10-29].
  19. Clashes force closure of Yemen's Aden airport, „USA TODAY” [dostęp 2016-10-29].
  20. Yemen's Power Struggle Escalates As Houthis Seize Strategic City, „The Huffington Post”, 22 marca 2015 [dostęp 2016-10-14].
  21. UN envoy: Yemen on brink of civil war, www.aljazeera.com [dostęp 2016-10-14].
  22. Yemen’s Houthi rebels move on strategic Gulf waterway | The National [dostęp 2016-10-14].
  23. Mohammed Hatem, Glen Carey, Saudi Coalition Hits Houthi Stronghold as Aden Battle Rages, „Bloomberg.com”, 31 marca 2015 [dostęp 2016-10-14].
  24. Baza nad strategiczną cieśniną w rękach Hutich, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-25].
  25. Hadi forces check Houthi push towards Yemen's Aden, „Reuters”, 24 marca 2017 [dostęp 2016-10-14].
  26. Yemen's pro-government forces retake city from Shite rebels, „NorthJersey.com” [dostęp 2016-10-14].
  27. Yemen's Houthis close in on Aden, „The Daily Star Newspaper – Lebanon”, 25 marca 2015 [dostęp 2016-10-25].
  28. Yémen : fermeture de l'aéroport d'Aden pour des raisons de sécurité (source aéropotuaire), „L'Orient-Le Jour”, 25 marca 2015 [dostęp 2016-10-25].
  29. Sami Aboudi, Allies of Yemen Houthis seize Aden airport, close in on president, „Reuters UK” [dostęp 2016-10-25] (ang.).
  30. Spotkanie z szefem MON Arabii Saudyjskiej, marzec 2015.
  31. Yemen Houthi forces gain first foothold on Arabian Sea: residents, „Reuters”, 27 marca 2017 [dostęp 2016-10-25].
  32. Saudi-led airstrikes intensify in Yemen as possible coalition land attack looms, „Washington Post” [dostęp 2016-10-25].
  33. Clashes continue in Yemen's Aden as Saudis vow to push on with airstrikes, „Middle East Eye” [dostęp 2016-10-25].
  34. Yemen crisis: Rebels storm presidential palace in Aden, „BBC News”, 3 kwietnia 2015 [dostęp 2016-10-25] (ang.).
  35. Yemen's foreign minister: Aden troops were Gulf-trained locals, „Reuters”, 4 maja 2016 [dostęp 2016-10-25].
  36. http://rudaw.net/english/middleeast/230720152, rudaw.net [dostęp 2016-10-25].
  37. Michael Stephens, Yemen war: Does capture of air base mark a turning point?, „BBC News”, 4 sierpnia 2015 [dostęp 2016-10-25] (ang.).
  38. Saudi Arabia-led troops in 'limited' first Yemen deployment, „http://www.hindustantimes.com/”, 4 maja 2015 [dostęp 2016-10-25].
  39. Medical aid boat docks in Yemen's Aden, „Business Insider” [dostęp 2016-10-25].
  40. AFP, Yemen's Aden airport reopens, „Emirates 24|7” [dostęp 2016-11-12] (ang.).
  41. Saudi Arabia confirms arrival of Sudanese troops to Yemen – Sudan Tribune: Plural news and views on Sudan, www.sudantribune.com [dostęp 2016-10-25].
  42. Sudan to send 10,000 troops to join Arab forces in Yemen: report – Sudan Tribune: Plural news and views on Sudan, „www.sudantribune.com” [dostęp 2016-10-25].
  43. Yemen army commander shot dead in Aden, „The Daily Star Newspaper – Lebanon”, 22 lutego 2016 [dostęp 2016-10-25].
  44. Hakim Almasmari in San’a, Yemen, Asa Fitch in Dubai, Yemen’s Houthi Militants Extend Push Southward, „Wall Street Journal”, 24 marca 2015, ISSN 0099-9660 [dostęp 2016-10-14].
  45. Grupa Wirtualna Polska, Jemen w cieniu Syrii. Interwencja zbrojna Arabii Saudyjskiej z wielką geopolityczną rozgrywką w tle, „wiadomosci.wp.pl”, 13 października 2015 [dostęp 2016-10-18] (pol.).
  46. Saudi and Arab allies bomb Houthi positions in Yemen, www.aljazeera.com [dostęp 2016-10-14].
  47. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Kareem Shaheen Saeed Kamali Dehghan in London, Gulf states consider Yemen ground offensive to halt Houthi rebel advance, „The Guardian”, 26 marca 2015, ISSN 0261-3077 [dostęp 2016-10-14] (ang.).
  48. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Kareem Shaheen Saeed Kamali Dehghan in London, Gulf states consider Yemen ground offensive to halt Houthi rebel advance, „The Guardian”, 26 marca 2015, ISSN 0261-3077 [dostęp 2016-10-18] (ang.).
  49. Saudis' Operation Decisive Storm in Yemen a 'dangerous step,' Iran warns – The Globe and Mail, 26 marca 2015 [dostęp 2016-10-14] [zarchiwizowane z adresu 2015-03-26].
  50. Saudis launch air campaign to defend Yemen government [dostęp 2016-10-14].
  51. Saudi-led coalition launches air strikes throughout Yemen: residents, „Reuters”, 23 kwietnia 2016 [dostęp 2016-10-14].
  52. Jemen: koalicja arabska ogłasza koniec rozejmu, „Bankier.pl” [dostęp 2016-10-14].
  53. Nalot na pogrzeb w Jemenie, jest wiele ofiar śmiertelnych, „wiadomosci.dziennik.pl” [dostęp 2016-10-14].
  54. RMF FM., Atak na amerykański niszczyciel. Pentagon: Ktokolwiek stał za tym, zrobił to „na własne ryzyko” [dostęp 2016-10-14].
  55. Kolejny atak na amerykański niszczyciel rakietowy USS Mason, „Nowa Strategia” [dostęp 2016-11-05].
  56. Odwet USA po ataku na niszczyciel u wybrzeży Jemenu, „WPROST.pl”, 13 października 2016 [dostęp 2016-10-14] (pol.).
  57. Kolejny atak rakietowy na amerykański okręt wojenny, „WPROST.pl”, 16 października 2016 [dostęp 2016-10-16] (pol.).
  58. Rozejm w Jemenie rozpocznie się w środę o północy, „Onet Wiadomości”, 18 października 2016 [dostęp 2016-10-18] (pol.).
  59. Jemen: międzynarodowa koalicja oskarża Hutich o łamanie rozejmu, „Bankier.pl” [dostęp 2016-10-21].
  60. Jemen: Po wygaśnięciu rozejmu naloty rozpoczęły się na nowo, „www.gazetaprawna.pl” [dostęp 2016-10-23].
  61. Arabia Saudyjska: rebelianci z Jemenu wystrzelili pocisk w kierunku Mekki, „Onet Wiadomości”, 28 października 2016 [dostęp 2016-10-29] (pol.).
  62. Saudi Arabia denies Arab coalition violated Yemen truce, www.aljazeera.com [dostęp 2016-12-06].
  63. Konflikt w Jemenie trwa od ponad 600 dni, rozejm… godzinę [dostęp 2016-12-06].
  64. Eric Schmitt, U.S. Commando Killed in Yemen in Trump’s First Counterterrorism Operation, „The New York Times”, 29 stycznia 2017, ISSN 0362-4331 [dostęp 2017-01-30].
  65. Donald Trump autoryzował operację komandosów w Jemenie – Terroryzm – rp.pl [dostęp 2017-01-30].
  66. John McCain o operacji w Jemenie: Sukces? Nie sądzę – Konflikty zbrojne – rp.pl [dostęp 2017-02-27].
  67. Pierwsza antyterrorystyczna operacja Trumpa. Niemal wszystko poszło źle [dostęp 2017-02-27] (pol.).
  68. Qatar row: Saudi and Egypt among countries to cut Doha links, „BBC News”, 5 czerwca 2017 [dostęp 2017-06-08] (ang.).
  69. Qatar diplomatic crisis: What you need to know, „BBC News”, 6 czerwca 2017 [dostęp 2017-06-08] (ang.).
  70. Dr David Roberts, Qatar row: What's caused the fall-out between Gulf neighbours?, „BBC News”, 5 czerwca 2017 [dostęp 2017-06-08] (ang.).
  71. Katar coraz bardziej izolowany. Do bojkotu dołączają się kolejne państwa, „gazetapl” [dostęp 2017-06-12] (pol.).
  72. Violence escalates in Sanaa as Saleh loyalists battle Houthis, „AMN - Al-Masdar News | المصدر نيوز”, 2 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-06] (ang.).
  73. Saudi-led alliance welcomes Yemen offer, „BBC News”, 3 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-06] (ang.).
  74. Yemen powerbroker dies in Sanaa fighting, „BBC News”, 4 grudnia 2017 [dostęp 2017-12-06] (ang.).
  75. Grupa Wirtualna Polska, Państwo Islamskie zaznacza swoją obecność w Jemenie. „Jesteśmy spragnieni krwi”, „wiadomosci.wp.pl”, 28 kwietnia 2015 [dostęp 2016-10-25] (pol.).
  76. Yemen crisis: Islamic State claims Sanaa mosque attacks, „BBC News”, 21 marca 2015 [dostęp 2016-10-14] (ang.).
  77. Islamic State kills 22 in attacks on Yemen government, Gulf troops, mosque, „Reuters”, 6 października 2016 [dostęp 2016-10-14].
  78. Giną cywile. Większość w wyniku nalotów koalicji, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-14].
  79. Jemen: nalot na żałobników, wiele ofiar śmiertelnych, „Onet Wiadomości”, 9 października 2016 [dostęp 2016-10-14] (pol.).
  80. Yemeni People Suffer as the World Turns its Back – Fanack Chronicle, chronicle.fanack.com [dostęp 2016-10-14].
  81. Czerwony Krzyż ostrzega: w Jemenie kończą się rezerwy żywności, „TVN24.pl” [dostęp 2017-03-05].
  82. More than 3 million displaced in Yemen – joint UN agency report, „Addressing Large Movements of Refugees and Migrants”, 22 sierpnia 2016 [dostęp 2016-10-13].
  83. Alex EmmonsAlex Emmons2016-08-25T18:37:44+00:00, The Death Toll in Yemen Is So High the Red Cross Has Started Donating Morgues to Hospitals, The Intercept [dostęp 2016-10-13].
  84. English, WHO EMRO | Cholera cases in Yemen | Outbreaks | Surveillance, forecasting and response, www.emro.who.int [dostęp 2017-07-22] (ang.).
  85. United Nations High Commissioner for Refugees, Almost 100,000 flee Yemen in four months since fighting started, „UNHCR” [dostęp 2016-10-13].
  86. United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR), UNHCR Yemen, „UNHCR Yemen” [dostęp 2016-10-13].
  87. Diplomats and U.N. staff flee Yemen as Houthis target Aden, „Reuters”, 28 marca 2017 [dostęp 2016-10-13].
  88. Jibran Ahmad, Pakistan evacuates hundreds during pause in Yemen strikes – Saudi official, „Reuters India” [dostęp 2016-10-13] (ang.).
  89. Rosjanie próbowali ewakuować dyplomatów. Myśliwce im nie pozwoliły, „TVN24.pl” [dostęp 2016-10-13].
  90. Ewakuacja prowadzona przez Indie, 3 kwietnia 2015.
  91. Hari Kumar, India Concludes Evacuation of Its Citizens From Yemen, „The New York Times”, 10 kwietnia 2015, ISSN 0362-4331 [dostęp 2016-10-13].
  92. U.S. Gov’t to Americans Trapped in Yemen: Call India, „Washington Free Beacon” [dostęp 2016-10-13].
  93. Redakcja Radia ZET, Jemen: MSZ ewakuuje 24 Polaków. W Jemenie trwają działania wojenne, Jemen: MSZ ewakuuje 24 Polaków. W Jemenie trwają działania wojenne – Wiadomości [dostęp 2016-10-13].
  94. Polacy ewakuowani z Jemenu są już w kraju, „Newsweek.pl”, 4 kwietnia 2015 [dostęp 2016-10-13] (pol.).