Aldebaran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gwiazdy. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: Astronomia 04h35m55,24s; +16°30'33,50"

Aldebaran A/B
α Tauri1,2
Hiady.jpg
Aldebaran na tle Hiad (duży czerwonawy punkt po lewej stronie)
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Byk
Rektascensja 04h 35m 55,24s
Deklinacja +16° 30' 33,5"
Odległość 65,1 ly
(20 pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy czerwony olbrzym/karzeł
Typ widmowy K5III/M2V
Jasność obserwowana 0,87/13,6m
Jasność absolutna -0,63/11,98m
Alternatywne oznaczenia
Parilicium, Cor Tauri, Paliliya, 87 Tauri, Gl 171.1A/B, GJ 9159 A/B, HR 1457, BD +16°629 A/B, HD 29139, GCTP 1014.00, LTT 11462, SAO 94027, FK5 168, GC 5605, ADS 3321 A/B, CCDM 04359+1631, Wo 9159 A/B, HIP 21421

Aldebaran (arab. الدبران, α Tauri, alfa Tauri, „Oko Byka”) – gwiazda podwójna, najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbioru Byka (+0,85m). Gwiazda oddalona jest o ok. 65,1 roku świetlnego od Ziemi (według pomiarów satelity Hipparcos).

Na niebie Aldebaran jest widoczny na tle gromady Hiad; znajduje się w połowie odległości tej gromady od Słońca.

Porównanie wielkości Aldebarana A i Słońca

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Aldebaran A to czerwony olbrzym, typu widmowego K5III, o barwie pomarańczowej. Średnica tej gwiazdy 40- do 52-krotnie przewyższa średnicę Słońca, masa zaś większa jest 2,5-krotnie od masy Słońca. Według pomiarów satelity Hipparcosa gwiazda odległa jest o 65,1 lat świetlnych (20.0 pc) i świeci 425 razy jaśniej niż Słońce[1].
  • Aldebaran B to karzeł typu widmowego M2V. Jest małą gwiazdą, której rozmiary to zaledwie 0,04 promienia Słońca. Masa jej to ok. 15% masy naszej Dziennej Gwiazdy, świeci ona z jasnością 0,00014 jasności Słońca i ma temperaturę powierzchniową sięgającą 3050 K.

Wizualnie Aldebaran stanowi gwiazdę sześciokrotną (składniki A-F)[2]. Główny składnik A i składnik B mogą być fizycznie związane, ale ze względu na duże niepewności pomiaru nie jest to pewne[3]. Składniki C i D tworzą znany układ podwójny Alfa Tauri CD i okrążają się nawzajem, ale znajdują się daleko za Aldebaranem A, należą do gromady Hiad i, jak cała ta gromada, nie oddziałują z nim.[4]

Hipoteza o istnieniu układu planetarnego[edytuj | edytuj kod]

W 1993 pomiary prędkości kątowych Aldebarana, Arktura i Polluksa pokazały, że Aldebaran wykazuje długookresowe oscylacje prędkości radialnej, które mogłyby zostać zinterpretowane jako wskazujące na obecność towarzysza mniejszego niż gwiazda. Pomiary dla Aldebarana wskazują na towarzysza o masie co najmniej 11,4 raza większej niż Jowisz, o okresie 643 dni, odległego o 2,0 j.a. na lekko ekscentrycznej orbicie. Jednak badania wszystkich trzech gwiazd wykazywały podobne oscylacje prowadzące do podobnych mas towarzyszy i autorzy stwierdzili, że zmiany były prawdopodobnie spowodowane przez czynniki wewnątrzgwiazdowe, a nie grawitacyjny wpływ towarzysza[5]. Późniejsze obserwacje nie potwierdziły istnienia żadnego towarzysza mniejszego niż gwiazda[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Aldebaran w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Richichi & Roccatagliata (2005) derived an angular diameter of 20.58±0.03 milliarcsec, which given a distance of 65 light years yields a diameter of 61 million km. James B. Kaler (May 22, 2009). "Aldebaran". Stars. Archived from the original on 10 January 2010. [1] Retrieved 2009-12-20. [2]
  2. VizieR Detailed Page CCDM===04359+1631 (ang.). W: VizieR [on-line]. Centre de Données astronomiques de Strasbourg. [dostęp 2009-12-30].
  3. Poveda, A.; Herrera, M. A.; Allen, C.; Cordero, G.; Lavalley, C.. Statistical studies of visual double and multiple stars. II. A catalogue of nearby wide binary and multiple systems. „Revista Mexicana de Astronomia y Astrofisica”. 28 (1), s. 43–89, April 1994. Bibcode1994RMxAA..28...43P (ang.). 
  4. Griffin, R. F.. Alpha Tauri CD – A well-known Hyades binary. „Astronomical Society of the Pacific, Publications (ISSN 0004-6280)”. 97, s. 858–859, September, 1985. doi:10.1086/131616. Bibcode1985PASP...97..858G (ang.). 
  5. Hatzes, A., Cochran, W.. Long-period radial velocity variations in three K giants. „The Astrophysical Journal”. 413 (1), s. 339–348, 1993. doi:10.1086/173002. Bibcode1993ApJ...413..339H (ang.). 
  6. Hatzes, A., Cochran, W.. On the nature of the radial velocity variability of Aldebaran – A search for spectral line bisector variations. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 293 (4), s. 469–478, 1998. doi:10.1046/j.1365-8711.1998.01186.x. Bibcode1998MNRAS.293..469H (ang.).  arXiv:astro-ph/9712312 (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]