Aleksandra Kołłontaj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksandra Kołłontaj
Коллонтай Александра Михайловна.jpg
Data i miejsce urodzenia 31 marca 1872
Petersburg, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 9 marca 1952
Moskwa, RFSRR, ZSRR
komisarz ludowy opieki społecznej
Okres od 11 listopada 1917
do 23 lutego 1918
Przynależność polityczna WKP(b)
Poprzednik funkcja utworzona
Następca Aleksandr Winokurow
Aleksandra Kollontaj signatur.jpg
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Czerwonego Sztandaru Pracy Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Kawaler Orderu Orła Azteckiego (Meksyk)
Pawieł Dybienko i Aleksandra Kołłontaj

Aleksandra Michajłowna Kołłontaj (ros. Алекса́ндра Миха́йловна Коллонта́й; z domu Domontowicz, Домонто́вич; ur. 19 marca?/31 marca 1872 w Petersburgu, zm. 9 marca 1952 w Moskwie) – rosyjska polityk socjaldemokratyczny i komunistyczny, rewolucjonistka, członkini Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (do 1914 frakcji mienszewików, następnie bolszewików), później w RKP(b)/WKP(b), pierwsza w świecie kobieta pełniąca funkcję ministra i ambasadora.

Była córką generała armii rosyjskiej Michaiła Domontowicza(ros.), dowódcy w wojnie rosyjsko-tureckiej (1877–1878), następnie szefa kancelarii ambasady rosyjskiej w Bułgarii w latach 1878–1879, i Aleksandry Masalin-Mrawińskiej, córki bogatego fińskiego handlarza drewnem.

W 1893 przeciwstawiając się rodzinie wyszła za biednego oficera Władimira Kołłontaja.Działalność socjalistyczną w ruchu robotniczym podjęła w końcu XIX wieku, opuściła męża i dzieci. W 1914 roku, po powrocie z wieloletniej emigracji w Ameryce i krajach Skandynawii, na którą była zmuszona udać się za wcześniejszą działalność polityczną, wstąpiła do partii bolszewików. Po rewolucji październikowej w 1917 roku została komisarzem ludowym opieki społecznej. Była najbardziej wpływową kobietą w radzieckiej administracji i w 1919 roku utworzyła Żenotdieł, zwany „Ministerstwem Kobiet”. Instytucja ta pracowała dla poprawy warunków życia kobiet w Rosji Radzieckiej, prowadząc działalność propagandową i edukacyjną wśród kobiet w kwestii małżeństw, edukacji i praw robotników. Działalność ta po latach przyczyniła się do określania Kołłontaj jako socjalistycznej feministki. Żenotdieł został ostatecznie zlikwidowany w 1930 roku.

Historyk Norman Davies określił ją jako apostołkę wolnej miłości[1]. W wewnętrznych sporach w ramach RPK(b) Kołłontaj była blisko poglądowo lewicowemu komunizmowi i Opozycji Robotniczej (której była jedną z głównych przywódców, obok m.in. Aleksandra Szlapnikowa), postulującej zwiększenie roli związków zawodowych i wpływu pracowników na zarządzanie radziecką gospodarką. W publikowanych pracach opowiadała się za poprawą warunków życiowych klasy pracującej w Rosji Sowieckiej.

W latach 1918–1922 jej mężem był Pawieł Dybienko.

Kołłontaj była niezwykle uzdolniona językowo. Poza rosyjskim potrafiła porozumieć się w następujących językach: angielskim, francuskim, niemieckim, norweskim, szwedzkim, fińskim i hiszpańskim. Oczywiście znała te języki w różnym stopniu[2].

Po śmierci Lenina i dojściu Stalina do władzy została skutecznie odsunięta od wydarzeń politycznych i możliwości wpływania na ich bieg. Ograniczono również jej możliwość propagowania własnych poglądów. Następnie zmuszono do objęcia funkcji ambasadora w Meksyku, Szwecji (gdzie pełniła tę funkcję w latach 1930–1945) i Norwegii, jako jedna z nielicznych „starych bolszewików” uniknęła śmierci z rąk NKWD podczas "wielkiej czystki" w latach 30. XX wieku. Później została sprowadzona do roli symbolu zaangażowania kobiet po stronie bolszewików.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia, literatura, linki[edytuj | edytuj kod]