Aminokwasy egzogenne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Aminokwasy egzogenne (gr. éksō – (na) zewnątrz[1]; ang. IAA – indispensable amino acids ) – aminokwasy, których organizm nie może syntetyzować samodzielnie, więc muszą być dostarczane w pożywieniu, w przeciwieństwie do aminokwasów endogennych.

Żywienie pokarmami ubogimi w niezbędne aminokwasy egzogenne może doprowadzić do zaburzeń chorobowych.

U różnych organizmów różne aminokwasy można zaliczyć do jednej z tych dwóch grup, ale u większości kręgowców są to te same aminokwasy, co u człowieka. U roślin podziału takiego nie ma, gdyż wszystkie aminokwasy są przez nie wytwarzane wewnątrz organizmu. Dostępne w literaturze zestawienia aminokwasów endogennych różnią się między sobą. Jedne uwzględniają tylko aminokwasy wchodzące w skład białek (aminokwasy białkowe), a inne również takie, które funkcjonują w ustroju jako samodzielne związki chemiczne biorące udział w rozmaitych procesach metabolizmu. Rozbieżności dotyczą także tego, czy zaliczać do aminokwasów endogennych te z nich, które wprawdzie mogą być syntetyzowane wewnątrz organizmu, ale tylko w wyniku przekształcenia aminokwasów egzogennych.

Aminokwasy egzogenne dla dorosłego człowieka to[2][3]:

nazwa pełna skrót trzyliterowy skrót jednoliterowy
arginina* Arg R
fenyloalanina Phe F
histydyna* His H
izoleucyna Ile I
leucyna Leu L
lizyna Lys K
metionina Met M
treonina Thr T
tryptofan Trp W
walina Val V

*Arginina i histydyna to aminokwasy względnie egzogenne – są wytwarzane w ilości wystarczającej dla człowieka dorosłego, ale zbyt małej dla organizmu rozwijającego się[2][4]. Arginina jest wytwarzana z ornityny w cyklu ornitynowym, jednak jej większość jest wykorzystywana dalej w tym cyklu, gdzie jest rozkładana do ornityny[4].

U innych ssaków zestaw aminokwasów egzogennych może być w części odmienny, np. dla kotów niezbędnym aminokwasem jest tauryna.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Władysław Kopaliński Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych
  2. a b Lubert Stryer: Biochemia. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1986, s. 505. ISBN 83-01-00140-2.
  3. Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Wyd. VI uaktualnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 295–300. ISBN 978-83-200-3573-5.
  4. a b Mary K. Campbell, Shawn O. Farrell: Biochemistry. Wyd. 7. Cengage Learning, 2013, s. 666–670. ISBN 0-8400-6858-1.