Anna Wazówna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Anna Wazówna
Ilustracja
królewna szwedzka
Dynastia Wazowie
Data i miejsce urodzenia 17 maja 1568
Eskilstuna
Data i miejsce śmierci 6 lutego 1625
Brodnica
Ojciec Jan III Waza
Matka Katarzyna Jagiellonka
Rodzeństwo Zygmunt III Waza (brat) Izabella Wazówna (siostra)

Anna Wazówna (ur. 17 maja 1568 w Eskilstunie, zm. 6 lutego 1625[1][2] w Brodnicy) – szwedzka królewna, siostra króla Zygmunta III Wazy[2], starosta brodnicki i golubski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była najmłodszą córką Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki, dorastającą w początkach swojego życia w Szwecji[2]. Matka wychowywała ją w wierze katolickiej, ale Anna około roku 1580 przeszła na luteranizm. Uzyskała staranne wykształcenie.

Od śmierci matki w 1583 była dla brata Zygmunta najbliższą osobą[3]. Kiedy został on obrany królem Polski, w 1587 przyjechała wraz z nim. Po dwóch latach, w 1589 wróciła do Szwecji ze względu na niechęć polskiego dworu, na którym uważano, że ma zbyt duży wpływ na króla. Ponownie przyjechała do Polski w 1592, a od 1598 została w niej na stałe. Była zdolniejsza od brata, który bardzo liczył się z jej zdaniem[4].

Ze względu na konflikty religijne nie mogła przebywać na królewskim dworze. W 1604 roku otrzymała starostwo w Brodnicy, a w 1611 w Golubiu, gdzie przebudowała dawny gotycki zamek na swoją rezydencję ozdabiając budynek attyką. W ciągu swego pobytu w Polsce sprawowała mecenat nad wieloma artystami[3]. Interesowała ją religia i botanika, prowadziła korespondencję z uczonymi. Profesor Akademii Krakowskiej Szymon Syreniusz zadedykował jej pierwszy polski zielnik, który powstał w 1613 przy finansowym wsparciu Anny Wazówny[3].

Samuel Światopełk Bolestraszycki zadedykował jej swój przekład ksiązki Heraklit.

Śmierć i miejsce pochówku[edytuj | edytuj kod]

Anna Wazówna zmarła w 1625 na zamku w Brodnicy i jako członkini rodziny królewskiej powinna spocząć w katedrze wawelskiej. Nie było to jednak możliwe z powodu papieskiego zakazu chowania protestantów na poświęconych katolickich cmentarzach. Jej ciało przez kilka lat przechowywano w jednym z pomieszczeń zamku w Brodnicy. Dopiero w 1636 jej bratanek król Polski Władysław IV Waza zdecydował o pochowaniu jej w pobliskim Toruniu, w specjalnie dobudowanym w 1626 w tym celu barokowym mauzoleum przy kościele Najświętszej Marii Panny w Toruniu. Mauzoleum ma formę półkolistej absydy, do której prowadzi barokowy portal, i mieści nagrobek w formie cokołu, na którym wspiera się otwarty sarkofag z umieszczoną na nim leżącą postacią królewny, wyrzeźbioną w alabastrze.

W latach 90. XX wieku w Toruniu naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika przeprowadzili prace konserwacyjne mauzoleum. Przy okazji ekshumowano i zbadano szczątki królewny. Potwierdzono autentyczność zachowanych pozostałości. W 1995 odbył się jej powtórny pogrzeb o charakterze ekumenicznym.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik biograficzny regionu brodnickiego. Brodnica, Toruń: 1991.
  2. a b c Anna Wazówna, PWN [dostęp 2018-05-06].
  3. a b c S. Grzybowski, Jan Zamoyski, Warszawa 1994, s. 209.
  4. S. Grzybowski, Jan Zamoyski, Warszawa 1994, s. 209, 217.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]