Basia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Basia Trzetrzelewska)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy piosenkarki. Zobacz też: Basia (rzeka) oraz Barbara (imię).
Basia
Ilustracja
Imię i nazwisko Barbara Stanisława Trzetrzelewska
Data i miejsce urodzenia 30 września 1954
Jaworzno, Polska
Gatunki smooth jazz, sophisti-pop, bossa nova, samba, soul, swing
Zawód piosenkarka, autorka tekstów, kompozytorka, producent muzyczny
Aktywność od 1969
Wydawnictwo Epic Records, Entertainment One Music, Shanachie Records
Powiązania Matt Bianco, Perfect, Alibabki, Mietek Szcześniak
Odznaczenia
Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Strona internetowa

Basia, właśc. Barbara Stanisława Trzetrzelewska[1] (ur. 30 września 1954 w Jaworznie) – polska piosenkarka o światowej sławie, wykonująca muzykę będącą połączeniem współczesnego jazzu i popu, o charakterystycznym południowoamerykańskim brzmieniu.

Zaczynała śpiewać w polskich zespołach pod koniec lat 60. i w latach 70. W 1981 roku wyjechała do Wielkiej Brytanii gdzie zasłynęła jako wokalistka w zespole Matt Bianco. W połowie lat 80. Basia i jej partner Danny White odeszli z grupy by skupić się na jej solowej karierze. Nagrywając dla dużego koncernu Epic Records, Basia odniosła światowy sukces w latach 1987–1995, szczególnie w Stanach Zjednoczonych, gdzie jej dwie pierwsze płyty, Time and Tide oraz London Warsaw New York, uzyskały certyfikat platynowych za sprzedaż ponad miliona kopii. Jej największe przeboje z tamtego okresu to „Time and Tide”, „New Day for You”, „Promises”, „Baby You're Mine”, „Cruising for Bruising” oraz „Drunk on Love”. Jej muzyka spotkała się też z dużym uznaniem w Japonii i na Filipinach. Po dłuższej przerwie spowodowanej sprawami osobistymi Basia wznowiła solową karierę albumem It's That Girl Again w 2009 roku i od tamtej pory wydaje muzykę przez niezależne wytwórnie płytowe. Obecnie nadal koncertuje i cieszy się niesłabnącą popularnością na światowej scenie smooth jazzowej.

Jej głos ma rozpiętość trzech oktaw[2]. Twórczość Basi jest mocno zainspirowana amerykańskim soulem i jazzem, m.in. utworami takich artystów jak Aretha Franklin i Stevie Wonder, oraz muzyką Ameryki Południowej, szczególnie brazylijską[3]. Piosenkarka mocno czerpie z takich nurtów jak samba i bossa nova[4], regularnie wplatając elementy języka polskiego do swoich tekstów[5].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

1954–1984: Wczesne lata i początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Barbara Trzetrzelewska urodziła się w 1954 roku w Jaworznie, choć niektóre źródła błędnie podają 1959[6]. Wychowywała się z trójką rodzeństwa – dwoma braćmi i siostrą – a jej rodzice prowadzili popularną lodziarnię w centrum miasta[7]. Wychowując się w muzykalnej rodzinie, Basia śpiewała od najmłodszych lat, a jako nastolatka posiadała obszerną kolekcję płyt winylowych[8]. Matka udzielała jej lekcji gry na pianinie.

Zadebiutowała jako wokalistka w rockowym zespole muzycznym Astry, z którym w 1969 roku wystąpiła na I Ogólnopolskim Festiwalu Awangardy Beatowej w Kaliszu zajmując pierwsze miejsce. Uczęszczała do I Liceum Ogólnokształcącego w Jaworznie. Następnie próbowała zdawać na matematykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, lecz ostatecznie zaczęła studiować fizykę[9]. Już na pierwszym roku studiów skontaktował się z nią kierownik żeńskiej grupy wokalnej Alibabki, oferując jej pracę w zespole. Trzetrzelewska zgodziła się i występowała z Alibabkami w latach 1972–74, koncertując głównie w Polsce i innych krajach bloku wschodniego. W 1976 roku wzięła udział w XIV Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu jako solistka z utworem „Piosenka zakochanie”, jednak nie odniosła sukcesu[10]. Od końca 1977 do początku 1979 śpiewała w debiutującej wówczas grupie rockowej Perfect, z którą występowała w klubie polonijnym w Chicago. W tym samym czasie na świat przyszedł jej syn, Mikołaj.

Basia zamieszkała na krótko w Stanach Zjednoczonych wraz ze swoim angielskim partnerem, Johnem, ale w styczniu 1981 para przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii[11]. Tam poznała Marka Reilly’ego i Danny’ego White’a (młodszego brata jazzowego gitarzysty Petera White’a), z którymi śpiewała w jazzowo-popowej grupie Bronze. Zespół zmienił nazwę na Matt Bianco i w 1984 roku wydał debiutancki album Whose Side Are You On?, który podbił Europę. Płyta przyniosła międzynarodowe przeboje „Get Out of Your Lazy Bed”, „Half a Minute”, „More Than I Can Bear” oraz utwór tytułowy.

1985–1999: Szczyt kariery solowej[edytuj | edytuj kod]

Mimo sukcesu, Basia i Danny opuścili Matt Bianco w 1985 roku aby rozpocząć solową karierę Basi. Ich pierwszym wydawnictwem był singel „Prime Time TV”, który spotkał się z niewielką popularnością w Niemczech i Wielkiej Brytanii. Pierwszy solowy album Basi, Time and Tide, ukazał się w 1987 roku i początkowo cieszył się umiarkowanym odbiorem, zyskując rozgłos we Francji, lecz nie sprzedając się dobrze w innych częściach Europy. Single „New Day for You” i „Promises” też nie podbiły list przebojów. Krążek poradził sobie za to znacznie lepiej w Stanach Zjednoczonych, gdzie ich muzyka zyskała powodzenie w stacjach radiowych nakierowanych w stronę smooth jazzu. Utwór „Time and Tide” był pierwszym hitem Basi na liście Hot 100 Billboardu, docierając do miejsca 26. w 1988 roku, a „New Day for You” i „Promises” uplasowały się w top 10 zestawienia Adult Contemporary w roku 1989. Album Time and Tide sprzedał się w nakładzie niemal 2 milionów egzemplarzy[12], w tym milion w samych Stanach Zjednoczonych, gdzie został certyfikowany jako platynowy[13].

Druga płyta, London Warsaw New York, została wydana na początku 1990 roku i promowana była popularnym utworem „Baby You're Mine”. Drugi singel, „Cruising for Bruising”, dotarł do top 40 na listach w USA i Kanadzie, okazując się największym przebojem Basi do tej pory[14]. Album zawierał także cover utworu „Until You Come Back to Me (That's What I'm Gonna Do)” napisanego przez Stevie Wondera, który wszedł na listę Adult Contemporary w USA. London Warsaw New York okazał się kolejnym przebojem wydawniczym, sprzedając się w ponad 2 milionach egzemplarzy na świecie[15], w tym ponad milion na rynku amerykańskim, co dało Basi jej drugą platynową płytę w USA[13]. Wydawnictwo zostało również uznane przez magazyn Billboard za najlepszą płytę roku w gatunku „współczesny jazz”[16]. Wykorzystując rosnącą popularność Basi, jej wytwórnia wydała kompilację Brave New Hope składającą się z remiksów i rzadkich utworów, a także kasetę wideo A New Day, zawierającą teledyski i wywiad.

Jej trzeci studyjny album, The Sweetest Illusion, ukazał się wiosną 1994 i był zwrotem ku bardziej wyrafinowanym brzmieniom. Pierwszym singlem w Ameryce została ballada „Yearning”, następnie wydano taneczne nagranie „Drunk on Love”, które trafiło na 1. miejsce listy najczęściej granych piosenek w amerykańskich klubach, Hot Dance Club Songs. Album ten, choć nie dorównał popularnością poprzednikom, to jednak uplasował się w top 40 listy sprzedaży w USA, gdzie został ostatecznie certyfikowany jako złoty za sprzedaż pół miliona kopii[13]. Płyta cieszyła się za to większą popularnością w Japonii, gdzie dotarła do pierwszej dziesiątki i okazała się największym sukcesem Basi do tej pory, uzyskując status platynowej. W ramach światowej trasy promującej The Sweetest Illusion Basia po raz pierwszy odwiedziła Polskę, kiedy to na przełomie września i października 1994 dała serię siedmiu kocertów. Natomiast amerykańskie występy artystki w nowojorskim Neil Simon Theatre na Broadwayu zostały zarejestrowane i wydane jako jej pierwszy koncertowy album, Basia on Broadway, który ukazał się jesienią 1995 roku. Płytę promował singel z koncertową wersją „Half a Minute”.

W 1996 roku Basia udzieliła się wokalnie w utworze „Just Another Day” Petera White’a, który był pierwszym singlem z jego albumu Caravan of Dreams[17]. Trzy lata później ukazał się retrospektywny album Clear Horizon – The Best of Basia, na który trafiły największe przeboje jak i cztery nowe piosenki. Był to zarazem pożegnalny album Basi dla koncernu Sony Music, z którym była związana od początku swojej światowej kariery. Składanka odniosła jednak umiarkowany sukces i to tylko w Japonii, głównie ze względu na brak promocji ze strony wytwórni[18]. W 1999 roku Basia pojawiła się gościnnie w utworze „Springtime Laughter” zespołu Spyro Gyra na ich albumie Got the Magic i nagrała wokal do coveru „So Nice (Summer Samba)” muzyka Taro Hakase, który ukazał się na jego krążku Duets.

Po 2000 roku: Przerwa w twórczości i powrót[edytuj | edytuj kod]

W roku 2000 zmarła matka Basi, co piosenkarka bardzo mocno przeżyła[9]. Wkrótce po tym wydarzeniu, kuzynka artystki zginęła w wypadku samochodowym, a następnie odeszli jej kolejni bliscy przyjaciele. Piosenkarka zaczęła zmagać się z depresją, straciła motywację do pracy, myśląc, że już więcej nie wróci do śpiewania[19]. Danny White i Mark Reilly zdołali jednak ją stopniowo przekonać do wzięcia udziału w reaktywacji Matt Bianco w oryginalnym składzie. Tercet wydał płytę Matt's Mood w 2004 roku, która spotkała się z pozytywnym odbiorem i niemałym sukcesem na listach. Dzięki tak dobremu przyjęciu projektu, a także licznym prośbom fanów, Basia zaczęła przychylnie patrzeć na możliwość nagrania kolejnej solowej płyty[20]. Kiedy trasa koncertowa zespołu dobiegła końca, Basia i Danny rozpoczęli pracę nad nowym materiałem, a Reilly kontynuował działalność Matt Bianco. W kwietniu 2005, decyzją Ministra Kultury Waldemara Dąbrowskiego, Basia Trzetrzelewska otrzymała prestiżową odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (legitymacja nr 942/2005), którą w imieniu Ministra w Ambasadzie Polskiej w Londynie wręczyła dyrektor Instytutu Polskiego. Basia odznaczenie to otrzymała za promowanie polskiej kultury poza granicami kraju.

Basia podczas występu w Gdańsku 24 czerwca 2011

Czwarty solowy album Basi, It's That Girl Again, ukazał się wreszcie wiosną 2009 roku, wydany przez niezależną wytwórnię Koch Records. W Polsce promował go radiowy singel „A Gift”, a na rynku amerykańskim – „Blame It on the Summer”. Płyta cieszyła się przychylnymi recenzjami, a także sukcesem komercyjnym, docierając do top 10 na liście sprzedaży albumów jazzowych w USA oraz top 5 w Polsce, gdzie ostatecznie pokryła się platyną[21]. W roku 2011 Basia została odznaczona dyplomem honorowym „za zasługi dla Miasta Jaworzna”[22] oraz odsłoniła swoją gwiazdę w Opolskiej Alei Gwiazd[23]. We wrześniu wydała swój drugi koncertowy album, From Newport to London: Greatest Hits Live... and More. Materiał nagrano w łódzkim klubie Wytwórnia podczas jednego z koncertów w Polsce, które w czterech seriach odbywały się w ramach jej ostatniego światowego tournée. Album zawierał dodatkowo dwa premierowe studyjne utwory, w tym duet „Wandering” z Mietkiem Szcześniakiem. Basia nagrała z nim jeszcze jeden wspólny utwór, cover „Save the Best for Last” Vanessy Williams, tym razem na jego album Signs.

W styczniu 2014 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył wokalistkę Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne osiągnięcia w pracy artystycznej i popularyzowanie polskiej kultury muzycznej[24]. W roku 2015 Minister Kultury odznaczył Basię medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis[25]. W międzyczasie Basia pojawiła się gościnnie na albumach Moniki Lidke i zespołu Pectus, jednocześnie pracując nad nowym materiałem solowym. Jej piąty studyjny album, Butterflies, ukazał się w maju 2018 i poprzedzony był singlem „Matteo”. Krążek otrzymał pozytywne recenzje, i dotarł do top 5 na liście sprzedaży albumów jazzowych w USA oraz pierwszej dwudziestki na liście w Polsce. Jesienią Basia wyruszyła w kolejną światową trasę koncertową, występując w Ameryce Północnej, Azji Wschodniej oraz Polsce.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Trzetrzelewska posiada jednego syna, Mikołaja. Na przełomie lat 70. i 80. była w związku z Johnem, Anglikiem, którego poznała w Warszawie. W drugiej połowie lat 80. jej partnerem był Danny White, kompozytor i producent jej wszystkich solowych nagrań. Od 1991 związana jest z muzykiem Kevinem Robinsonem, występującym w grupie Simply Red, z którym mieszka na obrzeżach Londynu, choć często przebywa też w Jaworznie[26]. Posiada dwa obywatelstwa – polskie i brytyjskie[11]. Jej wielką pasją jest architektura i restaurowanie domów[27].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Albumy studyjne[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Szczegóły Pozycje na listach Certyfikaty
AUS
[28]
CAN
[29]
FRA
[30]
JPN
[31]
NLD
[32]
POL
[33]
UK
[34]
USA
[35]
Time and Tide 50 16 61 36
London Warsaw New York
  • Data wydania: luty 1990
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: LP, CD, kaseta, download, streaming
56 28 33 60 68 20
The Sweetest Illusion
  • Data wydania: 28 kwietnia 1994
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: LP, CD, kaseta, download, streaming
39 6 27
It's That Girl Again
  • Data wydania: 11 marca 2009
  • Wytwórnia: Koch
  • Nośnik: CD, download, streaming
148 4
Butterflies
  • Data wydania: 18 maja 2018
  • Wytwórnia: Shanachie
  • Nośnik: CD, download, streaming
279 15
„ – ” pozycja nie była notowana.

Albumy koncertowe[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Szczegóły Pozycje na listach
JPN
[31]
Basia on Broadway 84
From Newport to London:
Greatest Hits Live... and More
  • Data wydania: 13 września 2011
  • Wytwórnia: eOne
  • Nośnik: CD, download, streaming
„ – ” pozycja nie była notowana.

Kompilacje[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Szczegóły Pozycje na listach
JPN
[31]
The Best Remixes
  • Data wydania: 1990
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: CD
66
Brave New Hope
  • Data wydania: 1990
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: CD, kaseta, download, streaming
The Best Remixes II
  • Data wydania: 1991
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: CD
Clear Horizon – The Best of Basia 50
Simple Pleasures
  • Data wydania: 2003
  • Wytwórnia: Sony Music
  • Nośnik: CD
Superhits
  • Data wydania: lipiec 2004
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: CD, download, streaming
Playlist: The Very Best of Basia
  • Data wydania: 15 października 2013
  • Wytwórnia: Epic
  • Nośnik: CD
„ – ” pozycja nie była notowana.

Single[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Rok Pozycje na listach Album
CAN
[38]
FRA
[39]
GER
[40]
NLD
[32]
UK
[34]
USA
[41]
„Prime Time TV” 1986 68 88 Time and Tide
„Run for Cover”
Promises 1987 78 48
„Freeze Thaw”
New Day for You 74 53
Time and Tide 94 61 26
Baby You're Mine 1990 57 45 84 London Warsaw New York
Cruising for Bruising 21 46 51 86 29
„Copernicus”[42]
Until You Come Back to Me
„Brave New Hope” Brave New Hope
„More Fire Than Flame”[43] 1993 The Sweetest Illusion
„Yearning” 1994
Drunk on Love 41
„Third Time Lucky” 77
„Half a Minute” (Live) 1995 Basia on Broadway
„Time and Tide” (Live)
„Angels Blush” Clear Horizon – The Best of Basia
„Just Another Day” (Peter White oraz Basia) 1996 Caravan of Dreams
„Clear Horizon” 1998 Clear Horizon – The Best of Basia
„Go for You” 1999
„So Nice (Summer Samba)” (Taro Hakase oraz Basia) Duets
A Gift 2009 It's That Girl Again
Blame It on the Summer
„I Must”
„If Not Now Then When” 2010
„From Newport to London” 2011 From Newport to London:
Greatest Hits Live... and More
„Wandering” (oraz Mietek Szcześniak)[44] 2012
„Save the Best for Last” (Mietek Szcześniak oraz Basia)[45] Signs
„Matteo” 2018 Butterflies
„Bubble”
„ – ” pozycja nie była notowana.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 60. minut z Basią | Portal Informacji Kulturalnej Województwa Świętokrzyskiego (pol.). pik.kielce.pl. [dostęp 2017-11-22].
  2. Słynne Barbary (pol.). polki.pl. [dostęp 2009-06-20].
  3. Backstage with Basia - YouTube (ang.). Stowarzyszenie Bibliotek Amerykańskich, 2011-09-15. [dostęp 2018-10-15].
  4. Basia - JAZZIZ Magazine (ang.). jazziz.com, 2018-06-04. [dostęp 2018-10-14].
  5. Basia Trzetrzelewska - Jaworzno to mój dom_HD. youtube.com, 2011-08-09. [dostęp 2018-10-14].
  6. Stephen Thomas Erlewine: Basia | Biography & History (ang.). AllMusic. All Media Guide. [dostęp 2016-04-30].
  7. Anna Zielonka: Basia Trzetrzelewska z Polonia Restituta - NaszeMiasto.pl. jaworzno.naszemiasto.pl, 2014-01-21. [dostęp 2018-10-11].
  8. Wywiad z Basią Trzetrzelewską. youtube.com, 2013-06-24. [dostęp 2018-10-14].
  9. a b Basia Trzetrzelewska o swoim życiu w Londynie. viva.pl, 2018-09-23. [dostęp 2018-10-14].
  10. Basia Trzetrzelewska: W Opolu mnie wycięto. poranny.pl, 2011-06-19. [dostęp 2018-10-17].
  11. a b Basia Trzetrzelewska - w ludziach widzę tylko dobro. kobieta.pl, 2009-07-19. [dostęp 2018-10-13].
  12. Basia Trzetrzelewska - Interview 1( Boston) (ang.). youtube.com. [dostęp 2011-06-25].
  13. a b c d e f Gold & Platinum - RIAA (ang.). RIAA. [dostęp 2009-04-25].
  14. London Warsaw New York. basiasongs.com. [dostęp 2016-08-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  15. Basia Trzetrzelewska dla Echa Dnia: Byłam tak zakochana, że mogłabym z nim mieszkać nawet na... Syberii (WIDEO, zdjęcia). echodnia.eu, 2015-08-09. [dostęp 2018-09-25].
  16. Marek Kępa: 8 Polish Pop Songs in English You Need to Hear (ang.). Culture.pl, 2015-02-24. [dostęp 2018-09-27].
  17. Larry Flick. Reviews & Previews: Singles. „Billboard”, s. 65, 1996-12-14. Nielsen Business Media. ISSN 0006-2510 (ang.). [dostęp 2018-10-17]. 
  18. Jacek Cieślak: Polskie akcenty na każdej płycie - Plus Minus - rp.pl. Rzeczpospolita, 2009-04-17. [dostęp 2018-09-20].
  19. BASIA TRZETRZELEWSKA Czułam presję z nieba. gala.pl, 2009-04-27. [dostęp 2018-10-17].
  20. Basia Trzetrzelewska - Interview 2 ( Boston) - YouTube (ang.). youtube.com, 2010-07-23. [dostęp 2018-10-16].
  21. a b ZPAV :: Bestsellery i wyróżnienia - Wyróżnienia - Platynowe płyty CD - Archiwum. ZPAV. [dostęp 2009-11-21].
  22. basia_zasluzona.pdf (pol.). jaworzno.pl. [dostęp 2011-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-12)].
  23. Basia Trzetrzelewska odsłania swoją gwiazdę w Opolu (pol.). youtube.com. [dostęp 2011-06-26].
  24. Trzetrzelewska dostała Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. tvn24.pl, 2014-01-21. [dostęp 2014-04-04].
  25. Laureaci wybranych nagród muzycznych przyznanych w Polsce w 2015 roku (pol.). muzykapolska.org.pl. [dostęp 2017-07-19].
  26. Basia Trzetrzelewska: Jaworzno to mój drugi dom. wyborcza.pl, 2009-09-30. [dostęp 2018-10-08].
  27. BASIA TRZETRZELEWSKA - TAJEMNICA ŚWIATOWEJ KARIERY. pytanienasniadanie.tvp.pl, 2018-04-29. [dostęp 2018-09-12].
  28. Discography Basia (ang.). australian-charts.com. [dostęp 2009-11-20].
  29. Item: 954 - Library and Archives Canada (ang.). Biblioteka i archiwum Kanady. [dostęp 2018-09-27].
  30. InfoDisc : Tous les Albums classés par Artiste (fr.). infodisc.fr. [dostęp 2010-05-11].
  31. a b c Najwyższe pozycje dla albumów w Japonii:
  32. a b Discografie Basia (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2009-11-21].
  33. Najwyższe pozycje dla albumów w Polsce:
  34. a b BASIA | full Official Chart History | Official Charts Company (ang.). Official Charts Company. [dostęp 2018-09-21].
  35. Basia Chart History (Billboard 200) (ang.). billboard.com. [dostęp 2018-09-21].
  36. a b InfoDisc : Les Certifications Officielles des Formats Longs ((33 T. / CD / Albums / Téléchargements depuis 1973 (fr.). infodisc.fr. [dostęp 2010-06-22].
  37. a b c Basia Trzetrzelewska gościem programu Cała Muzyka! - Radio Złote Przeboje. tuba.pl, 2018-05-17. [dostęp 2018-09-25].
  38. Najwyższe pozycje dla singli w Kanadzie:
  39. Discographie Basia (fr.). lescharts.com. [dostęp 2009-11-21].
  40. Offizielle Deutsche Charts (niem.). offiziellecharts.de. [dostęp 2018-09-22].
  41. Basia Chart History (Hot 100) (ang.). billboard.com. [dostęp 2018-09-22].
  42. コペルニクス | バーシア | ORICON NEWS (jap.). oricon.co.jp. [dostęp 2018-10-20].
  43. モア・ファイヤー・ザン・フレーム | バーシア | ORICON NEWS (jap.). oricon.co.jp. [dostęp 2018-10-20].
  44. Nowości singlowe – tydzień 3.. polskieradionyc.com, 2012-01-19. [dostęp 2018-09-23].
  45. Mietek Szcześniak i Basia Trzetrzelewska w duecie. bosko.pl, 2012-12-14. [dostęp 2018-09-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]