Bielszowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bielszowice
Dzielnica Rudy Śląskiej
Ilustracja
Widok na ulicę Główną w Bielszowicach w Rudzie Śląskiej
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miasto

Ruda Śląska

Populacja (2006)
• liczba ludności


9505

Strefa numeracyjna

32

Kod pocztowy

41-711

Tablice rejestracyjne

SL, SRS

Położenie na mapie Rudy Śląskiej
Położenie na mapie
Portal Polska

Bielszowice (niem. Bielschowitz) − dzielnica Rudy Śląskiej, którą według danych z 2006 roku zamieszkiwało 9505 osób[1]. Godłem Bielszowic jest skrzyżowany topór z siekierą.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Wieś w źródłach pisanych znana jest od XV wieku. Pierwszy raz nazwę Bielszowic odnotowano w zaginionym przywileju księcia cieszyńskiego Wacława z 1452 roku, a z roku 1472 znany jest jej pierwszy właściciel - Maciej Bielczowski ("Matiey Bielczowsky")[2]. W średniowieczu Bielszowice były niewielką wsią rycerską. Według najstarszego urbarza ziemi bytomskiej około 1500 roku zamieszkiwało ją zaledwie 10 kmieci. W 1532 roku liczba ta wzrosła do 12 chłopów[3]. Siedlisko wsi rozwinęło się wzdłuż niewielkiego dopływu Kochłówki.

Czasy nowożytne[edytuj | edytuj kod]

U progu nowożytności w Bielszowicach stanął pierwszy kościół, a w wiekach XVII i XVIII funkcjonowała tu kuźnica żelaza.

Wiek XIX[edytuj | edytuj kod]

1805 roku wybudowano Hutę cynku „Deutsche Hütte”.

W latach 1896-1904 w Bielszowicach zbudowano kopalnię węgla kamiennego. Kopalnia jest czynna do dzisiaj, a jej aktualna nazwa to Kopalnia Węgla Kamiennego Bielszowice.

Kościół pw. św. Marii Magdaleny
KWK "Ruda" oddział "Bielszowice"
KWK "Ruda" oddział "Bielszowice"

Wieś Bielszowice posiadała swoje kolonie między innymi były to:

  • Pawłów
  • Kończyce
  • Królewska Kolonia Bielszowice (śl. Kolanijo) - mieszkali tu górnicy kopalni Luiza (Königin Luise - dziś Skansen Górniczy Królowa Luiza)
  • Redendorf - powstała przy hucie „Deutsche Hütte”
  • Konty
  • Pnioki (osiedle)
  • Tonberg
  • Owsisko
  • Nowe Chałupy
  • Przy Kuźnicach
  • Gajdowicz
  • Młyn (osiedle)
  • Dziedzictwo (osiedle)
  • Dorotka (osiedle)
  • Suwacz

Wieś miała wielu właścicieli byli to m.in. Przyszowscy, Rogojscy, Rajscy, baron von Voglar, Maciej Wilczek. Państwo Pruskie kupiło od właścicieli wieś Bielszowice w 1891 roku.

Wzmianka o pierwszym nauczycielu pochodzi z roku 1744. Szkołę murowaną zbudowano w 1828 roku. Kolejną szkołę zbudowano w 1828 roku. Kolejne szkoły budowano w latach: 1892, 1898, 1902, 1909.

Na miejscu starego kościoła w 1883 roku zbudowano kościół pw. Marii Magdaleny.

Wiek XX[edytuj | edytuj kod]

Straż pożarną założono w 1886 roku, natomiast w 1910 roku otrzymała nową remizę. Szpital zbudowano w 1898 r., natomiast aptekę dopiero 1909 roku. W 1906 roku powstała w Bielszowicach poczta. Dworzec kolejowy zbudowano w roku 1904 na linii z Gliwic do Katowic.

Wodociągi zbudowano w 1904 roku, natomiast prąd elektryczny doprowadzono w roku 1910. W plebiscycie w roku 1921 oddano 4546 głosów za Polską i 1874 za Niemcami. Bielszowice przyłączono do Polski rok później.

W okresie międzywojennym stacjonował w miejscowości komisariat Straży Granicznej[4].

Do 1951 roku miejscowość była siedzibą gminy Bielszowice. Bielszowice przyłączono do Nowego Bytomia w 1951 roku, a wraz z Nowym Bytomiem zostały włączone jako jedna z dzielnic do Rudy Śląskiej w 1959 roku.

Sport w Bielszowicach[edytuj | edytuj kod]

  • KS Zgoda Ruda Śląska Bielszowice - (Piłka ręczna kobiet)
  • TP Jastrząb Bielszowice - (Piłka nożna)
  • UKS Wolej Bielszowice - (Tenis stołowy)

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Bielszowicami[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Kompała – polski piłkarz, były gracz m.in. Górnika Zabrze
  • Marian Foik – polski lekkoatleta, olimpijczyk, medalista olimpijski i mistrzostw Europy.
  • Wiktor Skworc – biskup diecezjalny tarnowski (1998-2011), arcybiskup metropolita katowicki (2011- )
  • Walter Szołtysek (Scholtyssek) – polski sztangista
  • Waldemar Słomiany – polski piłkarz, obrońca.
  • Edmund Kokot – członek organizacji konspiracyjnej, szef oddziału ZWZ w Bielszowicach, pracownik administracyjny szpitala w Bielszowicach
  • Jan Koj (ps. Jan Kajan, Józef Liszka, Zygmunt Ślączka) – polityk, działacz samorządowy, poseł na Sejm II RP (IV kadencji) i Sejmu Ustawodawczego
  • Günter Bialaskompozytor muzyki poważnej
  • Norbert Ernst Dolezich – malarz, grafik
  • Erich Kleineidam – filozof
  • Piotr Gierczak – piłkarz Górnika Zabrze, mieszkaniec Bielszowic
  • Janusz Klimek - koszykarz, reprezentant Polski
  • Roman Niestrój - profesor nauk ekonomicznych, rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie w latach 2008 - 2012.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tab. 47 Rozkład dysfunkcji w mieście w latach 2003-2006. W: Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Ruda Śląska na lata 2007-2015. Ruda Śląska: Urząd Miasta Ruda Śląska, 2007-09, s. 52.
  2. P. Noparlik, Ziemia bytomska w późnym średniowieczu. Próba rekonstrukcji krajobrazu kulturowego, Chorzów 2021, s. 342-343.
  3. P. Noparlik, Ziemia bytomska w późnym średniowieczu. Próba rekonstrukcji krajobrazu kulturowego, Chorzów 2021, s. 343.
  4. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 58. ISBN 83-87424-77-3.