Bielszowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Rudy Śląskiej Bielszowice
Dzielnica Rudy Śląskiej
Ilustracja
Widok na ulicę Główną w Bielszowicach w Rudzie Śląskiej.
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Ruda Śląska
Populacja (2006)
• liczba ludności

9505
Nr kierunkowy 32
Kod pocztowy 41-711
Tablice rejestracyjne SL, SRS
Położenie na mapie Rudy Śląskiej
Położenie na mapie
Portal Portal Polska

Bielszowice (niem. Bielschowitz) − dzielnica Rudy Śląskiej, którą według danych z 2006 roku zamieszkiwało 9505 osób[1]. Godłem Bielszowic jest skrzyżowany topór z siekierą.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od polskiego określenia barwy białej[2]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia pierwotną nazwę wsi zanotowaną po łacinie jako Bielschowice podając jej znaczenie „Weisdorf” czyli po polsku "Biała wieś"[2].

Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana na Bielschowitz[2] i utraciła swoje pierwotne znaczenie. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod nazwą niemiecką Bielschowitz oraz polską Bielschowice[3].

Historia[edytuj]

Do XVIII wieku[edytuj]

Pierwsza wzmiankę o Bielszowicach można znaleźć w źródłach historycznych z roku 1472. Dotyczy ona niejakiego Macieja Bielczowskiego. Badania archeologiczne wskazują jednak na wcześniejsze osadnictwo na tych terenach. Początkowo wieś Bielszowice rozwijała się nad jednym z dopływów Kochłówki.

W wiekach XVII i XVIII istniała tu kuźnica żelaza.

Wiek XIX[edytuj]

1805 roku wybudowano Hutę cynku „Deutsche Hütte”.

W latach 1896-1904 w Bielszowicach zbudowano kopalnię węgla kamiennego. Kopalnia jest czynna do dzisiaj, a jej aktualna nazwa to Kopalnia Węgla Kamiennego Bielszowice.

Wieś Bielszowice posiadała swoje kolonie między innymi były to:

  • Pawłów
  • Kończyce
  • Królewska Kolonia Bielszowice (Kolanijo) - mieszkali tu górnicy kopalni Luiza (Königin Luise - dziś Skansen Górniczy Królowa Luiza)
  • Redendorf - powstała przy hucie „Deutsche Hütte”
  • Konty
  • Pnioki (osiedle)
  • Tonberg
  • Owsisko
  • Nowe Chałupy
  • Przy Kuźnicach
  • Gajdowicz
  • Młyn (osiedle)
  • Dziedzictwo (osiedle)
  • Dorotka (osiedle)
  • Suwacz

Wieś miała wielu właścicieli byli to m.in. Przyszowscy, Rogojscy, Rajscy, baron von Voglar, Maciej Wilczek. Państwo Pruskie kupiło od właścicieli wieś Bielszowice w 1891 roku.

Wzmianka o pierwszym nauczycielu pochodzi z roku 1744. Szkołę murowaną zbudowano w 1828 roku. Kolejną szkołę zbudowano w 1828 roku. Kolejne szkoły budowano w latach: 1892, 1898, 1902, 1909.

Kościół drewniany pw. Wszystkich Świętych zbudowano już w 1440 roku. Na miejscu starego kościoła w 1883 roku zbudowano kościół pw. Marii Magdaleny.

Wiek XX[edytuj]

Straż pożarną założono w 1886 roku, natomiast w 1910 roku otrzymała nową remizę. Szpital zbudowano w 1898 r., natomiast aptekę dopiero 1909 roku. W 1906 roku powstała w Bielszowicach poczta. Dworzec kolejowy zbudowano w roku 1904 na linii z Gliwic do Katowic.

Wodociągi zbudowano w 1904 roku, natomiast prąd elektryczny doprowadzono w roku 1910.

W Plebiscycie w roku 1921 padło 4546 głosów za Polską i 1874 za Niemcami. Bielszowice przyłączono do Polski rok później.

W okresie międzywojennym stacjonował w miejscowości komisariat Straży Granicznej[4].

Do 1951 roku miejscowość była siedzibą gminy Bielszowice. Bielszowice przyłączono do Nowego Bytomia w 1951 roku, a wraz z Nowym Bytomiem zostały włączone jako jedna z dzielnic do Rudy Śląskiej w 1959 roku.

Sport w Bielszowicach[edytuj]

  • KS Zgoda Ruda Śląska Bielszowice - (Piłka ręczna kobiet)
  • TP Jastrząb Bielszowice - (Piłka nożna)
  • UKS Wolej Bielszowice - (Tenis stołowy)

Religia[edytuj]

Ludzie związani z Bielszowicami[edytuj]

  • Adam Kompała – polski piłkarz, były gracz m.in. Górnika Zabrze
  • Marian Foik – polski lekkoatleta, olimpijczyk, medalista olimpijski i mistrzostw Europy.
  • Wiktor Skworc – biskup ordynariusz tarnowski (1998-2011), arcybiskup metropolita katowicki (2011- )
  • Walter Szołtysek (Scholtyssek) – polski sztangista
  • Waldemar Słomiany – polski piłkarz, obrońca.
  • Edmund Kokot – członek organizacji konspiracyjnej, szef oddziału ZWZ w Bielszowicach, pracownik administracyjny szpitala w Bielszowicach
  • Jan Koj (ps. Jan Kajan, Józef Liszka, Zygmunt Ślączka) – polityk, działacz samorządowy, poseł na Sejm II RP (IV kadencji) i Sejmu Ustawodawczego
  • Günter Bialas – kompozytor muzyki poważnej
  • Norbert Ernst Dolezich – malarz, grafik
  • Erich Kleineidam – filozof
  • Piotr Gierczak – piłkarz Górnika Zabrze, mieszkaniec Bielszowic
  • Janusz Klimek - koszykarz, reprezentant Polski

Linki zewnętrzne[edytuj]

Gigapanorama Bielszowic [1.3Gpx]

Przypisy

  1. Tab. 47 Rozkład dysfunkcji w mieście w latach 2003-2006. W: Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Ruda Śląska na lata 2007-2015. Ruda Śląska: Urząd Miasta Ruda Śląska, 2007-09, s. 52.
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 66.
  3. Johann Knie 1830 ↓, s. 40.
  4. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 58. ISBN 83-87424-77-3.

Bibliografia[edytuj]

  • Johann Knie: Alphabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.