Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś”
Komisariat SG „Bielszowice”
Komisariat SG „Paniówki”
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1928
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Komisariat SC „Bielszowice”
Organizacja
Dyslokacja Paniówki
Bielszowice
Nowa Wieś (od 1934)[1]
Formacja Straż Graniczna
Podległość Inspektorat Graniczny nr 15
Obwód SG „Chorzów”
Inspektorat Graniczny nr 15 Królewska Huta.jpg

Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Komisariat Straży Granicznej „Nowa Wieś” wywodzi się w prostej linii z komisariatu Straży Celnej „Bielszowice”

komisariat Straży Celnej „Bielszowice”

Zarządzeniem Dyrekcji Ceł „Mysłowice” z 15 czerwca 1922 roku utworzono komisariat Straży Celnej „Bielszowice” podległy Inspektoratowi Celnemu w Rybniku[2]. W dniu następnym do Bielszowic przybyła załoga komisariatu w sile 40 strażników. Rozlokowano się w domu gminnym przy ulicy Głównej 3[3]. Kierownicy placówek zabrali swoich podwładnych i odmaszerowali do Karol-Emanuel, Pawłowa, Kończyc i Makoszowa[2]. Ochraniany odcinek granicy państwowej zaczynał się przy kamieniu granicznym nr 159 na cmentarzu w Rudzie Śląskiej, a kończył w Mizerowie przy kamieniu nr 204. Długość odcinka wynosiła 12 730 metrów[3].

W 1928 roku przystąpiono do reorganizacji komisariatu. Placówka Karol Emanuel włączona została do komisariatu Lipiny, a w zamian komisariat „Bielszowice” otrzymał placówkę „Piaśniki”. Komisariat przeszedł w podporządkowanie Inspektoratu Granicznego „Piaśniki”. Długość odcinka wynosiła wówczas około 14 kilometrów, zaczynała się od kamienia nr 169, a kończyła na kamieniu 218[4].

Organizacja komisariatu w 1922[2]

  • komenda − Bielszowice
  • placówka Straży Celnej „Karol Emanuel”
  • placówka Straży Celnej „Pawłów”
  • placówka Straży Celnej „Kończyce”
  • placówka Straży Celnej „Makoszowy”
Kierownicy komisariatu SC
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
komisarz Konrad Górny[5] 15 VI 1922 – II 1924
komisarz Franciszek Hesek[5] II 1924 – VII 1928
komisarz Marian Mutka[5] VII 1928 –

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[6]. Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Paniówki” do Inspektoratu Granicznego nr 15 „Królewska Huta” i określił jego strukturę organizacyjną[7]. Rozkaz nr 10 z 5 listopada 1929 roku w sprawie reorganizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego komendanta Straży Granicznej płk. Jana Jura-Gorzechowskiego nie wymienia nazwy komisariatu[8]. Wymienia komisariat Straży Granicznej „Bielszowice”, przydziela go do Inspektoratu Granicznego nr 15 „Królewska Huta”, określa jego numer i strukturę[8]. W grudniu 1933 roku przeniesiono siedzibę komisariatu do Nowej Wsi[9].

Rozkazem nr 1 z 29 stycznia 1934 roku w sprawach [...] zmian przydziałów, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Karol Emanuel” z komisariatu Straży Granicznej „Lipiny” i włączył w skład komisariatu Straży Granicznej „Nowa Wieś”[10]. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Przyszowice” z komisariatu Straży Granicznej „Knurów” i przydzielił do komisariatu Straży Granicznej „Nowa Wieś”[11]. Rozkazem nr 1 z 27 marca 1936 roku w sprawach [...] zmian w niektórych inspektoratach okręgowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę Straży Granicznej I linii „Przyszowice” z komisariatu „Nowa Wieś” i włączył do komisariatu „Knurów”[12].

Służba graniczna[edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie komisariaty:

Funkcjonariusze komisariatu[edytuj | edytuj kod]

Kierownicy/komendanci komisariatu
stopień imię i nazwisko okres pełnienia służby kolejne stanowisko
komisarz Marian Mutka[5] VII 1928 – VII 1929
komisarz Wacław Romiszewski[5] VII 1929 – IX 1929
podkomisarz Teodor Mańczyk[5] IX 1929 – VI 1930
podkomisarz Józef Nawrot[5] VI 1930 – 15 III 1932
podkomisarz Aleksander Wasilewski[5] 15 III 1932 – był XI 1937[13]
Zastępcy komendanta komisariatu
starszy strażnik Władysław Szczypka 1 V 1939[14]

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Komisariat SG Bielszowice.png

Organizacja komisariatu w kwietniu 1928[7]:

Organizacja komisariatu w listopadzie 1929[15]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kronika komisariatu Straży Granicznej „Nowa Wieś” nie wspomina jakoby komisariat stacjonował kiedykolwiek w Paniówkach. W owym czasie stacjonował w Bielszowicach[4].
  2. Drużyna dowódcy Inspektoratu Okręgowego[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]