Bruntál

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bruntal
Rynek w Bruntálu
Rynek w Bruntálu
Herb Flaga
Herb Bruntálu Flaga Bruntálu
Państwo  Czechy
Kraj morawsko-śląski
Powiat Bruntál
Burmistrz Petr Rys
Powierzchnia 29,34 km²
Wysokość 409 m n.p.m.
Populacja (2003)
• liczba ludności

17 686
Kod pocztowy 792 01
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Bruntal
Bruntal
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Bruntal
Bruntal
Ziemia 49°59′N 17°27′E/49,983333 17,450000Na mapach: 49°59′N 17°27′E/49,983333 17,450000
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Bruntál (niem. Freudenthal, pol. Bruntal, łac. Vallis Gaudiorum, Vrudental) – miasto powiatowe w Czechach, położone na Śląsku Czeskim (choć niektóre tereny w granicach administracyjnych leżą na historycznych Morawach), w kraju morawsko-śląskim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2 934 ha, a liczba jego mieszkańców 17 686 osób.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Rok 1970 1980 1991 2001 2003
Liczba ludności 9 686 14 029 16 800 17 627 17 686

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto Bruntál historycznie leży na Górnym Śląsku, w rejonie określanym jako Śląsk Opawski. Znajduje się w gęsto zalesionym terenie (lasy zajmują 50 procent powierzchni powiatu) i jest nazywane "bramą do Jesioników". Jest stolicą powiatu Bruntál, ale nie jego najludniejszym miastem (tym jest Karniów).

Podział[edytuj | edytuj kod]

części gminy[edytuj | edytuj kod]

  • Bruntál
  • Karlovec
  • Kunov

gminy katastralne[edytuj | edytuj kod]

  • Bruntál-město
  • Karlovec

Nazwy czeskie, niemieckie i polskie[edytuj | edytuj kod]

nazwa czeska nazwa niemiecka nazwa polska
Bruntál Freudenthal Bruntal
Karlovec Karlsberg Karłowiec
Kunov Kunau Kunów

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto powstało na przełomie XII i XIII wieku w wyniku kolonizacji górskich terenów Jesioników. Głównym źródłem jego rozkwitu, aż do XVII wieku, było wydobycie metali kolorowych - do dziś w herbie Bruntálu znajduje się postać górnika. Od XVII historia miasta była związana z zakonem krzyżackim, który otrzymał od cesarza Ferdynanda II skonfiskowane protestantom dobra i ziemię. Zakon stracił swój majątek podczas upaństwowienia po 1945, ale od kilku lat ponownie prowadzi w Bruntalu działalność religijną.

Podczas wojny austriacko-pruskiej w 1866 miasto okupowały wojska pruskie, a miejscowy pałac posłużył jako lazaret. W 1898 miejscowa filia parafii ewangelickiej w Hillersdorfie, posiadająca tu własny kościół, przeobraziła się w samodzielną parafię[1]. Spis z 1910 wykazał, że 99% mieszkańców miasta używało języka niemieckiego jako ojczystego[2]. Po I wojnie światowej miejscowi Niemcy ogłosili przyłączenie miasta do Niemieckiej Austrii zgodnie z zasadą samostanowienia narodów, ale wojska czechosłowackie zajęły miasto w grudniu 1918 Pomiędzy 1919 a 1924 w posiadłościach krzyżackich wprowadzono zarząd państwa, ale nie skonfiskowano ich. W mieście, przez cały okres międzywojenny, Niemcy stanowili absolutną większość i zdecydowanie negatywnie odnosili się do państwa czechosłowackiego, próbując nawet wzniecić powstanie we wrześniu 1938 Po układzie monachijskim miejscowość włączono do III Rzeszy.

7 maja 1945 miasto zajęła Armia Czerwona. Miejscowa ludność niemiecka została wysiedlona do alianckich stref okupacyjnych.

W Bruntálu 2 maja 1920 urodziła się Irina Jarosiewicz, później Irena Anders, żona generała Władysława Andersa.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Bruntál liczy niecałe 20 tys. mieszkańców. Na jego terenie znajduje się również Urząd Celny oraz liczne oddziały banków, zapewniające zaplecze do rozwoju przedsiębiorczości. Bruntál ze względu na swoje położenie jest znaczącym ośrodkiem turystycznym. Pobliskie góry poprzecinane są licznymi trasami turystycznymi - rowerowymi, pieszymi i narciarskimi. Warunki klimatyczne stwarzają możliwości do uprawiania sportów zimowych. Średnia grubość warstwy śniegu, leżącego zimą na stokach Pradziada, wynosi 150–200 cm. Miasto posiada letnie kąpielisko, kryty basen wraz z łaźnią parową i gabinetem masażu. Do dyspozycji jest też kryte lodowisko.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • bruntalski pałac, rezydencja w stylu renesansowo-barokowym,
  • XIII-wieczny kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny,
  • kościół i klasztor pijarów,
  • kaplicę cmentarną św. Michała
  • Dni Bruntalu - cykl imprez kulturalnych i sportowych odbywających się na przełomie sierpnia i września.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W czasie I wojny światowej w Bruntalu (wówczas Freundenthal) stacjonowały oddziały zapasowe "sądeckiego" 20. pułku piechoty armii austriackiej (Infanterieregiment Heinrich Prinz von Preussen Nr. 20) złożony w ponad 80% z Polaków - górali sądeckich. Wielkim uznaniem wśród polskich żołnierzy cieszył się miejscowy likier Altvater[3].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Franciszek Michejda: Dzieje Kościoła ewangelickiego w Księstwie Cieszyńskim (od Reformacji do roku 1909). Katowice: Dom Wydawniczy i Księgarski "Didache", 1992, s. 170. ISBN 83-85572-00-7.
  2. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  3. S. Kawczak, Milknące echa, Warszawa 1991, s. 95-98

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]