Bydlin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°22′44.5″N 19°38′46.7″E

- błąd

4 m

WD

50°23'N, 19°39'E, 50°22'48.76"N, 19°38'51.43"E

- błąd

2322 m

Odległość

577 m

Bydlin
wieś
Ilustracja
Szkoła
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

olkuski

Gmina

Klucze

Liczba ludności (2008)

967

Strefa numeracyjna

32

Kod pocztowy

32-310[1]

Tablice rejestracyjne

KOL

SIMC

0214818

Położenie na mapie gminy Klucze
Mapa konturowa gminy Klucze, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Położenie na mapie powiatu olkuskiego
Mapa konturowa powiatu olkuskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Bydlin”
Ziemia50°22′44,5″N 19°38′46,7″E/50,379028 19,646306
Kościół św. Małgorzaty w Bydlinie

Bydlinwieś z XII wieku w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Klucze.

Bydlin uzyskał lokację miejską przed 1404 rokiem, zdegradowany po 1530 roku[2]. W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Bydlin[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0214824 Kresy część wsi
0214830 Lidwinówka część wsi
0214847 Tarnówka część wsi
0214853 Zawadka część wsi
0214860 Żabiniec część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1120 roku. Wieś Bydlin była wzmiankowana w 1388 roku jako własność rycerza Niemierzy herbu Strzała (Nemerze de Bidlin), ówczesnego dziedzica okolicznych terenów. Istnienie w Bydlinie należącego zapewne do niego castrum (zamku) poświadczone jest źródłowo od 1400 roku[6]. Budowla ta w swej najstarszej fazie miała postać wysokiego domu (miał przynajmniej trzy kondygnacje naziemne) na rzucie czworoboku o wymiarach 11,40 × 24 m i grubości ścian 2,30 m, z przyporami w narożach oraz w północno-zachodniej elewacji[6]. Całość otoczona była wałami, wkrótce zastąpionymi przez mur obwodowy z budynkiem bramnym[6]. Zamek został w późniejszym czasie przebudowany przez Bonerów na kościół katolicki. Około 1520 roku arianin Jan Firlej, zamienił go na zbór braci polskich, natomiast jego syn Mikołaj przywrócił mu charakter świątyni katolickiej i nadał mu wezwanie Świętego Krzyża. W 1655 roku kościół został spalony przez Szwedów. Odbudowany 80 lat później, w XVIII wieku był wielokrotnie dewastowany i grabiony przez wojska przyszłych zaborców; pod koniec tego stulecia został ostatecznie opuszczony.

Sam Bydlin w dokumentach z 1404 roku wymieniany był jako miasto do 1530 kiedy to w nieznanych okolicznościach utracił prawa miejskie. Pod koniec XIX na stokach góry zamkowej istniała kopalnia galeny.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7]:

  • kaplica cmentarna, na XVIII wiecznym cmentarzu parafialnym z 2 połowy XIX wieku;
  • ruiny zamku z końca XIV wieku;
  • młyn wodny, obecnie elektryczny, ul. Olkuska 22, z 1884 roku.

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • Cmentarz z I wojny światowej na którym pochowano poległych w bitwie pod Krzywopłotami. Są to dwie kwatery na cmentarzu parafialnym. Na jednej pochowano 46 legionistów polskich, na drugiej 78 żołnierzy z armii rosyjskiej i 206 żołnierzy z armii austro-węgierskiej[8]. Polegli tu legioniści spoczywają w zbiorowej mogile na bydlińskim cmentarzu pod siedmiometrowym kamiennym krzyżem. Każdego roku 11 listopada odbywają się tu uroczystości z okazji Święta Niepodległości. Pozostałości linii polskich okopów można jeszcze zobaczyć niedaleko szczytu wzgórza przy drodze do ruin, która zaczyna się po drugiej stronie szosy od bramy cmentarza.

Przez wieś przebiega Szlak Orlich Gniazd oraz Jurajski Rowerowy Szlak Orlich Gniazd.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 128 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 22-23.
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  6. a b c Piotr Lasek, Obronne siedziby rycerskie i możnowładcze w czasach Kazimierza Wielkiego [w:] Wielkie murowanie. Zamki w Polsce za Kazimierza Wielkiego. Colloquia Castrensia II, 2019, s.73
  7. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021.
  8. J. Pałosz, Śmiercią złączeni. O cmentarzach z I wojny światowej na terenach Królestwa Polskiego administrowanych przez Austro-Węgry, Kraków: Libron, 2012, ISBN 978-83-62196-66-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]