Bystrzyca Dolna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bystrzyca Dolna
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Świdnica
Liczba ludności (XII 2014) 675[1]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Kod pocztowy 58-100
Tablice rejestracyjne DSW
SIMC 0856014
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Bystrzyca Dolna
Bystrzyca Dolna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bystrzyca Dolna
Bystrzyca Dolna
Ziemia 50°48′33″N 16°28′28″E/50,809167 16,474444
Strona internetowa miejscowości

Bystrzyca Dolna (pol. hist. Bystrzyca, niem. Nieder Weistritz do 1898 Polnisch Weistricz[2]) - wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Świdnica.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Wieś położona na lewym brzegu Bystrzycy.

Nazwa[edytuj]

Pieczęć gminna z nazwą Polnisch Weistritz z 1850 roku.

Nazwa miejscowości wywodzi się od bystrego, szybkiego nurtu rzeki Bystrzycy, nad którą leży wieś[3]. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia zlatynizowaną nazwę Bistritz podając jej znaczenie "Dorf am reissenden Gebirgsbach" czyli "Wieś nad rwącym potokiem górskim"[3]

Pierwsze zapisy historyczne o wsi pochodzą już z wieku XII. Wzmiankowana jest po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1250 roku wydanym przez papieża Innocentego IV w Lyonie gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Bistricie”[4].

Miejscowość ta w okresie 9 stuleci miała 13 nazw: Bistritcza - 1149/1150 r., Wystricza - 1300 r., Polnisch Weistritz - 1318 r., Wistricz - 1330 r., Wistricz - 1334 r., Wistricia polonicalis - 1340 r., Polnisschen Weissericz - 1362 r., Polnisch Weistritz - 1372 r., Polnischweistric - 1666 r., Pohl (nisch) Weiseritz - 1743 r., Weistriz Polnisch - 1785 r., Bystrzyca Polska[2] - 1887 r., Nieder Weistritz - 1898 r.[5], Bystrzyca Dolna - od 1945 r.

Historia[edytuj]

Położenie u boku Świdnicy powodowało, że podczas wszystkich wojen wojska niszczyły wieś.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • zespół pałacowo-parkowy:
    • pałac, rezydencja powstała najpewniej w XVI w. jako zamek wodny, rozebrany w 1830 r. Dzisiejszy neorenesansowy charakter pochodzi z lat 1886-1887 - XIX w. i jest efektem rozbudowy leśniczówki. Założenie powstało na rzucie prostokąta, jest dwukondygnacjowe, kryte dachem mansardowym z lukarnami. Dobudowane skrzydło, gdzie mieści się rozległy taras pochodzi najpewniej z początku XX w. Pałac pełni funkcje budynku mieszkalnego
    • piękny park ze stawem oraz około 200-letnimi dębami; do parku prowadzi wybudowana w 1870 roku monumentalna brama, z drugiej połowy XIX w.
      • cmentarz kościelny, na terenie parku
        • aleja, na cmentarzu kościelnym, z pierwszej połowy XIX w.
    • aleja topolowa, przy drodze wzdłuż zabudowań folwarcznych, z pierwszej połowy XIX w.
    • aleja dębowa jednorzędowa, przy głównej drodze wiejskiej, z początku XIX w.

inne zabytki:

  • stary kamienny mur, zachował się od strony północno-wschodniej pałacu
  • kościół pw. św. Józefa; pochodzący z końca XIX wieku, ale nie posiada on istotnej wartości historycznej

Przypisy

  1. Gmina Świdnica w cyfrach i na mapie (wykaz miejscowości i liczby mieszkańców wg stanu na 31.12.2014 r.). Gmina.swidnica.pl. [dostęp 3 października 2015].
  2. a b Bystrzyca Polska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Tom VIII, str. 599
  3. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 8.
  4. Grünhagen 1866 ↓, s. 280.
  5. Zmiana nazwy z Polnisch Weistritz na Nieder Weistritz nastąpiła 24 XI 1898 r. Zob. Dzieje Świdnicy w datach, Świdnica 2009, s. 98.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 12.10.2012]. s. 165.

Bibliografia[edytuj]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Rezydencje ziemi świdnickiej, zespół redakcyjny: W. Rośkowicz, S. Nowotny, R. Skowron, Świdnica 1997, s. 11.