Bystrzyca Górna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bystrzyca Górna
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Świdnica
Liczba ludności (XII 2014) 665[1]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Kod pocztowy 58-114
Tablice rejestracyjne DSW
SIMC 0856020
Położenie na mapie gminy wiejskiej Świdnica
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Świdnica
Bystrzyca Górna
Bystrzyca Górna
Położenie na mapie powiatu świdnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu świdnickiego
Bystrzyca Górna
Bystrzyca Górna
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Bystrzyca Górna
Bystrzyca Górna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bystrzyca Górna
Bystrzyca Górna
Ziemia50°46′57″N 16°27′17″E/50,782500 16,454722
Strona internetowa miejscowości

Bystrzyca Górnawieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie Świdnica.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Nazwa[edytuj]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie Bistricza.[2][3]

Historia[edytuj]

Wieś znajduje się na północnym krańcu Gór Sowich. Początkami sięga XIV wieku, ale jej rozwój datowany jest 200 lat później, gdy rozpoczęto eksploatację galeny[4]. Wybuch wojny trzydziestoletniej przerwał prace górnicze, które zostały wznowione dopiero w XVIII w[4]. W 1904 r. pojawiła się nazwa kopalni Marie-Agnes (na mapach górniczych z 1924 r. oznaczona już jako nieczynne wyrobisko)[4]. W czasie Reformacji mieszkańcy wsi przyjęli wyznanie Lutra, przejmując miejscowy kościół parafialny. W 1653 cesarska komisja redukcyjna oddała jednak świątynię nielicznym katolikom, zmuszając miejscowych ewangelików do korzystania ze świdnickiego Kościoła Pokoju. Dopiero po przejęciu Śląska przez Prusy, dzięki pomocy hrabiego Maximiliana Conrada Ernsta von Hochberga, przebudowano budynek tzw. karczmy środkowej na dom modlitwy, w którym pierwsze nabożeństwo odprawiono 17 czerwca 1742. Po stu latach eksploatacji dotychczasową konstrukcję szachulcową wymieniono na murowaną (kamienno-ceglaną). Orientowany kościół posiadał jednokondygnacyjne empory, kryształowe żyrandole oraz - naprzeciwko wejścia - zwieńczoną Barankiem Paschalnym tzw. ambonę ołtarzową, za którą znajdowała się chrzcielnica. Nad wejściem głównym (strona zachodnia) znajdował się barokowo-rokokowy prospekt organowy z organami z ok. 1750; w 1880 posiadały one 16 głosów, a w 1897 zostały zastąpione nowym, 13-głosowym instrumentem firmy Schlag&Söhne, który po 1945 wywieziono do Warszawy i zmontowano w pierwotnym kościele św. Zygmunta; obecnie znajdują się w piwnicach dolnego kościoła na osiedlu Orlik. Przez cały okres swojego istnienia kościół nie posiadał wieży. Przetrwał co prawda II wojnę światową, jednakże na skutek opuszczenia popadł w ruinę[5].

Podczas III wojny śląskiej Austriacy ufortyfikowali wzgórza w okolicy, lecz bitwę pod Burkatowem przegrali. Wiek XIX zmienił wieś w popularne letnisko pełne gospód, zajazdów i noclegowisk[4].

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • pałac (nr 43), z końca XIX w.
  • zespół pałacowy (nr 47):
    • pałac, z końca XIX w., pierwotnie pochodził z XVI wieku, ale spłonął w 1799 r. Obecny wobec licznych przebudowań i remontów nie można uznać za reprezentanta żadnego ze znanych stylów. Zajmuje go ośrodek wychowawczy i szkoła specjalna; otoczony jest parkiem
    • park, z końca XVIII-XX w. z licznym starodrzewem
  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, z XVII-XIX w., którego istnienie potwierdzono już w 1376 r., wielokrotnie przebudowywany. W ściany zewnętrzne wmurowano renesansowe i barokowe nagrobki. Wyposażenie kościoła jest skromne. Chrzcielnica pochodzi z XVIII wieku.

Przypisy[edytuj]

  1. Gmina Świdnica w cyfrach i na mapie (wykaz miejscowości i liczby mieszkańców według stanu na 31.12.2014 r.). Gmina.swidnica.pl. [dostęp 3 października 2015].
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  4. a b c d Marek Staffa: Słownik geografii turystycznej Sudetów. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-Bis, 1994, s. 83, 84. ISBN 83-85773-12-6.
  5. organy z Bystrzycy Górnej, "Sudety" nr 1/154 lipiec-sierpień 2014
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 12.10.2012]. s. 165.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]