Cefalotus bukłakowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cefalotus bukłakowaty
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd szczawikowce
Rodzina Cephalotaceae
Rodzaj Cephalotus
Gatunek Cephalotus follicularis
Nazwa systematyczna
Cephalotus follicularis Labill.
Nov. Holl. pl. 2:7, t. 145. 1806
Mapa zasięgu
Cefalotus bukłakowaty: zasięg występowania na mapie
Liście asymilacyjne (zimowe) i liść pułapkowy

Cefalotus bukłakowaty (Cephalotus follicularis) – gatunek rośliny mięsożernej z monotypowego rodzaju Cephalotus i rodziny Cephalotaceae. Występuje endemicznie w południowo-zachodniej Australii, na obszarze od wybrzeża do 50 km w głąb lądu i na odcinku około 400 km pomiędzy miastami Albany i Busselton. Gatunek odkryty został w 1791 przez botanika Archibalda Menziesa podczas ekspedycji naukowej. W XIX wieku wprowadzony do uprawy w Wielkiej Brytanii, później jako osobliwość został szerzej rozpowszechniony[2]. Rośliny tego gatunku bywają uprawiane jako ozdobne w doniczkach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Co roku z pełzającego po podłożu kłącza, wyrasta rozeta dwojakiego rodzaju liści[2].
Liście
Rośliny wytwarzają dwa rodzaje liście – asymilacyjne (fotosyntetyzujące) o blaszce łopatkowatej i owadożerne w kształcie dzbaneczka zaopatrzonego w wieczko. Dzbanuszkowate zagłębienie powstaje z dolnej części blaszki, podczas gdy górna przerasta nad nią tworząc wieczko. Początkowo młody liść owadożerny zwrócony jest ku dołowi, następnie w wyniku skrętu ogonka liściowego ustawia się otworem i wieczkiem ku górze. W przypadku młodych liści wieczko przykrywa otwór, z czasem uchyla się coraz bardziej. Wnętrze dzbanuszka pokrywają żebra i haczykowato wygięte włoski, uniemożliwiające wydostanie się ofiarom z jego wnętrza. Dzbanuszek wypełniony jest płynem, w którym pływają resztki rozłożonych owadów. Cały liść pułapkowy osiąga do około 4 cm długości, ma kolor żywo czerwony, biało i zielono plamisty[2].
Kwiaty
Sześciokrotne, drobne i pozbawione korony, skupione są w wiechowatych kwiatostanach[2].
Owoce
Jednonasienny mieszek[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny tego gatunku rosną w Australii w miejscach wilgotnych, na kwaśnej glebie (pH=4,5), często w pobliżu rowów i wolno płynących potoków. Kwitną późnym latem[potrzebny przypis].

Roślina żywi się owadami, np. mrówkami. Owady wabione są refleksami światła odbijającymi się przez półprzezroczyste pokrywki pułapek od powierzchni wody znajdującej się na dnie pułapek. Pokrywki te zabezpieczają także ich wnętrze przed deszczem oraz regulują wilgotność wewnątrz zmieniając swe położenie w zależności od wilgotności otoczenia. Zewnętrzna strona pułapki jest pokryta włoskami, po których owady zwabione zapachem dostają się do środka, natomiast wnętrze jest woskowane, co uniemożliwia owadom ucieczkę. Schwytany owad jest trawiony przez bakterie i enzymy obecne wewnątrz pułapki, a uwolnione substancje mineralne są wchłaniane przez roślinę[potrzebny przypis].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Gatunek, rodzaj i rodzina siostrzana dla Brunelliaceae w obrębie rzędu szczawikowców Oxalidales, należącego do kladu różowych roślin okrytonasiennych[1].


Huaceae





bobniowate Connaraceae



szczawikowate Oxalidaceae





radziliszkowate Cunoniaceae




eleokarpowate Elaeocarpaceae




Brunelliaceae



cefalotowate Cephalotaceae







Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Oficjalnie zarejestrowanymi kultywarami tej rośliny są odmiany: 'Hummer's Giant' oraz 'Eden Black'[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-06-17].
  2. a b c d e Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. T. 1. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  3. International Carnivorous Plant Society (ang.). [dostęp 2013-07-21].