Rośliny mięsożerne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rośliny owadożerne w laboratorium biologicznym, Centrum Nauki Kopernik

Rośliny mięsożerne (łac. plantae carnivorae), znane też jako rośliny owadożerne (łac. plantae insectivorae), przy czym termin pierwszy wskazywany jest jako bardziej poprawny, ze względu na szerokie spektrum ofiar[1]. Jest to grupa ekologiczna roślin, której przedstawiciele wabią i chwytają zwierzęta za pomocą różnie przystosowanych w tym celu liści pułapkowych oraz odżywiają się pokarmem zwierzęcym. Ofiarami są najczęściej owady, pajęczaki, niewielkie skorupiaki (np. dafnie, oczliki) i ślimaki[1]. W naturze rośliny mięsożerne występują głównie w siedliskach, które są wyjątkowo niekorzystne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dla innych gatunków roślin, np. w szczelinach skał, na terenach piaszczystych, torfowiskach wysokich i przejściowych oraz w wodach oligotroficznych[2].

Wśród 300 000 roślin naczyniowych z całego świata do grupy mięsożernych należy zaledwie około 650–700 gatunków, reprezentujących 17 rodzajów z 10 rodzin, należących wyłącznie do roślin okrytozalążkowych, przede wszystkim dwuliściennych. Adaptacja ta powstała pięciokrotnie[3]. Należą tu (w układzie systematycznym według systemu APG III) następujące rodzaje[1]:

Poza roślinami tradycyjnie zaliczanymi do mięsożernych, występują rośliny korzystające z pożywienia zwierzęcego w fazie nasienia. Tak jest w przypadku tasznika pospolitego. Jego nasiona otacza śluz zawierający związki chemiczne wabiące nicienie, pierwotniaki i bakterie glebowe, toksyny, które je zabijają oraz proteazy rozkładające ich białka. Pozyskiwane w ten sposób aminokwasy odżywiają zarodek i kiełkującą roślinę[4].

Rośliny mięsożerne w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze Polski występuje 14 gatunków roślin mięsożernych, reprezentujących 4 rodzaje z 2 rodzin klasy dwuliściennych[2][5][6]:

Na tle innych krajów europejskich, flora roślin mięsożernych Polski jest stosunkowo bogata i różnorodna. Najwięcej gatunków z tej grupy odnotowano we Francji i Hiszpanii (po około 17). Tylko w Polsce, obok Hiszpanii, Rosji, Rumunii i Węgier, stwierdzono przedstawicieli czterech rodzajów roślin mięsożernych[2].

Rośliny owadożerne na rycinie z 1900 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zbigniew Podbielkowski, Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny mięsożerne – zwane też owadożernymi. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2003. ISBN 83-7073-337-9.
  2. a b c Mateusz Cichorek, Rośliny mięsożerne w Polsce – występowanie, biologia, zagrożenie i sposoby ochrony (Manuskrypt pracy licencjackiej), 2 lipca 2015.
  3. Urszula Krasuska, Anna Glinka, Agnieszka Gniazdowska. Menu roślin mięsożernych. „Kosmos”. tom 61; numer 4 (297). s. 637. ISSN 0023-4249. 
  4. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 419. ISBN 978-1-842466346.
  5. Z. Mirek i inni, Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. PAN, Instytut Botaniki im. W. Szafera, Kraków, 442 ss., 2002.
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz. U. 2014, poz. 1409., 2014.