Chełm Śląski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chełm Śląski
Chełm Śląski
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat bieruńsko-lędziński
Gmina Chełm Śląski
Liczba ludności (2016) 6213
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 41-403
Tablice rejestracyjne SBL
SIMC 0941518
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Chełm Śląski
Chełm Śląski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chełm Śląski
Chełm Śląski
Ziemia50°06′25″N 19°11′42″E/50,106944 19,195000
Strona internetowa miejscowości

Chełm Śląski (niem. Groß Chelm) – wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim, w gminie Chełm Śląski, położona na Pagórach Jaworznickich przy drodze wojewódzkiej nr 934. W 1977 r. Chełm Śląski został włączony w granice administracyjne Mysłowic[1]. 30 grudnia 1994 r. Chełm Śląski oraz Imielin wyłączono z Mysłowic[2].

W latach 1973–1975 w gminie Imielin (obejmującej 3 sołectwa: Chełm Śląski, Kopciowice i Dziećkowice[3][4]. W latach 1975–1977 dzielnica Tychów[5][6]. W latach 1977–1994 dzielnica Mysłowic[6][7]. Od 30 grudnia 1994 r. w reaktywowanej gminie Chełm Śląski (obejmującej Chełm Śląski i Kopciowice)[7] (gmina Chełm istniała wcześniej w latach 1945–1954).

Miejscowość jest siedzibą gminy Chełm Śląski. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Integralnymi częściami wsi są: Błędów, Chełm Mały i Gamrot.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość nosiła wcześniej historyczną polską nazwę Chełm. Nazwę w zlatynizowanej staropolskiej formie Chelm wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[8].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Na północnych krańcach Chełmu Śląskiego usytuowany jest zbiornik wody pitnej, oficjalnie nazwany zbiornikiem Dziećkowice – teren po byłej kopalni piasku w Imielinie. Największym wzniesieniem jest Chełmska Góra zwana również Smutną Górą (284,57 m n.p.m.), z przeszłości zachowały się liczne stawy pohodowlane w tym tzw. Pacwowe Stawy i osadnik w rejonie ul. Błękitnej.

Na ochronę z punktu widzenia kulturalnego i przyrodniczego zasługują: Dolina Przemszy, tzw. Smutna Góra, górny odcinek potoku Mąkołowiec z zespołem Pacwowych Stawów. Wartość kulturową posiadają kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, krzyże przydrożne: obok drogi do osady Gamrot, na dawnym cmentarzu cholerycznym na Smutnej Górze i przy ul. Chełmskiej.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W latach 1957–1963 działała na terenie Chełmu Wielkiego (obecnie Śląskiego) płytka kopalnia przy kopalni „Piast” w Lędzinach. Uruchomiona została w 1957 roku a zlikwidowana 15 grudnia 1963 roku. Maksymalna produkcja kopalni w Chełmie Wielkim w 1963 roku wynosiła 53 628 t.

W Chełmie Śląskim znajduje się Fabryka Wentylatorów „FAWENT” S.A. Zakład rozpoczął swoją działalność w kwietniu 1951 r. jako Przedsiębiorstwo „Urządzenia Klimatyzacyjne” Śląski Zakład Produkcji Pomocniczej w Chełmie Wielkim, a pierwszy wentylator wyprodukowano już 22 listopada tego roku. Od 1956 roku zakład posiadał status przedsiębiorstwa państwowego o nazwie Wytwórnia Urządzeń Wentylacyjnych, a od 1961 roku występuje już pod nazwą Fabryka Wentylatorów „FAWENT”. Fabryka w roku 1995 przekształciła się z przedsiębiorstwa państwowego w Spółkę Akcyjną o nazwie Fabryka Wentylatorów „FAWENT” S.A.[9]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chełm Śląski w Dzienniku Zachodnim.
  2. Dz.U. z 1994 r. Nr 132, poz. 671.
  3. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103).
  4. Dz.U. 1975 nr 15, poz. 87.
  5. Dz.U. 1975 nr 15, poz. 8.
  6. a b Dz.U. 1977 nr 3, poz. 15.
  7. a b Dz.U. 1994 nr 132, poz. 671.
  8. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 225.
  9. FAWENT – największa polska fabryka wentylatorów. [data dostępu: 2018-05-17].

Jerzy Jaros: Słownik historyczny kopalń węgla na ziemiach polskich. Katowice: Śląski Instytut Naukowy, 1984, s. 33, 85. ISBN 83-00-00848-6.