Imielin
50°08′46″N 19°11′09″E/50,146111 19,185833
| miasto i gmina | |||||
 Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| Powiat | |||||
| Data założenia |
przed 1386[1] | ||||
| Prawa miejskie |
1967–1975, od 1994 | ||||
| Burmistrz |
Krzysztof Hajduczek | ||||
| Powierzchnia |
28 km² | ||||
| Wysokość |
256 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2025) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Strefa numeracyjna |
+48 32 | ||||
| Kod pocztowy |
41-407 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
SBL | ||||
Położenie na mapie powiatu bieruńsko-lędzińskiego  | |||||
Położenie na mapie Polski  | |||||
Położenie na mapie województwa śląskiego  | |||||
| 50°08′46″N 19°11′09″E/50,146111 19,185833[3]
| |||||
| TERC (TERYT) |
2414021 | ||||
| SIMC |
0941582 | ||||
Urząd miejski ul. Imielińska 8141-407 Imielin | |||||
| Strona internetowa | |||||
| BIP | |||||
Imielin – miasto[4] w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim.
Według danych z 31 grudnia 2025 miasto miało 9 139 mieszkańców[2].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Miasto położone jest na obszarze Wyżyny Śląskiej, nad Imielinką i Przemszą, w południowo-wschodniej części GOP, a historycznie na Górnym Śląsku (niektórzy historycy uważają, że jest częścią Małopolski).
Imielin oddalony jest 18 km od Katowic. Zajmuje obszar 2800 ha, graniczy z Mysłowicami na północy, Chełmem Śląskim na południu, Jaworznem i Chełmkiem na wschodzie i Lędzinami na zachodzie.
Środowisko naturalne
[edytuj | edytuj kod]Rzeźba terenu
[edytuj | edytuj kod]
Terytorium miasta cechuje zróżnicowanie rzeźby terenu. W jego północno-wschodniej części znajdują się wzniesienia zwane Garby Imielina, spośród których najwyższym wzgórzem jest Golcówka[5]. Południowo-zachodnia część miasta to teren równinny, znajdują się tam złoża węgla kamiennego.
Gleby
[edytuj | edytuj kod]Gleby w Imielinie posiadają 4–6 klasę, są piaszczyste, płytko zalegają podłoża skalne.
Klimat
[edytuj | edytuj kod]Klimat Imielina jest typowy dla Wyżyny Śląskiej, dni mroźnych jest około 20–40 w ciągu roku, z przymrozkami 120–130 dni. Pokrywa śnieżna zalega około 70 dni, długość okresu wegetacyjnego 210–220 dni. Średnia temperatura roczna wynosi 7,8 °C, zaś roczna suma opadów 667 mm. Średnia temperatura stycznia to –2 °C, lipca 18–20 °C.
Lasy
[edytuj | edytuj kod]Obszary leśne w Imielinie zajmują około 36 hektarów. W większości występują drzewa iglaste z przewagą sosny. Nad wodą występują lasy łęgowe z wierzbami, topolami, jesionami oraz wiklinami drzewnymi.
Struktura powierzchni
[edytuj | edytuj kod]Według danych z 2002[6] Imielin ma obszar 28 km², w tym:
- użytki rolne: 50%
- użytki leśne: 14%
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Piramida wieku mieszkańców Imielina w 2021[7]:
Części miasta
[edytuj | edytuj kod].jpg)
Imielin składa się z następujących części:
- Centrum
- Cisowiec[8]
- Gać[8]
- Gołąb[8]
- Granice[8]
- Imielin-Jazd[8]
- Jamnice[8]
- Pasieczki[8]
- Wioski[8]
- Zakaliszcze[8]
Historia
[edytuj | edytuj kod]W 1391 Imielin razem z Kosztowami i Chełmem Śląskim przekazany został przez księcia raciborskiego Jana II Żelaznego biskupowi krakowskiemu Janowi Radlicy jako odszkodowanie za napad na dobra biskupie klucza sławkowskiego i lipowieckiego[9] (w skład tego drugiego wszedł Imielin). Odtąd do 1789 stanowił własność biskupów krakowskich, którzy sprawowali tutaj także władzę zwierzchnią. Z tego powodu przez historiografię pruską i niemiecką Imielin do końca epoki przedrozbiorowej nie jest zaliczany do składu Śląska. Zarządzanie biskupów krakowskich na tych ziemiach ma odzwierciedlenie również w kulturze – tradycyjnym strojem jest w Imielinie strój krakowski. W 1789 wieś przeszła na własność polskiego Skarbu Państwa i została włączona do powiatu krakowskiego w województwie krakowskim. W latach 1795–1922 (z przerwą w latach 1807–1818) miejscowość leżała w granicach Prus.
Na skutek III rozbioru Imielin znalazł się w 1795 w granicach Prus, jednak już w 1807 na mocy pokoju w Tylży stał się częścią księstwa warszawskiego. W 1818 powrócił do Prus po kongresie wiedeńskim. W 1859 uzyskał połączenie kolejowe. Dawniej w Imielinie istniała synagoga, którą zburzono w latach 30. XX wieku. W latach 1945–1954 i 1973–1975 Imielin był siedzibą gminy wiejskiej Imielin. W 1957 zyskał status osiedla miejskiego, a w 1967 otrzymał prawa miejskie. W 1975 w wyniku reformy administracyjnej włączony został do Tychów, najrozleglejszego wtedy miasta województwa katowickiego, pozostał w jego granicach tylko do 1977, gdy przyłączono go do Mysłowic jako dzielnicę. W 1985 ukończono budowę zbiornika Dziećkowice. 30 grudnia 1994 Imielin, za zgodą mysłowickiej rady miasta, stał się ponownie osobnym miastem[10].
Od 2019 toczy się debata na temat fedrowania przez kopalnię Piast-Ziemowit pod północną częścią gminy.
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Jemyelenye wymienia w latach 1470–1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[11].
Na pruskiej mapie z 1799 widnieje już jako Jemielin[12].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta Imielin znajdują się obiekty wpisane do rejestru zabytków (5 budynków oraz stanowisko archeologiczne)[13]
- Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej wybudowana w 1706 na miejscu starszej kaplicy drewnianej, która spłonęła około 1700 od uderzenia pioruna. Kaplica jest murowana, otynkowana, czworoboczna. Od frontu niska, trójkondygnacyjna, wieża na planie prostokąta, ze sklepioną kruchtą w przyziemiu. Na zewnątrz wieży w dolnej kondygnacji dekoracja ramowa, w górnej podziały pilastrami, trzecia kondygnacja z łukowymi spływami po bokach. W części centralnej znajduje się otwór w kształcie arkady, w którym umieszczony jest dzwon. Wejście, okno i wnęka w drugiej kondygnacji zamknięte łukiem półkolistym. Dach kryty blachą, dwuspadowy, a wieży namiotowy. W środku znajduje się ołtarz barokowy z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. Kaplica wraz z otaczającym ją terenem parkowym jest własnością miasta. W 2006 został przeprowadzony jej kapitalny remont sfinansowany z budżetu miasta. Raz w roku, we wspomnienie Matki Boskiej Częstochowskiej sprawowana jest w niej msza w intencji władz miasta i mieszkańców.
- Trzy budynki mieszkalne mieszczące się przy ul. Brata Alberta (dawniej ul. Lipca 48).
- Młyn wodny z wyposażeniem i częścią mieszkalną zbudowany na Jamnicach przy ul. Wandy prawdopodobnie z pierwszej połowy XVIII wieku (przeniesiony do Chorzowa, na teren Górnośląskiego Parku Etnograficznego)[14].
- Stanowisko archeologiczne nr 4 – osada łużycka i przeworska.
- Kaplica przydrożna, słupowa pod wezwaniem św. Jana Nepomucena, usytuowana przy ul. P. Ściegiennego. Wybudowana została prawdopodobnie przez górników kopalni galmanu w połowie XIX wieku.
Inne obiekty zabytkowe na terenie miasta:
- Neogotycki kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej wybudowany w latach 1909–1912; w 1953 wydłużono go o 2/3, a w 1957 nadbudowano wieżę kościelną do wysokości 27 metrów. W latach 70. XX wieku zbudowano na placu kościelnym zegar słoneczny i założono ogród z grotą lurdzką. Pomysłodawcą był Henryk Skóra, a konstruktorem i wykonawcą zegara był gnomolog Tadeusz Przypkowski – jeden z nielicznych na świecie znawców i budowniczych zegarów słonecznych.
- Barokowa figura św. Jana Nepomucena stojąca na murze przykościelnym. Zabytek pochodzący prawdopodobnie z przełomu XVIII/XIX wieku, przeniesiona na teren kościoła z kapliczki na tzw. Stoku[15].
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]W mieście funkcjonuje rzymskokatolicka parafia Matki Bożej Szkaplerznej.
Oświata
[edytuj | edytuj kod]
W Imielinie funkcjonuje pięć publicznych placówek oświatowych[16][17]:
- Przedszkole Miejskie nr 1
- Przedszkole Miejskie nr 2
- Żłobek Miejski
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Powstańców Śląskich
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego
Polityka
[edytuj | edytuj kod]Burmistrz
[edytuj | edytuj kod]W latach 1995–2024 burmistrzem Imielina był Jan Chwiędacz. Od 2024 burmistrzem miasta jest Krzysztof Hajduczek[18].
Rada Miasta
[edytuj | edytuj kod]| Podział mandatów w wyborach do Rady Miasta | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Ugrupowanie | Kadencje | ||||
| 2002–2006[19] | 2006–2010[20] | 2010–2014[21] | 2014–2018[22] | 2018-2024[23] | |
| Imielińska Wspólnota Samorządowa | 8 | – | – | – | – |
| Imielin – Nasze Miasto | 1 | 2 | – | – | – |
| Imielińskie Forum Samorządowe | 1 | – | – | – | – |
| KWW Ryszarda Orła | 1 | – | – | – | – |
| KWW Bogdana Mikundy | 1 | – | – | – | – |
| Nasz Imielin | 1 | – | – | – | – |
| Imielin – Wspólna Sprawa | 1 | – | 1 | 4 | – |
| KWW Henryka Komendery | 1 | – | – | – | – |
| KWW Jana Chwiędacza | – | 12 | 8 | 8 | 9 |
| KWW Agnieszki Wilczek | – | 1 | – | – | – |
| Rozsądna Zmiana Warty | – | – | 3 | – | – |
| Tradycja i Nowoczesność | – | – | 2 | – | – |
| KWW Barbary Orzeł | – | – | 1 | 1 | 0 |
| Tradycja i Przyszłość | – | – | – | 2 | – |
| KW Śląskiej Partii Regionalnej | – | – | – | – | 2 |
| KWW Krzysztofa Hochuł | – | – | – | – | 1 |
| KWW Anny Kubicy-Wojtyry | – | – | – | – | 3 |
| KWW Anny Marii Kopeć | – | – | – | – | 0 |
Transport
[edytuj | edytuj kod]Drogowy
[edytuj | edytuj kod]Na terenach miasta Imielin biegną następujące drogi[24][25]:
- E75S1 (trasa S1 w budowie) Pyrzowice – Podwarpie – Dąbrowa Górnicza – Sosnowiec – Jaworzno – Mysłowice – Imielin – Tychy
- E40A4 Jędrzychowice – Legnica – Wrocław – Opole – Katowice – Kraków – Tarnów – Rzeszów – Korczowa
- 934 Mysłowice – Imielin – Chełm Śląski – Bieruń
W Imielinie przejeżdżają drogi powiatowe:[24][26]
- 5914S Mysłowice-Wesoła – Lędziny – Imielin (ul. Brata Alberta) DW934
- 5915S Imielin (ul. Podmiejska) – Lędziny (ul. Ułańska)
- 5916S Imielin (ul. Satelicka) – DW934
- 5918S Imielin (ul. Nowozachęty, ul. Zachęty) – Mysłowice-Dziećkowice
- 5923S Imielin (ul. Dzikowa) – Lędziny-Goławiec
Kolejowy
[edytuj | edytuj kod]Przez Imielin przebiegają linie kolejowe:[27][28]
Imielin posiada stację kolejową[29].
Osoby związane z Imielinem
[edytuj | edytuj kod]- Albin Siekierski (1920–1989) – ur. w Imielinie, polski pisarz, scenarzysta, poseł na Sejm PRL IX kadencji.
- Grzegorz Kapołka – polski gitarzysta bluesowy pochodzący z Imielina.
- o. dr Józef Pielorz (1921–2016) – ur. w Imielinie, polski duchowny katolicki, oblat, duszpasterz i publicysta.
- Leszek Nawrocki – polski samorządowiec i architekt, w latach 1990–1994 wiceprezydent, a w latach 1994–1995 prezydent Mysłowic.
- Longin Kozub (1927–2010) – polski prezbiter rzymskokatolicki, proboszcz w wielu parafiach na Śląsku, Odznaczony Orderem Odrodzenia Polski.
- Paweł Baldy (1924–1979) – polski aktor teatralny i filmowy, także reżyser teatrów amatorskich.
- Karol Madaj – polski trener kolarstwa.
- Józef Starczynowski (1930–2001) – polski rzemieślnik, działacz społeczny, poseł na Sejm X kadencji.
- Mateusz Górniak (ur. 1996) – pisarz[30]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Historia Miasta [online].
- ↑ a b Imielińska Gazeta Samorządowa nr 1 (231) Styczeń 2026 s. 3
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 42483.
- ↑ Imielin w liczbach. Sprawdź najważniejsze informacje o Imielinie [online], imielin.geoportal-krajowy.pl [dostęp 2025-02-09].
- ↑ Aktualizacja programu ochrony środowiska dla gminy Imielin. Opole: Atmoterm, 2010-04, s. 19.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Imielin w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-03-23], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b c d e f g h i Państwowy rejestr nazw geograficznych
- ↑ Maurycy Dzieduszycki: Zbigniew Oleśnicki, t. I, Kraków 1853, s. 242–243 [1].
- ↑ Dz. U. z 1994 r. Nr 132, poz. 671.
- ↑ Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 227.
- ↑ Charte von Schlesien und Maehren. Nach Murdochischer Projection entworfen, nach den neuesten und zuverlässigsten astronomischen Ortsbestimmungen berichtiget, und revidirt auf den Sternwarte zu Prag und Seeberg bey Gotha – Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Wrocławskiego [online], www.bibliotekacyfrowa.pl [dostęp 2020-09-04].
- ↑ Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Katowicach [online], wkz.katowice.pl [dostęp 2023-04-18].
- ↑ Chorzów – Górnośląski Parku Etnograficzny – młyn wodny z Imielina – Strażnicy Czasu [online], www.straznicyczasu.pl [dostęp 2024-04-15].
- ↑ Bernard Kopiec, Szkic Monograficzny Miasta Imielin, 1998, s. 61.
- ↑ Oświata. Urząd Miasta Imielin. (pol.).
- ↑ Otwarcie nowego żłobka i przedszkola w Imielinie – Aktualności – Miasto Imielin [online], www.imielin.pl [dostęp 2024-01-17].
- ↑ Burmistrz Miasta. Urząd Miasta Imielin.
- ↑ Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-11-05].
- ↑ Geografia wyborcza – Wybory samorządowe – Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-11-05].
- ↑ Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo śląskie – – m. Imielin. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-11-05].
- ↑ Państwowa Komisja Wyborcza | Imielin. wybory2014.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-11-05].
- ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2023-01-17].
- ↑ a b Mapa sieci dróg w województwie śląskim [online], geoportal.orsip.pl [dostęp 2024-12-14].
- ↑ Uchwała nr XXIII/154/2016 (patrz: Komunikacja drogowa) [online], Rada Miasta Imielin, 26 października 2016.
- ↑ Wykaz dróg powiatowych [online], Powiat Bieruńsko-Lędziński [dostęp 2024-12-14].
- ↑ ArcGIS Web Application [online], geoportal.orsip.pl [dostęp 2024-12-14].
- ↑ Uchwała nr XXIII/154/2016 (patrz: komunikacja kolejowa) [online], Rada Miasta Imielin [dostęp 2016-10-26].
- ↑ Imielin, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2024-12-14].
- ↑ Anna Konieczyńska: Mateusz Górniak: Łatwiej mi pisać niż przeżywać emocje. vogue.pl, 12 listopada 2023. [dostęp 2024-05-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dariusz Walencik, Przeszłość historyczna Imielina i jego mieszkańców, Imielin 2003
- Z dziejów Imielina I, red. Dariusz Walencik, Imielin 2005
- Z dziejów Imielina II, red. Dariusz Walencik, Imielin 2005
- Dariusz Walencik, Parafia i gmina Imielin w latach 1945–2002, Imielin 2007
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]
- Wirtu@lny Imielin – Miejski Serwis Informacyjny. imielin.slask.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-08-27)].
- Historia Żydów w Imielinie na portalu Wirtualny Sztetl
- Jemielino, Imielno, Imielin, par. Lędziny, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 276.
| Miasta na prawach powiatu | |
|---|---|
| Miasta powiatowe | |
| Miasta gminne |
|
