Chełm Śląski (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chełm Śląski
gmina wiejska
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat bieruńsko-lędziński
TERYT 2414052
Wójt Stanisław Jagoda
Powierzchnia 23,22 km²
Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności

5 922
• gęstość 255 os./km²
Nr kierunkowy 32
Tablice rejestracyjne SBL
Adres urzędu:
ul. Konarskiego 2
41-403 Chełm Śląski
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 3
Liczba miejscowości 3
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Chełm Śląski
Chełm Śląski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chełm Śląski
Chełm Śląski
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Chełm Śląski
Chełm Śląski
Ziemia 50°06′25″N 19°11′42″E/50,106944 19,195000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska
Widok na Chełm Śląski
Szkoła, Urząd Gminy, kościół

Chełm Śląski (do 1954 gmina Chełm) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Chełm Śląski jest gminą wiejską położoną w środkowo-wschodniej części województwa śląskiego. Na obszarze gminy, o powierzchni 23,22 km², mieszka 5922 osób (stan na 31.12.2013)[1]. Gęstość zaludnienia wynosi 255 osób na 1 km².

W skład gminy wchodzą sołectwa:

Na współczesnych mapach występują jeszcze nazwy historyczne osad: Błędów, Czerniny, Gamrot i Kopciowice Osada z Kolonią Leśną.

Na północnych krańcach Chełmu Śląskiego usytuowany jest zbiornik wody pitnej, oficjalnie nazwany zbiornikiem Dziećkowice – teren po byłej kopalni piasku w Imielinie. Największym wzniesieniem jest Chełmska Góra zwana Smutną Górą (284,3 m n.p.m.).

Przez teren Chełmu Śląskiego przepływa rzeka Przemsza wraz z dopływami: Imielinką i Potokiem Rothera oraz Potok Goławiecki z uchodzącym do niego potokiem Mąkołowiec, należącymi do dorzecza górnej Wisły. Z przeszłości zachowały się liczne stawy pohodowlane w tym tzw. Pacwowe Stawy, Staw Kudrowiec, oczka wodne w Dolinie Przemszy i osadnik w rejonie ul. Błękitnej. W starorzeczu potoku Imialanka przywrócono do użytku staw hodowlany, stanowiący w XVI i XIX wieku fragment kompleksu młyńskiego Jamnica (rodzina młynarzy Nowrotzki).

Na ochronę z punktu widzenia kulturalnego i przyrodniczego zasługują: Dolina Przemszy, tzw. Smutna Góra, górny odcinek potoku Mąkołowiec z zespołem Pacwowych Stawów, a także zespół parkowy w Kopciowicach. Wartość kulturową posiadają kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, budynek mieszkalny pochodzący z połowy XIX wieku (drewniany na podmurowaniu) przy ul. Śląskiej 36, zespół dworski w Kopciowicach (dwór, spichlerz, obora i stodoła) oraz kamienna figura przydrożna przy ul. Śląskiej 57 i krzyże przydrożne: obok drogi do osady Gamrot, na dawnym cmentarzu cholerycznym na Smutnej Górze i przy ul. Chełmskiej.

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców gminy Chełm Śląski w 2014 roku[2]:
Piramida wieku Gmina Chelm Slaski.png

Historia[edytuj]

W 1391 roku książę Jan II Żelazny napadł na zamek Lipowiec biskupa krakowskiego Jana z Radliczyc, położony 20 km na wschód na ziemi krakowskiej. Ponieważ nie mógł go zdobyć i ograbić, więc z zemsty spustoszył i spalił okoliczne wioski należące do biskupa. Z tego powodu biskup krakowski wniósł skargę do króla czeskiego Wacława IV, który polecił Janowi II, aby się upokorzył i uczynił zadość żądaniom biskupa. Król czeski nie chciał, aby skarga biskupa trafiła do króla polskiego, którym był Władysław Jagiełło, a którego władza z roku na rok była potężniejsza. W dodatku król czeski był związany sojuszem z królem polskim. Na skutek tego w dniu 23 sierpnia 1391 roku zwołano do Opawy przedstawicieli – księcia Jana II i biskupa krakowskiego, gdzie książę Jan II podpisał dokument, na mocy którego oddał biskupowi trzy wioski położone po prawej stronie Przemszy.

W dokumencie tym podkreślono, że biskup krakowski otrzymuje te wioski z pełnymi prawami suwerenności "cum omni jure nostro ducale" i że z posiadania tych wiosek nie będzie składał żadnego lenna. Od tego roku Chełm, Kosztowy i Imielin należały do Polski, aż do I rozbioru w roku 1772.

W czasie wojen napoleońskich miejscowości te stały się częścią Cesarstwa Francuskiego. Z chwilą likwidacji części państwa cesarza Napoleona I - Księstwa Warszawskiego, ziemie te zajęły wojska rosyjskie. W wyniku umowy zawartej w 1818 roku zostały podzielone między Królestwo Prus, Cesarstwo Austriackie i Imperium Rosyjskie. Chełm, Kosztowy i Imielin objęło we władanie Królestwo Prus. Państwo niemieckie posiadało to terytorium do 1922 roku.

Bibliografia[edytuj]

  • Monografia gminy i parafii Chełm Śląski – Chełm Śląski, 2004

Przypisy

  1. O gminie. chelmsl.pl. [dostęp 2015-01-25].
  2. http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Chelm_Slaski, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzne[edytuj]