Constantin Argetoianu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Constantin Argetoianu
Argeto.jpg
Data i miejsce urodzenia 15 marca 1871
Krajowa
Data i miejsce śmierci 6 lutego 1955
Sighetu Marmației
Premier Rumunii
Okres od 28 września 1939
do 24 listopada 1939
Przynależność polityczna Frontul Renașterii Naționale
Poprzednik Gheorghe Argeşanu
Następca Gheorghe Tătărescu
Minister finansów Rumunii
Okres od 18 kwietnia 1931
do 5 czerwca 1932
Poprzednik Mihai Popovici
Następca Gheorghe Mironescu

Constantin Argetoianu (ur. 15 marca 1871 w Krajowie, zm. 6 lutego 1955 w Sighetu Marmației) – rumuński prawnik, lekarz i polityk, premier Rumunii między 28 września, a 24 listopada 1939 roku, wolnomularz[1].

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny bojarów z Oltenii, był synem generała Ioana Argetoianu. Ukończył studia prawnicze i medyczne na uniwersytecie paryskim, w 1897 rozpoczął pracę w służbie dyplomatycznej. Pracowała w rumuńskich poselstwach w Stambule, Rzymie, Wiedniu i w Paryżu. W czasie II wojny bałkańskiej służył w armii jako lekarz wojskowy w stopniu kapitana.

Karierę polityczną rozpoczął w 1914, kiedy został wybrany do Senatu, reprezentując w nim Partię Konserwatywną. W 1918 objął urząd ministra sprawiedliwości, w gabinecie Alexandru Averescu. Przewodniczył delegacji rumuńskiej, która negocjowała traktat w Bukareszcie. W tym samym roku przeszedł do Partii Ludowej (Partidul Poporului), kierowanej przez Averescu. W 1920 po raz kolejny objął resort finansów w rządzie Averescu.

W 1931 objął resorty spraw wewnętrznych i finansów w rządzie Nicolae Iorgi, podejmując próbę złagodzenia skutków Wielkiego Kryzysu. Jego polityka oszczędnościowa i próba zawieszenia wypłat pensji dla urzędników sprowokowała falę protestów skierowanych przeciwko Argetoianu. W 1932 rząd nie otrzymał votum zaufania. Po odejściu z rządu Argetoianu założył niewielką partię Związek Agrarny (Uniunea Agrară), decydując się na bliską współpracę z dworem królewskim. Kryzys polityczny wywołany konfliktem dworu z Żelazną Gwardią wyniósł Argetoianu do władzy. 28 września 1939 objął urząd premiera, który sprawował przez okres dwóch miesięcy.

W czasie dyktatury Iona Antonescu Argetoianu opuścił Rumunię i zamieszkał w Szwajcarii. Powrócił do kraju w 1946. Próbował występować w roli mediatora pomiędzy komunistami rumuńskimi, a Partią Narodowo-Chłopską. Bezskuteczność tych działań skłoniła Argetoianu do tworzenia własnego zaplecza politycznego. W styczniu 1947 wspólnie z Nicolae Ottescu i Nicolae Cornățeanu powołał do życia Narodowy Związek Pracy i Rekonstrukcji (Uniunea Națională Muncă și Refacere). Infiltrowana przez komunistów partia nie odegrała większej roli i wkrótce się rozpadła.

Schorowany Argetoianu w 1948 wycofał się z aktywnego życia politycznego. 6 maja 1950 został aresztowany przez funkcjonariuszy Securitate i osadzony w więzieniu w Sighetu Marmației. Nigdy nie stanął przed sądem, zmarł w niejasnych okolicznościach w więzieniu. W 1999 wnuczki Argetoianu doprowadziły do jego pełnej rehabilitacji. Sąd uznał, że aresztowanie Argetoianu w 1950 było bezprawne.

Był dwukrotnie żonaty, miał córkę. Przez większość swojego życia pisał pamiętniki. W 1938 ukazały się relacje z podróży p.t. Na tropie przeszłości. Podróż do Egiptu (Pe urmele trecutului. O călătorie în Egipt)[2]. W latach 90. opublikowano 11 tomów pamiętników Argetoianu (Memorii. Pentru cei de mâine: amintiri din vremea celor de ieri), w których przedstawił bogaty opis realiów społeczno-politycznych epoki, w której żył.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Joseph Roucek, Contemporary Roumania and Her Problems: A Study in Modern Nationalism, London & Oxford 1932, s.76.
  • Biogram polityka