Czermno (województwo lubelskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czermno
Symboliczna mogiła Antoniego Rychela
Symboliczna mogiła Antoniego Rychela
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat POL powiat tomaszowski lubelski COA.svg tomaszowski
Gmina POL Tyszowce COA.svg Tyszowce
Liczba ludności (1999) 369[1]
Strefa numeracyjna (+48) 84
Tablice rejestracyjne LTM
SIMC 0903363
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Czermno
Czermno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czermno
Czermno
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Czermno
Czermno
Ziemia 50°39′47″N 23°41′01″E/50,663056 23,683611

Czermnowieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Tyszowce, nad rzeką Huczwą.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Historia[edytuj]

Grody czerwienskie.png

Czermno było niegdyś jednym z największych grodów wczesnośredniowiecznych w Polsce wschodniej. W V-VI wieku w tych stronach powstały początki państwowości tworzonej przez Bużan.

 Osobny artykuł: Grody Czerwieńskie.

Hipotezę o tożsamości Czermna z dawnym Czerwieniem jako pierwszy wysunął Michał Baliński, autor Starożytnej Polski[2].

Od początku XIX w. utożsamiane jest często z Czerwieniem[3], stolicą Grodów Czerwieńskich, leżących na pograniczu polsko-ruskim. Wzmiankowany po raz pierwszy w 981 r., gdy książę ruski Włodzimierz odebrał go Lachom. W XI wieku po kilku nieudanych próbach jego ponownego przyłączenia do Polski, swą władzę nad nim ugruntowała Ruś, następnie w XI-XIII w. wchodził w skład księstwa włodzimiersko-halickiego. Zniszczenie grodu prawdopodobnie nastąpiło ok. roku 1240, a jego ostateczny upadek na przełomie XIII-XIV wieku.

Lokalizację historycznego Czerwienia na terenie obecnej wsi Czermno potwierdziły prowadzone m.in. w 1952, 1976-79 i 1997 roku badania archeologiczne. Na obszarze o powierzchni ok. 100 ha odkryto m.in.: grodzisko, umocnione podgrodzie, osady otwarte oraz 3 cmentarzyska. Osadnictwo obejmowało oba brzegi Huczwy, komunikację pomiędzy którymi umożliwiał drewniany most.

Najnowsze badania specjalistów z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie odsłoniły drewniane pomosty, fosy i rowy tworzące zwarty, zaplanowany system, przystań dla łodzi i ślady zabudowy mieszkalnej[4]. Badania dowiodły ponadto, iż wieś przetrwała najazd tatarski 1240 r. Przebadane grodzisko można porównać do tak znacznych ośrodków wczesnośredniowiecznych jak Poznań czy Gniezno.

W roku 2015 w okolicy grodu odnaleziono zestaw rzadkich srebrnych przedmiotów z X wieku[5], charakteryzujących się wysoką jakością wykonania. Obecnie trwa klasyfikacja oraz interpretacja znaleziska.

Toponimia[edytuj]

Wszystkie Czermna, oraz m.in. Czermin (dawniej Czermien), Czermna, Czermnica itd. pochodzą od psł. *čr̥´mьnъ, *čr̥´mьna, *čr̥´mьno (u Rosponda *čьrmьnъ) – czerwony, od *čьrmъ (czerwiec polski), nazwy robaka dostarczającego barwnika czerwieni[6][7], stąd polskie dialektalne czermny[8]=czerwony, czy czeskie čermný=červený=czerwony[9].

Przypisy

  1. Główny Urząd Statystyczny, Portret miejscowości statystycznych w gminie Tyszowce (powiat tomaszowski, województwo lubelskie) w 2010 r.
  2. Czermno (3) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  3. Informacje potwierdzające związek z Czerwieniem, GW Lublin, Marcin Bielesz, 02-11-2010.
  4. Grodzisko z lotu ptaka, Krzysztof Kowalski, rzeczpospolita.pl, 10-05-2011.
  5. Średniowieczne srebra w rękach archeologów. Biżuteria należała do „księżniczki”?, „Onet”, Onet Wiadomości [dostęp 2016-01-21] (pol.).
  6. Kazimierz Rymut (red.), Nazwy miejscowe Polski. Historia. Pochodzenie. Zmiany. Tom II: C-D, Kraków 1997, s. 213.
  7. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław 1984, s. 63.
  8. Magdalena Madeja, Etymologia ludowa oraz naukowa nazw miejscowych i terenowych gminy Skrzyszów w powiecie tarnowskim (praca magisterska: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie), Tarnów 2011, s. 72.
  9. List of Proto-Slavic adjectives: Colours (tł. Lista prasłowiańskich przymiotników: kolory) (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też: Czermno, Czermno-Kolonia