Stanisław Rospond (językoznawca)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Rospond
Stanisław Rospond
Data i miejsce urodzenia 19 grudnia 1906
Liszki
Data i miejsce śmierci 16 października 1982
Wrocław
Zawód językoznawca, onomasta
Miejsce zamieszkania  Austro-Węgry
 Polska
Narodowość polska
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński
Uniwersytet Lwowski
Uniwersytet Opolski
Uniwersytet Wrocławski

Stanisław Rospond (ur. 19 grudnia 1906 w Liszkach pod Krakowem, zm. 16 października 1982 we Wrocławiu) – polski językoznawca, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, autor wielu prac onomastycznych wykorzystujących materiał polski i słowiański. Twórca klasyfikacji strukturalnej antroponimów i toponimów, słowotwórstwa onomastycznego oraz prac z zakresu antroponimii i etymologii.

Życiorys[edytuj]

Wcześnie osierocony (ojciec Jan zginął w czasie I wojny światowej w 1916 r.), pozostawał pod opieką swego wuja, biskupa Stanisława Rosponda[1]. Absolwent gimnazjum św. Anny. Studiował slawistykę i polonistykę na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, kończąc ją w styczniu 1929 r., a w listopadzie tegoż roku broniąc doktorat[2]. W 1929 r. pracował jako asystent w UJ, w latach 1929-1931 wykładał język polski w Lyonie, po wyjeździe z Francji, do 1933 przebywał na stypendium w Jugosławii, następnie uczył w krakowskim gimnazjum Pijarów do 1936, w którym to roku został starszym asystentem na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie[3], gdzie jako docent pozostawał w latach 1939–1941. W 1937 r. habilitował się na tej uczelni[4]. Od 1941 r. do końca wojny mieszkał u swojej rodziny w Liszkach[5], gdzie przeżył pacyfikację tej wsi przez Niemców, którą opisał w książce "Zginęli na polu chwały" (wyd. 1946, 1993 i 2009). W listopadzie 1945 r. wrócił na Uniwersytet Jagielloński, jednak wkrótce potem przeniósł się do Wrocławia z zamiarem utworzenia Katedry Języka Polskiego na tamtejszym uniwersytecie, którą kierował do 1969 i gdzie uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego w 1946 r. oraz pełnił funkcję dziekana Wydziału Filologicznego w latach 1958–1960[6]. W latach 1950–1954 był współzałożycielem i rektorem (1952-1954) Wyższej Szkoły Pedagogicznej we Wrocławiu, gdzie po przeniesieniu do Opola kierował jej Katedrą Języka Polskiego[7]. Był współzałożycielem Instytutu Śląskiego w Opolu[8], Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, kierownik sekcji naukowo-wydawniczej oddziału Komitetu Słowiańskiego we Wrocławiu.

Od 1945 przewodniczył podkomisji śląskiej Komisji Ustalania Nazw Miejscowości. W 1946 zainicjował prace nad Słownikiem nazwisk śląskich, zaś w 1951 wydał dwutomowy Słownik nazw geograficznych Polski zachodniej i północnej. Był autorem i współautorem ponad sześciuset prac naukowych, w tym kilkunastu książek i wielu słowników, obejmujących zagadnienia slawistyczne, polonistyczne i śląskoznawcze (głównie z zakresu historii języka). Do najważniejszych prac należały: Gramatyka historyczna języka polskiego, Polszczyzna śląska, Dzieje polszczyzny śląskiej, Nazwiska Ślązaków, Nazwy patronimiczne na Śląsku.

Pochowany na cmentarzu Grabiszyńskim [9].

Nagrody i upamiętnienie[edytuj]

  • jugosławiański Order św. Sawy (V klasa), lata 30. [10]
  • jest patronem szkoły podstawowej w Żyrowej[11] (od r. 1984[12]) oraz ulic w Opolu, Szczecinie i Wrocławiu, w 2006 r. na budynku filologii polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego odsłonięto dedykowaną mu tablicę pamiątkową[13].

Przypisy

  1. Rospond 2009
  2. Rospond 2009
  3. Rospond 2009
  4. Rospond 2009
  5. Rospond 2009
  6. Rospond 2009
  7. Rospond 2009
  8. Rospond 2009
  9. Rospond 2009
  10. Rospond 2009
  11. Strona SP [1]
  12. Rospond 2009
  13. Rospond 2009

Bibliografia[edytuj]


Poprzednik
Rektor WSP w Opolu
1950–1954
Następca
Witold Kruk-Ołpiński