Stanisław Rospond (językoznawca)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Rospond
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 19 grudnia 1906
Liszki
Data i miejsce śmierci 16 października 1982
Wrocław
Zawód językoznawca, onomasta
Miejsce zamieszkania  Austro-Węgry
 Polska
Narodowość polska
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Uczelnia Uniwersytet Jagielloński
Uniwersytet Lwowski
Uniwersytet Opolski
Uniwersytet Wrocławski

Stanisław Rospond (ur. 19 grudnia 1906 w Liszkach pod Krakowem, zm. 16 października 1982 we Wrocławiu) – polski językoznawca, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, autor wielu prac onomastycznych wykorzystujących materiał polski i słowiański. Twórca klasyfikacji strukturalnej antroponimów i toponimów, słowotwórstwa onomastycznego oraz prac z zakresu antroponimii i etymologii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wcześnie osierocony (ojciec Jan zginął w czasie I wojny światowej w 1916 r.), pozostawał pod opieką swego wuja, biskupa Stanisława Rosponda[1]. Absolwent gimnazjum św. Anny. Studiował slawistykę i polonistykę na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, kończąc ją w styczniu 1929 r., a w listopadzie tegoż roku broniąc doktorat[1]. W 1929 r. pracował jako asystent w UJ, w latach 1929-1931 wykładał język polski w Lyonie, po wyjeździe z Francji, do 1933 przebywał na stypendium w Jugosławii, następnie uczył w krakowskim gimnazjum Pijarów do 1936, w którym to roku został starszym asystentem na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie[1], gdzie jako docent pozostawał w latach 1939–1941. W 1937 r. habilitował się na tej uczelni[1]. Od 1941 r. do końca wojny mieszkał u swojej rodziny w Liszkach[1], gdzie przeżył pacyfikację tej wsi przez Niemców, którą opisał w książce "Zginęli na polu chwały" (wyd. 1946, 1993 i 2009). W listopadzie 1945 r. wrócił na Uniwersytet Jagielloński, jednak wkrótce potem przeniósł się do Wrocławia z zamiarem utworzenia Katedry Języka Polskiego na tamtejszym uniwersytecie, którą kierował do 1969 i gdzie uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego w 1946 r. oraz pełnił funkcję dziekana Wydziału Filologicznego w latach 1958–1960[1]. W latach 1950–1954 był współzałożycielem i rektorem (1952-1954) Wyższej Szkoły Pedagogicznej we Wrocławiu, gdzie po przeniesieniu do Opola kierował jej Katedrą Języka Polskiego[1]. Był współzałożycielem Instytutu Śląskiego w Opolu[1], Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, kierownik sekcji naukowo-wydawniczej oddziału Komitetu Słowiańskiego we Wrocławiu.

Od 1945 przewodniczył podkomisji śląskiej Komisji Ustalania Nazw Miejscowości. W 1946 zainicjował prace nad Słownikiem nazwisk śląskich, zaś w 1951 wydał dwutomowy Słownik nazw geograficznych Polski zachodniej i północnej. Był autorem i współautorem ponad sześciuset prac naukowych, w tym kilkunastu książek i wielu słowników, obejmujących zagadnienia slawistyczne, polonistyczne i śląskoznawcze (głównie z zakresu historii języka). Do najważniejszych prac należały: Gramatyka historyczna języka polskiego, Polszczyzna śląska, Dzieje polszczyzny śląskiej, Nazwiska Ślązaków, Nazwy patronimiczne na Śląsku.

Pochowany na cmentarzu Grabiszyńskim[1].

Nagrody i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • jugosłowiański Order św. Sawy (V klasa), lata 30[1].
  • jest patronem szkoły podstawowej w Żyrowej[2] (od r. 1984[1]) oraz ulic w Opolu, Szczecinie i Wrocławiu, w 2006 r. na budynku filologii polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego odsłonięto dedykowaną mu tablicę pamiątkową[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l Rospond 2009
  2. Strona SP

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Rektor WSP w Opolu
1950–1954
Następca
Witold Kruk-Ołpiński