Powiat tomaszowski (województwo lubelskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat tomaszowski
powiat
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
TERYT 3.06.08.18.00.0
Siedziba Tomaszów Lubelski
Starosta Jan Kowalczyk
Powierzchnia 1487,1 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

85 356[1]
• gęstość 57,3 os./km²
Urbanizacja 25,29%
Tablice rejestracyjne LTM
Adres urzędu:
ul. Lwowska 68
22-600 Tomaszów Lubelski
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 1
Liczba gmin miejsko-wiejskich 3
Liczba gmin wiejskich 9
Położenie na mapie województwa
POL powiat tomaszowski (województwo lubelskie) map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat tomaszowski
Powiat tomaszowski
50°27′N 23°25′E/50,450000 23,416667
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat tomaszowski – powiat w Polsce (województwo lubelskie) odtworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Tomaszów Lubelski.

Podział administracyjny[edytuj]

Gmina Powierzchnia Ludność Gęstość Siedziba
Gmina miejska
Tomaszów Lubelski 13,29 km² 20 222 1522 os./km² Tomaszów Lubelski
Gmina miejsko-wiejska
Lubycza Królewska 208,09 km² 6692 32 os./km² Lubycza Królewska
Łaszczów 129,32 km² 6502 50 os./km² Łaszczów
Tyszowce 128,31 km² 6179 48 os./km² Tyszowce
Gminy wiejskie
Bełżec 33,52 km² 3477 104 os./km² Bełżec
Jarczów 105,65 km² 3579 34 os./km² Jarczów
Krynice 73,55 km² 3629 49 os./km² Krynice
Rachanie 89,25 km² 5675 64 os./km² Rachanie
Susiec 190,77 km² 7761 41 os./km² Susiec
Tarnawatka 82,87 km² 4041 49 os./km² Tarnawatka
Telatyn 111,77 km² 4402 39 os./km² Telatyn
Tomaszów Lubelski 175,91 km² 10 865 62 os./km² Tomaszów Lubelski
Ulhówek 146,63 km² 5175 35 os./km² Ulhówek

Miasta[edytuj]

Na terenie powiatu znajdują się cztery miasta:

oraz sześć wsi, które w przeszłości były miastami:

  • POL Bełżec COA.gif Bełżec (ok. 2700 mieszk.) miasto 1607–1670
  • POL Jarczów COA.jpg Jarczów (ok. 900 mieszk.) miasto 1775–1869
  • Empty-Coat.png Łaszczówka (ok. 750 mieszk.) miasto 1610–1764
  • Empty-Coat.png Mosty Małe (ok. 90 mieszk.) miasto 1750–1785
  • Empty-Coat.png Potoki (ok. 150 mieszk.) miasto 1763–1789
  • POL gmina Rachanie COA.svg Rachanie (ok. 1700 mieszk.) miasto 1426–1772

Historia[edytuj]

Pod okupacją niemiecką powiat tomaszowski został zniesiony a jego obszar wszedł w skład następujących powiatów (należących do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa)[2]:

Na mocy dekretu PKWN z 21 sierpnia 1944 (Art. 12) uchylono podział administracyjny wprowadzony przez okupanta[3] przez co powstał ponownie powiat tomaszowski. W związku z likwidacją pobliskiego, przedwojennego powiatu rawskiego (po przejęciu większej części ich obszarów przez ZSRR), następujące gminy przyłączono o powiatu tomaszowskiego:

W ramach korekty, władze polskie przeniosły do powiatu tomaszowskiego 9 sierpnia 1945 roku także gminę Tarnoszyn[4], należącą przed wojną do powiatu rawskiego, a podczas wojny włączoną przez okupanta do powiatu hrubieszowskiego (Landkreis Hrubieszów, dystrykt lubelski)[5]; gmina Tarnoszyn leżała dużo bliższej Tomaszowa Lubelskiego niż Hrubieszowa (w skład gminy Tarnoszyn wszedł także pas przedzielonej granicą gminy Bruckenthal). Po wojnie nie przywrócono natomiast praw miejskich Uhnowowi, zachowując równocześnie utworzoną przez Niemców gminę Uhnów (nie przywrócono gminy Wierzbica).

Na mocy umowy o zmianie granic z 15 lutego 1951, Polska odstąpiła ZSRR fragment województwa lubelskiego z miejscowościami Bełz (obecnie Белз), Uhnów (Угнів), Krystynopol (Червоноград), Waręż (Варяж), Chorobrów (Хоробрів) oraz lewobrzeżną część SokalaŻwirkę (Жвирка), wraz z linią kolejową Rawa RuskaKrystynopol. Obecnie miasta te znajdują się na terenie rejonu sokalskiego w obwodzie lwowskim (Сокальський район, Львівська область). Korekta dotyczyła 7 gmin: Bełz, Chorobrów, Dołhobyczów, Krystynopol, Uhnów, Tarnoszyn i Waręż, z których tylko gmina Krystynopol została włączona w całości do ZSRR[6].

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 89 172 100 45 148 50,63 44 024 49,37
Miasto 22 563 25,30 11 779 13,21 10 784 12,09
Wieś 66 609 74,70 33 369 37,42 33 240 37,28
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu tomaszowskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat tomaszowski lubelskie.png

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_tomaszowski_lubelskie, w oparciu o dane GUS.
  2. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  3. Dz.U. 1944 nr 2 poz. 8
  4. Dz.U. 1945 nr 26 poz. 160
  5. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
  6. Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku (rozdział II – Terytorium i podział administracyjny). Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, 2005.