Dąbrowica (powiat lubelski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dąbrowica
Dąbrowica
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat lubelski
Gmina Jastków
Liczba ludności (31.12.2015) 1312
Strefa numeracyjna (+48) 81
Kod pocztowy 21-002[1]
Tablice rejestracyjne LUB
SIMC 0381456
Położenie na mapie gminy Jastków
Mapa lokalizacyjna gminy Jastków
Dąbrowica
Dąbrowica
Położenie na mapie powiatu lubelskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubelskiego
Dąbrowica
Dąbrowica
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Dąbrowica
Dąbrowica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dąbrowica
Dąbrowica
Ziemia51°16′13,80″N 22°27′14,72″E/51,270500 22,454089

Dąbrowicawieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Jastków[2][3].

Komunikację pasażerską z Lublinem zapewnia autobus miejski linii 3.

W Dąbrowicy znajdują się liczne ścieżki rowerowe oraz szlaki turystyczne.

Wieś stanowi sołectwo gminy Jastków[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś notowana od roku 1317 roku. W latach 1317–1330 dziedzicami Dąbrowicy, Mełgwi, Janowic, Markuszowic w kluczu zwanym Mełgiewskim byli bracia Dzierżko i Ostasz z Bejsc w powiecie wiślickim – protoplaści rodu Firlejów, którzy od 1409 roku tytułowali się de Dambrowicza, czyniąc z tej miejscowości swoją główną rodową siedzibę.

Król Władysław I Łokietek w roku 1317 i 1330 przenosi 2. krotnie Dąbrowicę na prawo średzkie. W rękach rodziny Firlejów wieś i pozostałe dobra pozostają do XVII wieku.
Opis i rysunek ruin zamku dostarcza Tygodnik Ilustrowany z roku 1864 tom X str.358[5].

Zamek Firlejów w Dąbrowicy[edytuj | edytuj kod]

widok od wjazdu

Zamek został zbudowany pierwotnie w XV wieku i związany był przez wieku z rodem Firlejów, którzy następnie przebudowali go w swoją rodową siedzibę o cechach w dużej mierze już nie obronnych, ale reprezentacyjnych. Pierwsza znacząca rozbudowa zamku rozpoczęła się ok. 1506 roku i związana była z najznamienitszym przedstawicielem Filejów – Mikołaja Firleja (zm. 1526), późniejszym kasztelanem krakowskim i hetmanem wielkim koronnym. Budowa była kontynuowana przez wojewodę lubelskiego Piotra Firleja, który zbudował także w bezpośredniej bliskości zamku kaplicę św. Mikołaja z muru pruskiego[6]. Ponownie zamek przebudowano w początku XVII wieku tworząc już założenie pałacowe budując nowe północne skrzydło, arkady i baszty. Całość zwieńczona była attyką. Po obu stronach elewacji znajdowały się dwie dwukondygnacyjne, sześcioboczne wieże, z których jedna zachowała się do dzisiaj. Od strony wschodniej w początkach XVII wieku stanęła reprezentacyjna galeria arkadowa. Wejście w formie ryzalitu znajdowało się w środkowej części pałacu, podkreślonej poprzez powiększenie filarów i łuków.

Pałac zaczął ulegać rujnacji już w końcu XVII wieku, gdy Firlejowie zaczęli ubożeć i tracić wpływy polityczne. Linia Firlejów z Dąbrowicy wygasła wraz ze śmiercią ostatniej przedstawicielki rodu, Marianny Sapieżyny, córki Józefa Firleja[6]. Dobra przeszły w latach 20-30. XX wieku w ręce zakonu jezuitów, zaś w czasie II wojny światowej stały się miejscem przetrzymywania więźniów na terenie obozu SS, który powstał po konfiskacie dóbr jezuickich[6]. W latach 1952–1953 na terenie ruin zamku przeprowadzono prace inwentaryzacyjne, wzbogacone o badania terenowe. Do dzisiaj zachowała się jedynie wieża, w której mieściła się kaplica zamkowa.

Do ruin zamku w latach 90. XX wieku dobudowano nie pasujący do zabytku obiekt mieszczący placówkę Caritas[6].

Kultura i Sport[edytuj | edytuj kod]

W Dąbrowicy zlokalizowany jest Gminny Ośrodek Kultury i Sportu. Funkcjonuje w nim Zespół Pieśni i Tańca w Dąbrowicy. Od 2011 roku organizowany jest corocznie, na początku września Jarmark Firlejowski, w roku 2017 Dąbrowica obchodzi 700. lecie istnienia.

Działa tutaj również klub piłkarski KS Dąbrowica, występujący w lubelskiej klasie okręgowej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gawarecki H., Stankowa M., Wizja pałacu w Dąbrowicy z 1694 r., „Rocznik Lubelski”, R. 3, 1960, s. 241–252.  
  • Kurzątkowska, A., Rezydencja Firlejów w Dąbrowicy, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, t. 9, 1964, z. 1, s. 29–49.
  • Rolska Irena, Firlejowie Leopardzi. Studia nad patronatem i fundacjami artystycznymi w XVI–XVII wieku, Lublin 2009.
  • Siedem wieków Dąbrowicy, red. C. Taracha, Lublin 2012.
  • Hohengarten A., Lipski Z., Dąbrowica wczoraj i dziś, Dąbrowica 2000.

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2016-02-29].
  2. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2016-02-29].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2016-02-29]. 
  4. Jednostki pomocnicze gminy Jastków. Urząd Gminy Jastków. [dostęp 2016-04-15].
  5. Tygodnik Ilustrowany rocznik 1864. „Tygodnik Ilustrowany”, 1864. Gebethner i Wolff. 
  6. a b c d Rezydencja Firlejów w Dąbrowicy, „leksykon.teatrnn.pl” [dostęp 2017-07-04] (pol.).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]