Edward Czuruk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Stanisław Czuruk
Ilustracja
Edward Czuruk w mundurze majora
podpułkownik żandarmerii podpułkownik żandarmerii
Data i miejsce urodzenia 13 października 1895 lub 1897
Sumówka-Hajsyn
Data i miejsce śmierci 25 stycznia 1981
Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1915-1949
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Armia Krajowa
Polskie Siły Zbrojne
Jednostki II Brygada Legionów Polskich
1 Dywizjon Żandarmerii
Kompania Zamkowa
Oddział Zamkowy Prezydenta RP
Stanowiska zastępca komendanta miasta Warszawy
szef referatu w KG AK
dowódca żandarmerii
Bazy Armii Polskiej na Wschodzie
4 Grupy Dywizyjnej
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
obrona Warszawy
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Waleczności (Austro-Węgry) Medal Waleczności (Austro-Węgry) Krzyż Wojskowy Karola Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Oficer Orderu Korony Rumunii Order Krzyża Orła III Klasy (Estonia) Order Krzyża Orła IV Klasy (Estonia) Komandor Orderu Avis (Portugalia) Komandor Orderu Leopolda II (Belgia)

Edward Stanisław Czuruk (ur. 13 października 1895 lub 1897[1], zm. 25 stycznia 1981 w Wielkiej Brytanii) – podpułkownik żandarmerii Wojska Polskiego. Przez polskie władze na uchodźstwie został awansowany na pułkownika w korpusie oficerów żandarmerii[2][3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Edward Stanisław Czuruk urodził się 13 października 1895 lub 1897 w majątku Sumówka-Hajsyn na Podolu[4]. Był synem Jerzego i Franciszki z domu Bętkowskiej. Był młodszym bratem Ottona (1887–1945) i Bronisława (1888-1943).

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich i był żołnierzem II Brygady[4]. Od kwietnia 1915 roku, jako podoficer, pełnił służbę w Komendzie Żandarmerii Polowej przy c. i k. Komendzie II Brygady Legionów na terenie Besarabii[5]. Do 14 marca 1917 roku, w stopniu plutonowego żandarmerii, był komendantem Posterunku Żandarmerii Polowej przy Domu Ozdrowieńców w Kamieńsku. Następnie pełnił służbę w Posterunku Żandarmerii Polowej przy c. i k. Komendzie II Brygady Legionów. 4 sierpnia 1917 roku został komendantem tego posterunku.

30 lipca 1920 roku został mianowany z dniem 1 maja 1920 roku porucznikiem w żandarmerii[6]. W czasie wojny z bolszewikami dowodził 5 plutonem Żandarmerii Wojskowej[7]. Wyróżnił się w obronie Płocka, za co wraz z rotmistrzem żandarmerii Czesławem Smoczyńskim został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[8].

Po zakończeniu wojny kontynuował służbę w 1 Dywizjonie Żandarmerii w Warszawie[9][10]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 68. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii[11]. W 1923 roku był dowódcą plutonu żandarmerii „Warszawa II”[12].

W lipcu 1926 został dowódcą plutonu żandarmerii w składzie Kompanii Zamkowej. W październiku tego samego roku, wskutek interwencji gen. bryg. Kordiana Józefa Zamorskiego, dowodzony przez niego pododdział został wyłączony ze struktury kompanii, podporządkowany bezpośrednio szefowi Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP i przemianowany na Zamkowy Pluton Żandarmerii. 18 lutego 1928 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 4. lokatą w korpusie oficerów żandarmerii[13].

Z dniem 1 maja 1928 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy Oddziału Zamkowego Prezydenta Rzeczypospolitej, pozostając w ewidencji kadry oficerów żandarmerii[14][15][16]. W czerwcu 1934 otrzymał przeniesienie z Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP do Komendy Miasta Warszawa, w której objął funkcję kierownika Referatu Bezpieczeństwa z równoczesnym, czasowym, powierzeniem mu obowiązków zastępcy komendanta miasta[17]. Na stanowisku zastępcy komendanta miasta pozostał do wybuchu II wojny światowej[18]. 1 stycznia 1936 został awansowany na podpułkownika[19]. Podczas kampanii wrześniowej brał udział w obronie Warszawy służąc w stołecznym garnizonie.

Do 1939 zamieszkiwał przy ulicy Fryderyka Chopina 16 w Warszawie[20].

W czasie okupacji niemieckiej prowadził działalność konspiracyjną w szeregach Armii Krajowej. Był oficerem Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego Komendy Głównej Armii Krajowej. Kierował Referatem „Generalna Gubernia” o kryptonimie „Arkadiusz”. Po upadku powstania warszawskiego trafił do niewoli niemieckiej, do Oflagu II C Woldenberg. W styczniu 1945 wraz z innymi jeńcami został ewakuowany w głąb Niemiec. 22 marca osadzono go w Oflagu VII A Murnau.

Po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie został skierowany do Włoch i wcielony do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie[21]. Dowodził żandarmerią Bazy II Korpusu Polskiego i 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Po przeniesieniu II KP do Wielkiej Brytanii i utworzeniu Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia dowodził żandarmerią 4 Grupy Dywizyjnej. 15 listopada 1948 roku, po likwidacji Inspektoratu Żandarmerii PKPR, kierował działalnością pozostałych pododdziałów żandarmerii[22]. Służbę wojskową zakończył w marcu 1949, a następnie został zdemobilizowany. Przez polskie władze na uchodźstwie został awansowany na pułkownika w korpusie oficerów żandarmerii[2][3].

Po wojnie pozostawał na emigracji. Był honorowym prezesem Zarządu Koła Oddziałowego Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Nr 106 „Żandarm” w Londynie. Zmarł 25 stycznia 1981 w Londynie[4]. Jego pierwszą żoną była od 1921 do 1935 Maria z domu Łączkowska (rozwód), z którą miał synów Jerzego (ur. 1922) i Edward (ur. 1924). Drugą żoną została w 1935 Krystyna z domu Jeleniewska (1908-1965), córką właścicieli majątku Osiny. Wraz z drugą żoną został pochowany na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie[2].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 340. Ten sam rok urodzenia podano w Spisie oficerów służących czynnie w dniu 1 czerwca 1921 roku, na Liście starszeństwa oficerów zawodowych z 1922 roku oraz w Rocznikach oficerskich z 1928 i 1932 roku. Barbara Konarska-Pabiniak podała, że pułkownik Czuruk urodził się w 1896 roku. Ten sam rok urodzenia podano w internetowym Wykazie Legionistów Polskich 1914-1918. Na nagrobku pułkownika Czuruka wyryto rok urodzenia „1897”. Także 1897 rok urodzenia podano w „Biuletynie Koła Lwowian w Londynie” dodając jednocześnie miejsce urodzenia „Sumówka-Hajsyn na Podolu”..
  2. a b c Konarska-Pabiniak 2011 ↓, s. 11.
  3. a b Wierzbicki 1990 ↓, s. 186, 189.
  4. a b c Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 41, s. 98, Czerwiec 1981. Koło Lwowian w Londynie. 
  5. Suliński 1994 ↓, s. 76-77.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 18 sierpnia 1920 roku, s. 761.
  7. Trubas 2006 ↓, s. 27.
  8. Konarska-Pabiniak 2011 ↓, s. 7.
  9. Spis oficerów 1921 ↓, s. 401, 592.
  10. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 960, 966.
  11. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 293.
  12. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1053, 1064.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 21 lutego 1928 roku, s. 49.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 20.
  15. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 672, 675.
  16. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 288, 417.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 169.
  18. Wierzbicki 1990 ↓, s. 20.
  19. a b c d Konarska-Pabiniak 2011 ↓, s. 10.
  20. Książka telefoniczna 1939. genealogyindexer.org, 1939. [dostęp 2016-04-06].
  21. Wierzbicki 1990 ↓, s. 69.
  22. Wierzbicki 1990 ↓, s. 162.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1609.
  24. M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.
  25. M.P. z 1933 r. nr 259, poz. 277.
  26. a b c Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 672.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931 roku, s. 66.
  28. a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 listopada 1934 roku, s. 231.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1936 roku, s. 20.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931 roku, s. 381.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]