2 Warszawska Dywizja Pancerna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Zobacz też: 2 Dywizja Pancerna.
2 Dywizja Pancerna
Ilustracja
Znak pancerny, oznaka rozpoznawcza dywizji
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Rozformowanie 1947
Nazwa wyróżniająca Warszawska
Tradycje
Nadanie sztandaru 1945
Organizacja
Rodzaj wojsk Broń pancerna
Podległość
Godlo 2 KPol 2.svg
2 Korpus Polski (PSZ)

2 Warszawska Dywizja Pancerna (2 DPanc) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Dywizja została sformowana 7 czerwca 1945 w wyniku połączenia jednostek 2 Korpusu Polskiego we Włoszech tj. 2 Brygady Pancernej, 7 pułku artylerii konnej i pułku Ułanów Karpackich oraz jednostek formowanych w Bazie 2 Korpusu Polskiego na południu Włoch w rejonie San Basilio tj. 2 pułku artylerii przeciwlotniczej lekkiej, 2 pułku artylerii przeciwpancernej, saperów, jednostek łączności oraz 16 Brygady Piechoty, 8 (16) pułku artylerii lekkiej)[a]. Dowództwo dywizji stacjonowało w Maceracie, w regionie Marche[1].

Formowanie i rozmieszczenie dywizji[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu walk o Bolonię 2 Brygada Pancerna ześrodkowana została w rejonie Loreto. Tu dokonano jej reorganizacji i przekształcenia w dywizję. W lipcu 1945 przegrupowano dywizję na południe od Ankony. Dowództwo dywizji rozlokowano w Maceracie, dowództwo 2 BPanc w Porto Potenza Picena. Jej 1 pułk ułanów Krechowieckich stacjonował w Osimo, 4 ppanc w Potenza Picena oraz w rejonie Montefano, Montecassiano, 6 ppanc w Recanati. Pułk Ułanów Karpackich stacjonował w Cento di Budrio, a 13 maja 1945 przeszedł do Civitanova Marche i Montecosaro[1].

Dowództwo 16 Pomorskiej Brygady Piechoty umieszczono w Villa Isabella, a jej poszczególne oddziały w C. Bonaccorsi, San Claudio i C. Spadoni. Dowództwo artylerii dywizyjnej ulokowano w Maceracie, 7 pułk artylerii konnej oraz 16 pułk artylerii lekkiej w Treia i Passo di Treia. Jednostki artylerii przeciwpancernej i przeciwlotniczej pozostały w bazie korpusu i kończyły formowanie. Dopiero 24 lipca w rejon Maceraty przybyły trzy dywizjony z 2 paplot. Saperzy dywizyjni stacjonowali w Capua, oddziały służby zdrowia w rejonie Fontespina-Villa Potenza, oddziały zaopatrywania i transportu w Morrovalle[1].

2 batalion komandosów zmotoryzowanych po zakończeniu działań wojennych pozostał w okolicach Bolonii. W czerwcu przeszedł do Porto Civitanova i tam przebywał do końca września. Od 1 października nowym miejscem postoju batalionu stały się koszary włoskie w Maceracie. Tam komandosi przebywali aż do końca pobytu we Włoszech[2].


1 maja 1945 stan osobowy 2 Brygady Pancernej we Włoszech oraz 16 Pomorskiej Brygady Piechoty i 16 Pułku Artylerii Lekkiej na Bliskim Wschodzie wynosił odpowiednio – 3879 i 3430 żołnierzy.

Tego samego dnia na ewidencji obu brygad pozostawało:

Dywizja całością sił nie wzięła udziału w działaniach wojennych. W pełnym składzie wystąpiła tylko raz. W dniu 17 sierpnia 1945 na lotnisku pod Loreto odbyła się defilada wszystkich jednostek dywizji z etatowym uzbrojeniem i wyposażeniem przed żegnającym się z wojskami dowódcą 15 Grupy Armii marszałkiem Haroldem Alexandrem[3]. Prawdopodobnie tego samego dnia dywizja otrzymała sztandar ufundowany przez Związek Byłych Wojskowych i Obrońców Ojczyzny w Argentynie.

W połowie 1946 wszystkie jednostki dywizji, po zdaniu etatowego uzbrojenia i wyposażenia, zostały przetransportowane do Wielkiej Brytanii, rozlokowane w okolicach m. York i włączone w struktury PKPR z zachowaniem numeracji i nazewnictwa jednostek. W 1947 roku większość oddziałów i pododdziałów dywizji została rozformowana. W październiku 1948 roku rozformowany został 2 Szwadron Żandarmerii.

Struktura organizacyjna dywizji[edytuj | edytuj kod]

Udział jednostek dywizji w składzie 2 KP w bitwie o Bolonię

Kwatera Główna 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej (Divisional Headquarters)

  • Pułk Ułanów Karpackich (pancerny pułk rozpoznawczy – Armoured Reconnaissance Regiment)
  • 2 batalion saperów (2nd Polish Engineer Battalion)
  • 2 batalion łączności (2nd Signals Battalion)
    • zastępca dowódcy – kpt. Maciej Zajączkowski
  • Oddziały zaopatrywania
    • 9 kompania zaopatrywania
    • 19 kompania zaopatrywania
    • 28 kompania zaopatrywania
  • Oddziały warsztatowe
    • 9 kompania warsztatowa
    • 16 kompania warsztatowa
  • Oddziały sanitarne
    • 9 lekka kompania sanitarna
    • 2 polowa stacja opatrunkowa
    • 343 sekcja przeciwmalaryczna
  • 2 szwadron żandarmerii (2nd Armoured Division Provost Company)
    • dowódca – por. Antoni Niewęgłowski
    • dowódca – kpt. Ostrowicki (Erazm Ostrawidzki)
    • dowódca – por. Henryk Kidacki
  • 9 wysunięty szwadron czołgów zapasowych
  • drużyna wywiadu obronnego
  • sąd polowy
  • pluton opieki nad żołnierzem
  • kasa polowa
  • poczta polowa

Obsada personalna dowództwa[edytuj | edytuj kod]

płk Jan Monwid-Olechnowicz (1945)
płk Franciszek Skibiński (21 VIII 1945 – 1947)[2]

Symbole dywizji[edytuj | edytuj kod]

Sztandar

Sztandar ufundowany przez Związek Byłych Wojskowych i Obrońców Ojczyzny w Argentynie w 1942 roku był przeznaczony dla jednego z oddziałów polskich walczących na Zachodzie. Przysłany w 1944 roku miał być wręczony 2 Samodzielnej Brygadzie Pancernej[5]. Ostatecznie sztandar został przekazany 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej prawdopodobnie 15 sierpnia 1945 roku podczas defilady w Loreto[5][b].

Sztandar został wykonany zgodnie z przepisami, ale pozostawiono miejsca na numery lub inicjały jednostki oraz wizerunki związane z jej tradycjami. Po ustaleniu, uzupełniono stronę główną napisem: "2 WDPanc"[5]. Na lewej stronie płatu sztandaru widnieje[6]:

Odznaka dywizji
  • w prawym dolnym rogu – ramię pancerne
  • w lewym dolnym rogu – syrena (godło 2 Korpusu)

Na prawej stronie płatu sztandaru, na białych tarczach w czterech rogach w wieńcach z wawrzynu – "W2D/Panc." Sztandar znajduje się w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego. 17 września 1967 dekorowany został orderem Virtuti Militari V klasy.

Odznaka pamiątkowa

Jednoczęściowa – wykonana w alpace. Odznaka ma formę kompozycji składającej się ze strzemienia i czołgu. Na kabłąku strzemienia wpisano numer 2. Wymiary: 46x42 mm. Odznakę projektowali Bronisław Rakowski i Mieczysław Białkiewicz. Wykonanie: F.M. Lorioli Fratelli – Milano – Roma Odznaki wykonywane były także w srebrze lub metodą odlewu z miękkiego materiału w warsztatach remontowo-naprawczych. Zatwierdzona Dz. Rozk. Dowódcy 2 Korpusu nr 76, poz. 415 z 18 czerwca 1946 r[7]

2wdpanc 1.svg

Oznaka rozpoznawcza
Jasnoszare "ramię pancerne" na podkładzie w kształcie ostrołuku z sukna khaki. Oznaka wzorowana była na głównym motywie przedwojennego znaku pancernego[8]

Proporczyki

Prop 2WDPanc.png
Prop 2DPsw.png

Sztab i Kwatera Główna 2 Dywizji Pancernej: proporczyki kroju kawaleryjskiego czarne z białym paskiem przez środek[9].


Służba Warsztatowa Dywizji: proporczyk kroju kawaleryjskiego niebiesko-pąsowy z żółtym trójkątem.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacja błędna 16 Pomorska Brygada Piechoty i jednostki artylerii były formowane w Bazie II Korpusu w rejonie San Basilio na terenie południowych Włoch.
  2. 1 września 1945, w czasie uroczystości poświęcenia cmentarza na Monte Cassino, wystąpił poczet sztandarowy 2 DPanc

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Żak 2014 ↓, s. 127.
  2. a b Żak 2014 ↓, s. 128.
  3. „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza” 1945, 20 sierpnia, nr 196, s. 1; Witold Biegański podaje błędnie, że było to 15 sierpnia. Zob. Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. s. 66.
  4. 9 kwietnia 1945: A. Blum i inni: Artyleria polska. Bitwa o Bolonię 1945.. s. XXI.
  5. a b c Murgrabia 1990 ↓, s. 46-47.
  6. Żebrowski 1971 ↓, s. 258-271.
  7. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 493.
  8. Żebrowski 1971 ↓, s. 76.
  9. Żebrowski 1971 ↓, s. 170.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990, s. 65. ISBN 83-03-02923-1.
  • Bohdan Tymieniecki, Na imię jej było Lily, Warszawa 1984, ​ISBN 83-11-07029-6​.
  • Maciej Zajączkowski, Sztylet komandosa, Warszawa: „Bellona”, 1991, ISBN 83-11-07907-2, OCLC 69504345.
  • Jerzy Murgrabia, Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939-1946, Warszawa: „Bellona”, 1990, ISBN 83-11-07825-4, OCLC 830067212.
  • Witold Biegański, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad, Warszawa 1967.
  • Zbigniew Lalak: Broń pancerna w PSZ 1939-1945. Warsaw: Pegaz-Bis : O.K. Media, 2004. ISBN 83-922002-0-9.
  • Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom II, Walki formacji polskich na zachodzie 1939-1945, Warszawa 1981, opracowanie zbiorowe pod redakcją Witolda Biegańskiego.
  • Jan Suliński, Żandarmeria Wojskowa w latach 1918-1947. Szkic organizacyjno-historyczny, Warszawa, Drukarnia Warszawskiego Okręgu Wojskowego, Warszawa 1994.
  • Jan Suliński, Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945, Warszawa: Kompas II, 2003, ISBN 83-912638-5-1, OCLC 189611436.
  • Władysław Wierzbicki, Przyczynki do historii Żandarmerii odrodzonego Wojska Polskiego, Koło Oddziałowe Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Nr 106 „Żandarm”, Londyn 1990.
  • Marian Żebrowski"Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947". Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej. Londyn 1971.
  • Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Pantera Books. ISBN 83-204-3299-5.
  • Wojsko Polskie 1939-1945 – Barwa i broń. Warszawa: 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Jakub Żak: Nie walczyli dla siebie. Powojenna odyseja 2 Korpusu Polskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2014. ISBN 978-83-7399-621-2.